Phong trào Cần Vương: Nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa lịch sử

By | March 8, 2024

Phong trào Cần Vương diễn ra từ năm 1885 đến năm 1896. Sau cuộc phản công bất thành sau đó trong thành, Tôn Thất Thuyết đã khắc tên vua Hàm Nghi lên chiếu Cần Vương. Chiếu Cần Vương đã nhanh chóng thổi bùng ngọn lửa yêu nước trong nhân dân và biến nó thành một phong trào vũ trang chống Pháp sôi nổi kéo dài hơn chục năm.

Vậy, nguyên nhân nào đã làm bùng nổ phong trào Cần Vương? Thực chất của phong trào Cần Vương là gì? Các giai đoạn phát triển của phong trào Cần Vương? Nguyên nhân hỏng hóc là gì? Để nắm được toàn bộ kiến ​​thức về phong trào Cần Vương mời các bạn cùng theo dõi bài viết dưới đây với big data.

I. Cần Vương nghĩa là gì?

Cần Vương có nghĩa là giúp vua, giúp vua, giúp nước. Trong lịch sử Việt Nam, cũng như thời Lê sơ, có những thế lực thay mặt vua giúp vua. Nghĩa quân đáp lời kêu gọi của vua Lê Chiêu Tông cho đại thần Mạc Đăng Dung.

Tuy nhiên, động thái này không gây được ấn tượng lớn. Vì vậy, khi nhắc đến Cần Vương, người ta thường nghĩ đến phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược.

II. Nguyên nhân của Phong trào Cần Vương

Sau cuộc phản công bất thành tại kinh thành Huế, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi từ kinh thành xông vào khai sơn Quảng Trị thuộc Tân Sở.

Ngày 13/7/1885, Tôn Thất Thuyết cho khắc tên vua Hàm Nghi trên chiếu Cần Vương. Chiếu Cần Vương đã nhanh chóng thổi bùng ngọn lửa yêu nước trong nhân dân và biến nó thành một phong trào vũ trang chống Pháp sôi nổi kéo dài hơn chục năm.

=> Cuộc phản công vào kinh thành sau đó không thành, Tôn Thất Thuyết lấy tên vua Hàm Nghi làm chiếu Cần Vương, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến phong trào Cần Vương.

III. Phong trào Cần Vương bùng nổ trong hoàn cảnh nào?

Hoàn cảnh bùng nổ phong trào Cần Vương bao gồm:

– Sau hai hiệp ước Harman và Patanos, về cơ bản Pháp đã hoàn thành việc xâm lược Việt Nam và thành lập các cơ quan bảo hộ ở Bắc Kỳ và Tung Kì.

– Đại diện là Tôn Thất Thuyết, phái sứ quân của triều đình Huế đã ra tay phế truất vua thân Pháp, đưa vua Hàm Nghi lên ngôi, bí mật xây sơn phòng, dự trữ lương thực, vũ khí để chuẩn bị.

– Đêm 5/7/1885, Tôn Thất ra lệnh cho Thuyết tấn công Pháp ở Tòa Lãnh binh, đồn Mang Cá. Cuộc chiến diễn ra rất ác liệt. Khi Pháp đánh, Tôn Thất Thuyết rước vua Hàm Nghi vào sơn phòng Tân Sở (Quảng Trị).

– Ngày 13/7/1885, Tôn Thất Thuyết mượn danh vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên đấu tranh đòi vua.

⟹ Phong trào Cần Vương bùng nổ.

IV. Các giai đoạn phát triển của phong trào Cần Vương

Phong trào Cần Vương phát triển qua hai giai đoạn.

  • Giai đoạn Một (1885 – 1888): Phong trào bùng nổ trên cả nước.
  • Giai đoạn 2 (1888 – 1896): Phong trào gây ra cuộc khởi nghĩa lớn.

nội dung

Thời kỳ thứ nhất (1885 ~ 1888)

Thời kỳ thứ 2 (1888 ~ 1896)

Lãnh đạo

Hàm Nghi Vương, Tôn Thất Thuyết, Văn Thân, Học giả Yêu nước.

Văn Thân, Học giả Yêu nước.

sức mạnh

Dân số đông, bao gồm cả dân tộc thiểu số.

Một số lượng lớn dân số, bao gồm cả các dân tộc thiểu số.

địa điểm

– Rộng khắp miền bắc và miền trung Việt Nam.

Nói chung là Mai Xuân Thưởng người Bình Định, Đô đốc Tạ Hiện (Thái Bình), Nguyễn Thiện Thuật (Hưng Yên), …

– Thu hẹp dần về các trung tâm lớn và tích tụ dần, chuyển trọng tâm hoạt động lên Tây Nguyên và miền núi.

Thông thường, có cuộc khởi nghĩa Hùng Lĩnh do Cao Diễn và Tống Duy Tân lãnh đạo, và cuộc khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo.

kết quả

Cuối năm 1888, vua Hàm Nghi rơi vào tay giặc do sự phản bội của Trương Quang Ngọc và bị đày sang Algeria (Bắc Phi).

Năm 1896, phong trào Cần Vương chấm dứt.

đặc tính

– Phong trào này diễn ra dưới cái tên ‘đóng hộp’.

– Khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, huy động được sự đồng tình ủng hộ của đông đảo các tầng lớp nhân dân.

– Tiếng nổ lẻ tẻ, rời rạc, chưa xác lập được mối liên hệ giữa các cuộc nổi dậy.

– Vua bị bắt, nhưng phong trào đấu tranh vẫn sôi nổi.

– Khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, huy động được sự đồng tình ủng hộ của đông đảo các tầng lớp nhân dân.

– Tiếng nổ lẻ tẻ, rời rạc, chưa xác lập được mối liên hệ giữa các cuộc nổi dậy.

Sự phát triển của Phong trào Cần Vương

* Giai đoạn 1 (1885 – 1888): Phong trào đấu tranh trên toàn quốc bùng nổ.

Hưởng ứng lời kêu gọi Cần Vương, nhiều văn thân, sĩ phu, chí sĩ yêu nước đã dấy lên, triệu tập những người khởi nghĩa, lập căn cứ khởi nghĩa. Họ đã chiến đấu ác liệt với bọn thống trị thực dân Pháp và người của chúng ở phần lớn miền Bắc và miền Trung Việt Nam. Phan Đình Phùng, Trần Xuân Soạn, Phạm Bành,

Triều đình Hàm Nghi với sự ủng hộ, giúp đỡ của Tôn Thất Đạm và Tôn Thất Nghiệp (hai con của Tôn Thất Thuyết). Trước sự áp bức của thực dân Pháp, vua Hàm Nghi buộc phải rút lui và chiến đấu ở vùng núi Quảng Bình rồi lui về Âu Sơn (Hà Tĩnh).

Tháng 6 năm 1886, triều đình Đồng Khánh thực dân Pháp ra lệnh yêu cầu Toàn quyền Pháp đầu hàng. Nhưng ở triều đình Hàm Nghi không ai đầu hàng, bỏ vũ khí.

Trong giai đoạn này, cuộc chiến sẽ vẫn chỉ dừng lại riêng lẻ ở một mức độ nhất định. Các cuộc khởi nghĩa diễn ra ở hầu khắp Bắc Kỳ và Trung Kỳ.

Cuối năm 1888, vua Hàm Nghi bị bắt và bị đày sang Algeria do Trương Quang Ngọc phản bội. Giai đoạn đầu của phong trào Cần Vương đã kết thúc.

Giai đoạn 2 (1888 – 1896): Phong trào gây ra cuộc khởi nghĩa lớn.

Từ cuối năm 1888 không có sự chỉ đạo trực tiếp của triều đình mà phong trào Cần Vương vẫn tiếp tục. Nhiều nhà văn và học giả yêu nước đã vươn lên lãnh đạo và phát triển thành nhiều cuộc nổi dậy lớn với các tổ chức cấp cao hơn.

Có một số cuộc nổi dậy lớn điển hình:

Mặc dù trong thời kỳ này xảy ra nhiều cuộc nổi dậy lớn nhưng thực dân Pháp cũng tăng cường đàn áp. Vì vậy, quân khởi nghĩa phải liên tục chuyển địa bàn hoạt động từ đồng bằng lên miền trung và miền núi để duy trì và phát triển.

Trong thời gian này, phong trào Cần Vương vẫn hoạt động riêng lẻ và chưa có sự thống nhất giữa các cuộc khởi nghĩa lớn. Vùng nổi dậy dẫn đến thiếu sự lãnh đạo, chỉ đạo. Các cuộc nổi dậy nối tiếp nhau thất bại do quân Pháp liên tục đàn áp.

Năm 1896, phong trào Cần Vương chấm dứt.

ở đó. Thực chất của phong trào Cần Vương

– Thực chất của phong trào Cần Vương đó là phong trào đấu tranh. nhà ái quốc Chống thực dân Pháp theo hệ tư tưởng phong kiến ​​thể hiện tinh thần dân tộc sâu sắc.

+ Phong trào Cần Vương cuối thế kỉ 19 thực chất là phong trào yêu nước của nhân dân chống Pháp giành độc lập cho Tổ quốc vì nó tiếp nối cuộc kháng chiến của nhân dân ta chống thực dân Pháp chứ không phải sau đầu Cần. -Vương. Vương Nghị, được viết sau đó không lâu sau khi triều đình ký Hiệp ước Quý Mùi (1883). Sau khi hiệp ước đầu hàng được ký kết, các phong trào kháng chiến của nhân dân diễn ra rầm rộ nơi đây. Sự chia rẽ của triều đình sau đó đã dẫn đến các cuộc tấn công của quân Pháp tại kinh thành, và ngay sau khi chiếu Cần Vương được ban hành, từ năm 1885 đã có một phong trào sôi nổi nhằm kêu gọi chính sách cứu nước của Cần Vương. Nước Vương có ứng phó được không? – 1 896.

+ Mục đích của phong trào Cần vương là đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nhà nước phong kiến ​​đã sụp đổ, nhưng mục tiêu lớn nhất là đánh giặc, cứu nước, đó là yêu cầu chung của toàn dân.

+ Những mục đích này chiếm ưu thế, và mặc dù không có lệnh của triều đình sau khi vua Hàm Nghi bị bắt từ năm 1888 đến năm 1896, phong trào vẫn tiếp tục phát triển sôi nổi.

+ Người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa không phải là quan trong triều mà là một nhà văn, chí sĩ yêu nước, đã chia sẻ với quần chúng lao động nỗi đau mất nước, tự nguyện đứng về phía nhân dân chống thực dân Pháp xâm lược.

+ Lực lượng tham gia kháng chiến chủ yếu là văn nhân, sĩ phu, nông dân yêu nước.

VII Nguyên nhân thất bại của Phong trào Cần Vương

Có nhiều nguyên nhân khiến phong trào Cần Vương thất bại.

  • địa điểm: Phong trào Cần Vương thất bại là do cục bộ kháng chiến. Các nhà lãnh đạo phong trào buộc phải chỉ đứng ở những khu vực mà họ đến khi bị bắt và bị giết, hoặc khi quân nổi dậy đầu hàng hoặc giải tán.
  • Thiếu sự kết hợp và lãnh đạo: Phong trào Cần Vương chưa lớn mạnh mà gộp lại thành một khối. Không có phương hướng hoạt động rõ ràng, không có đường lối chiến lược rõ ràng đủ mạnh để chống lại quân Pháp.
  • mối quan hệ với mọi người: Cuộc khởi nghĩa của phong trào Cần Vương không giành được lòng tin của nhân dân vì gốc rễ không xuất phát từ nông dân. Quân đội cũng đi cướp bóc của dân chúng.
  • xung đột với tôn giáo: Cuộc xung đột của nghĩa quân Cần Vương với đạo Công giáo buộc nhiều giáo dân phải tự vệ bằng cách cấu kết với thực dân Pháp. Theo thống kê của Pháp, hơn 20.000 giáo dân đã bị quân Cần Vương giết hại.
  • xung đột sắc tộc: Thất bại trong chính sách sa thải các quan chức Việt Nam và trao quyền tự trị cho các dân tộc thiểu số đã khiến nhóm dân tộc này đứng về phía Pháp. Chính người Thượng đã bắt vua Hàm Nghi. Các bộ tộc Tai, Mán, Mèo, Nùng, Thổ đều cắt đứt đường liên lạc của nghĩa quân Cần Vương. Họ cũng hỗ trợ người Pháp trong chiến tranh du kích hiệu quả.
  • vũ khí: Với vũ khí cơ bản, tự túc, nghĩa quân Cần Vương đã gặp nhiều khó khăn trước vũ khí hiện đại của quân Pháp.
  • sự khác biệt về quyền lực: Sức mạnh của phong trào Cần Vương rất khác với sức mạnh của quân Pháp. Bạn chỉ có thể tấn công vào điểm yếu và sơ hở của đối phương. Bạn không thể tham gia vào cuộc chiến trực tiếp với kẻ thù.
  • tinh thần chiến đấu: Ngoại trừ một số thủ lĩnh đã chiến đấu và hy sinh vì đất nước đến cùng, nhiều thủ lĩnh của phe nổi dậy đã nhanh chóng bỏ vũ khí và đầu hàng khi cán cân quyền lực bắt đầu xấu đi. Vì vậy, phong trào nhanh chóng suy yếu và tan rã.

Tổng hợp: Vik News