Giáo Dục

Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Sơ đồ tư duy + 17 mẫu)

Phân tích bài thơ Thương Vợ của Tú Xương để thấy được ân huệ sâu nặng và tình cảm tâm thành của thi sĩ đối với hiền phụ của mình.

Phân tích Thương vợ bao gồm lược đồ tư duy, dàn ý cụ thể kèm theo 17 bài văn mẫu sẽ giúp các bạn lớp 11 có thêm kinh nghiệm, biết cách sử dụng từ ngữ để diễn tả bài viết của mình. Ngoài ra độc giả tham khảo thêm 1 số bài văn mẫu khác tại phân mục Văn 11. Chúc các bạn học tốt.

Lược đồ tư duy phân tách Thương vợ

Xem thêm: Lược đồ tư duy bài Thương vợ của Tú Xương

Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ

I. Mở bài

  • Đôi nét về tác giả Trần Tế Xương: 1 tác giả mang tư tưởng li tâm Nho giáo, tuy cuộc đời nhiều ngắn ngủi.
  • Thương vợ là 1 trong số những bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú.

II. Thân bài

1. Hai câu đề

– Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh 5 lặn lội “mom sông”.

  • Thời gian “quanh 5”: làm việc liên tiếp, ko trừ ngày nào, hết 5 này qua 5 khác.
  • Vị trí “mom sông”: phần đất nhô ra phía lòng sông ko bất biến.

⇒ Công tác và cảnh ngộ làm ăn khó nhọc, xuôi ngược, ko vững vàng, bất biến.

– Lí do:

  • “nuôi”: chăm nom hoàn toàn
  • “đủ 5 con với 1 chồng”: 1 mình bà Tú phải nuôi cả gia đình, ko thiếu cũng ko dư.

⇒ Bản thân việc nuôi con là người phổ biến, mà không những thế người đàn bà còn nuôi chồng ⇒ cảnh ngộ trớ trêu éo le.

  • Cách dùng số đếm lạ mắt “1 chồng” bằng cả “5 con”, ông Tú nhận mình cũng là đứa con đặc thù. Liên kết với cách ngắt nhịp 4/3 trình bày nỗi cực nhọc của vợ.

⇒ Bà Tú là người đảm đang, chăm chút với chồng con.

2. Hai câu thực

– Lặn lội thân cò lúc quãng vắng: có ý từ ca dao “Con cò lặn lội bờ sông” mà thông minh hơn nhiều (cách đảo từ lặn lội lên đầu hay thay thế con cò bằng thân cò):

  • “Lặn lội”: Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gian khổ, lo âu
  • Hình ảnh “thân cò”: gợi nỗi khó nhọc, đơn lẻ lúc làm ăn ⇒ gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung.
  • “lúc quãng vắng”: thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy nan lo lắng.

⇒ Sự khó nhọc gian khổ của bà Tú càng được nhấn mạnh phê chuẩn nghệ thuật ẩn dụ.

– “Eo sèo… buổi đò đông”: gợi cảnh chen lấn, xô đẩy, tranh giành ẩn chứa sự bất trắc

Buổi đò đông: Sự chen lấn, xô đẩy trong cảnh ngộ đông đúc cũng chứa đầy những sự nguy nan, lo lắng.

– Nghệ thuật đảo ngữ, phép đối, hoán dụ, ẩn dụ, thông minh từ hình ảnh dân gian nhấn mạnh sự lao động đau khổ của bà Tú.

⇒ Thực cảnh mưu sinh của bà Tú: Không gian, thời kì rợn ngợp, nguy nan cùng lúc trình bày lòng xót thương da diết của ông Tú.

3. Hai câu luận

– “1 duyên 2 nợ”: tinh thần được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, Tú Xương cũng tự tinh thần được mình là “nợ” nhưng mà bà Tú phải gánh chịu.

– “nắng mưa”: chỉ khó nhọc

– “5”, “mười”: số từ phiếm chỉ số nhiều

– “dám quản công”: Đức hi sinh lặng thầm cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn.

⇒ Câu thơ áp dụng thông minh thành ngữ, sử dụng từ phiếm chỉ vừa nói lên sự khó nhọc gian khó vừa nói lên đức tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.

4. Hai cấu kết

– Bất mãn trước hiện thực, Tú Xương đã vì vợ nhưng mà lên tiếng chửi: “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”: khiếu nại hiện thực, xã hội quá bất công với người đàn bà, quá bó buộc họ để những người đàn bà phải chịu nhiều đắng cay khó nhọc.

– Tự tinh thần: “Có chồng thờ ơ”: Tú Xương tinh thần sự thờ ơ của mình cũng là 1 biểu lộ của thói thường.

– Nhận mình có khuyết thiếu, phải ăn bám vợ, để vợ phải nuôi con và chồng.

→ Từ tấm lòng thương vợ tới thái độ đối với xã hội, Tú Xương cũng chửi cả thói thường đen bạc.

III. Kết bài

  • Khẳng định lại những nét rực rỡ điển hình về nghệ thuật làm nên thành công nội dung của tác phẩm.
  • Liên hệ, bộc bạch ý kiến, nghĩ suy của bản thân về người đàn bà trong xã hội bữa nay.

…………

Xem thêm: Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ

Phân tích Thương vợ – Mẫu 1

Hình ảnh người đàn bà luôn là đề tài muôn đời trong nền thi ca Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của người chồng đã ít, nay lại viết “tế sống” người vợ còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là người con trai đã đưa hình ảnh người vợ của mình vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng. Trần Tế Xương hay còn gọi là Tú Xương, giống trong buổi giao thời đầy nghèo khó nửa thực dân nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ ham học có tài làm thơ mà lại long đong trong thi cử. Ông nổi danh trong 2 mảng thơ trữ tình và trào lộng có pha chút giọng cười châm biếm, sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân với nước với đời. Tú Xương đã từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời nhất của văn chương Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Những tác phẩm ông để lại chính yếu là thơ Nôm và có nhiều bài rất rực rỡ, có thể nói là tuyệt mỹ cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Minh chứng rõ nhất là bài thơ Thương vợ. Tú Xương đã biểu lộ tình mến thương, sự trân trọng và cả nỗi hối hận trước sự hi sinh của vợ trong bài thơ này:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa, dám quản công.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Thương vợ nằm trong những sáng tác của Tú Xương về bà Tú cũng là 1 trong những bài thơ hay, cảm động nhất của ông về vợ mình. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm với những ngôn từ bình dị và hình ảnh đẹp tươi. Nó ko chỉ nhắc đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội nhưng mà còn là tiếng lòng thiết tha đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội bấy giờ, đã biến con người phát triển thành ăn hại với chính bản thân và gia đình. Cùng lúc bài thơ cũng giúp người đọc thấy được đức hi sinh mập mập của người đàn bà xưa đối với gia đình.

Khởi đầu tác phẩm Tú Xương giới thiệu về cảnh ngộ và công tác mưu sinh của bà Tú:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”

Mạch xúc cảm của thi phẩm dần được mở ra với bức tranh toàn cảnh về nỗi nặng nhọc toan lo của bà Tú. Câu vào đề như để giới thiệu cảnh ngộ lam lũ khó nhọc qua cách nêu thời kì, vị trí. Tác ví thử dụng từ “quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì rất dài, lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên, tác giả đã diễn đạt được nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải hết ngày này qua tháng khác, kệ thây nắng mưa. Chỉ có thế cũng đã đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 hình ảnh tảo tần, đầu tắt mặt tối của bà Tú. Thế mà chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo đong đếm thời kì như thế còn góp phần làm bật lên cái ko gian giao thương của bà phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” đầy trắc trở nguy hiểm khôn lường lại là chỗ làm ăn giao thương hàng ngày của người đàn bà. Thời gian dài đằng đặng liên kết với vị trí trắc trở càng tôn lên hình ảnh bà Tú tần tần, hết dạ cực kỳ vì miếng cơm manh áo cho cả gia đình. Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, Tú Xương đã làm nên 1 câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến đã biến những người con trai vốn là rường cột trong gia đình thành kẻ ăn hại, sống phụ thuộc và cả đời “ăn lương vợ”.

“Trống hầu vừa dứt, bố lên thang
Hỏi ra quan đó ăn lương … vợ”

(Quan tại gia – Trần Tế Xương)

Đôi vai của bà Tú đã nặng nay lại càng nhân lên những nỗi gian khổ lúc phải “cực chẳng đã” biến thành rường cột trong gia đình. Từ “đủ” vừa bộc lộ chất lượng vừa bộc lộ số lượng. Kế bên ấy cách đặt 2 từ số đếm “5” và “1” tưởng chừng khập khễnh mà lại hóa lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân với 5 người con. Ông tự cho mình là “đứa con đặc thù”, ngầm tăng lên vị thế của người vợ lên 1 ngôi thứ thiêng liêng. Hơn thế nữa, cấu trúc năm-một cùng từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang của người chồng phải sống dựa vào vợ. Hai câu khởi đầu đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp của bà Tú: chịu thương, cần mẫn để nuôi đủ gia đình. Qua ấy Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ân của mình, cùng lúc còn là sự hổ hang lúc phải đặt mình đồng nhất với những đứa con thơ. Thật xót xa, bùi ngùi biết bao!

Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh con cò trong ca dao:

“Cái cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”

Để cực tả nỗi khổ tâm của bà Tú trong 2 câu thực:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”

Tú Xương sử dụng từ “thân cò” vừa trình bày cái tính riêng, sự thông minh mang tính thời đại trong cá tính thơ của mình, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và hình ảnh của người phụ khái quát với hình ảnh mong manh của “cái cò”. Tiếp ấy chữ “thân” tuy dễ ợt mà nghe thật đắng cay, nó gợi cho người đọc về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới cực kỳ. “lúc quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc thù, nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp, cảm giác đầy nguy nan rình rập nơi mom sông hẻo lánh nhưng mà còn diễn đạt nỗi khắc khoải của thời kì. Cộng với nghệ thuật đảo ngữ, từ láy “lặn lội” đã nhấn mạnh hình ảnh khó nhọc mưu sinh tới xót xa, gầy đét của người đàn bà. Nếu câu thơ thứ 3 gợi lên nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại là sự vật lộn với cuộc sống bán sắm đông đúc. 1 lần nữa Tú Xương lại dùng giải pháp đảo ngữ với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp ầm ĩ để nhấn mạnh cảnh tượng thường tình nơi chợ búa gắn liền với người đàn bà có “5 con với 1 chồng”. Hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần làm bật lên 1 bà Tú siêng năng, hối hả. Buổi đò đông cộng với “lúc quãng vắng” đã hình thành sự nguy nan, gian khó gấp nhiều lần. Cha ông ta có câu “ sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà vì cuộc sống, vì cơm áo gạo tiền cho chồng con nhưng mà bà Tú đã phải lao vào vào chốn nguy hiểm ấy. Hai câu thực dù đối nhau về từ ngữ “buổi đò đông”- “lúc quãng vắng” mà lại tiếp nhau về ý làm nổi lên sự lam lũ gian khổ của người đàn bà bé nhỏ này.

Tới với 2 câu thơ tiếp theo, Tú Xương như đóng vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời vợ để ngâm ngợi ca những hi sinh lặng thầm nhưng mà bà dành cho chồng con:

“1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa, dám quản công.”

Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm cực kỳ thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do ông trời định sẵn, khởi hành từ sợi chỉ hồng của ông tơ hồng bà nguyệt. Thế mà lúc đưa vào lời thơ Tú Xương, 2 thứ ấy phát triển thành nặng nề như 1 lời than vãn lúc duyên chỉ có 1 nhưng mà nợ lại đến 2. Kế bên ấy việc sử dụng 2 thành ngữ song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ, vừa đối nhau về ý đã làm cho câu thơ trầm lắng trước nỗi khổ tâm của bà Tú. Không những sự thế đối lập này còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ. Đức hi sinh cao cả của bà Tú còn được nói đến qua 2 cụm từ “âu đành phận” và “dám quản công”. Nguyên nhân dẫn tới sự lam lũ hi sinh lặng thầm đầy cam chịu của bà tuy giản đơn nhưng mà cao quý. Ấy là vì mối nhân duyên với người chồng và đàn con thơ. Từ việc pha trộn lời thơ đan xen với những thành ngữ và giải pháp đảo ngữ cực kì tinh tế, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm thành tâm của người vợ với đầy đủ đức hi sinh, tảo tần như 1 người đàn bà Việt Nam truyền thống.

Vì thương vợ, thương cho thân phận đời nhi nữ cơ mà mua vai rường cột trong gia đình, Tú Xương đã tự trách bản thân mình. Hai câu thơ cuối cũng thành ra giống như tiếng chửi vừa đắng cay vừa căm phẫn cho những thành kiến khe khắt:

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Mạch xúc cảm của thi phẩm hình như có sự chuyển biến đột ngột. Tú Xương ko còn ẩn mình sau những dòng thơ để tán thưởng vợ nhưng mà đã hiện ra để nói thay, để trách ông chồng, để trách phận mình của bà Tú. “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc” là 1 cách nói rất thích hợp với cá tính thơ trào lộng ấy là sự giận đời vì cái xã hội thối nát khi bấy giờ. Thêm vào ấy ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đời đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của con người chất chứa bao nỗi chua xót. Tú Xương chửi cái “thói thường” mà cũng là sự chửi mình, tự chửi 1 đống đại trượng phu đang trên đường công danh nhưng mà ko giúp được vợ lại thành kẻ ăn bám. Tú Xương coi mình là 1 người “thờ ơ” trong phận sự của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc thì Tú Xương quả là đáng thương hơn đáng trách. Bởi, suy cho cùng chính xã hội kia đã đẩy ông vào đường cùng. Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mình, rủa đời của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy, góp phần khẳng định tình cảm của ông với vợ mình. Người đó tuy “ăn lương vợ” mà rất chăm chút luôn dõi theo bà, đặc thù luôn tỏ lòng hàm ân của mình đối với người đàn bà ông mến thương. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần vừa thấm đượm được cái bi, cái xấu số trong nỗi niềm tây của tác giả, vừa dí dỏm hí hước.

Tấm lòng thương vợ của Tú Xương đối với cả thời dĩ vãng và hiện nay vẫn là tấm gương sáng cho bao người. Bài thơ giữ nguyên trị giá cộng với ý nghĩa nhân bản thâm thúy về sự mến thương, trân trọng và thấu hiểu những nỗi đau, sự hi sinh của người đàn bà cho gia đình. Cùng lúc ấy cũng là ngôn ngữ phê phán sự bất công của xã hội phong kiến thối nát, mục ruỗng.

Như vậy, bài thơ Thương vợ là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng mà trữ tình mang chút trào lộng, Tú Xương đã thành công trong việc khắc họa 1 bức chân dung về người đàn bà Việt Nam khi bấy giờ, vừa mộc mạc chân chất, vừa rắn rỏi mạnh bạo. Vì thế quả thực Tú Xương chính là thi nhân viết thơ về vợ hay và cảm động nhất. Ông đã để lại cho đời những áng văn tâm thành xúc động và đầy trị giá.

Phân tích Thương vợ – Mẫu 2

Trong văn chương có rất nhiều nhà văn, thi sĩ chọn lựa hình tượng người đàn bà để làm đề tài trong tác phẩm. Tú Xương cũng là 1 trong những thi sĩ thích thú đề tài này. Thế mà, thay vì nói dung về người đàn bà thì ông lại chuyển hướng chi tiết về người Vợ. Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy rõ hơn tình mến thương vợ và trị giá nội dung ẩn chứa bên trong.

Tú Xương sáng tác nhiều tác phẩm lấy bà Tú là hình tượng đối tượng. Nhưng Thương Vợ được xem là bài thơ cảm động nhất. Nội dung chính của bài thơ chính là tình mến thương, sự hàm ân của ông dành cho bà Tú.

Hình ảnh bà Tú được trình bày qua 6 câu thơ đầu

“Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

Khởi đầu bài thơ khá ấn tượng với cụm từ chỉ thời kì “quanh 5”. Đi kèm với thời kì khép kín đó là hình ảnh người nữ giới tảo tần, giao thương ở nơi bé hẹp là “mom sông”. Lý do nhưng mà người nữ giới tảo tần đó chính là vì chồng con.

Bà Tú với công tác chính là giao thương cả quanh 5 để nuôi chồng con. Nỗi khó nhọc của bà ko chỉ ngày 1 ngày 2 nhưng mà là kéo dài cả quanh 5. Thế mà, ko gian giao thương của bà lại chỉ ở khúc đất nhô ra ở bờ sông không phải vững vàng và khá nguy nan.

Chỉ với 2 câu thơ mà chúng ta đã thấy được sự khó nhọc, cực nhọc trong cuộc sống của bà. Từ “nuôi đủ” trình bày sự đầy đủ ko thiếu thốn. Bà ko chỉ lo cơm ăn, áo mặc nhưng mà còn cả rượu cho ông lúc cần.

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

Hai câu thơ thực tiếp theo đã trình bày rõ nét hơn sự tảo tần, ngược xuôi của bà Tú. Bà 1 mình vượt quãng vắng, đường xa để tranh giành khách. Từ “kiêng kỵ” được sử dụng trong câu đã làm cho cuộc sắm bán phát triển thành gay go hơn. Thương trường là chiến trận cực kỳ khốc liệt. Hình ảnh bà Tú còn được so sánh với thân cò trình bày sự đáng thương, thui thủi. Khung cảnh chợ đông đúc mà người đàn bà đó trông rất lẻ loi và cô đơn.

“1 duyên 2 nợ âu đành phận
5 nắng mười mưa dám quản công”

Mặc dầu cực nhọc, khó nhọc quanh 5 mà bà Tù ko 1 lời than thở. Bà bằng lòng tất cả lui về hậu phương để dùng cho chồng con. Ông Tú vì tấm lòng thương vợ nên đã dùng duyên nợ để trình bày. Cuộc đời bà hạnh phúc thì ít mà cực nhọc thì lại nhiều mà số mệnh là thế thì đành bằng lòng. Có nhẽ, bà Tú cũng đã từng cảm thấy cuộc đời quá bất công với mình thế mà bà đã dặn lòng yên phận và cam chịu. 1 duyên, 2 nợ như chất chứa biết bao nỗi niềm u ẩn của bà. Ẩn chứa đằng sau ấy là tình mến thương, nỗi khổ tâm của người chồng lúc để vợ xuôi ngược, khó nhọc như thế. Hai câu cuối là tình mến thương vợ của ông Tú

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko”

Đây là tiếng chửi của chính ông Tú dành cho mình như muốn nỗi lòng trong ông vơi bớt đi. Do quá bức bối nên ông dùng lời của bà để tự chửi bản thân mình. Là chồng đáng lý ra phải chở che đi cùng cùng vợ mà ông lại ăn bám và sống vô lo. Ông đã tự cho mình là kẻ bội bạc, vô phận sự. Sợ hờ hữu của chính ông khiến bà Tú âu sầu hơn rất nhiều. Cuộc sống có chồng của bà cũng như ko.

Qua ấy, chúng ta sẽ thấy được hiện thực bấy giờ, con người ko quá coi trọng người đàn bà, xem nhẹ tình cảm và chỉ trọng danh vọng, tiền của.

Ngôn ngữ bình dị cực kỳ thiên nhiên và đầy xúc cảm. Đây là 1 trong những nét rực rỡ biệt lập trong thơ của Tú Xương. Cùng lúc, tác giả còn áp dụng hình ảnh con cò trong dân gian để thể hiện ảnh tượng bà Tú.

Ngoài ra, chúng ta còn cảm thu được giọng điệu hết sự trân trọng, ca tụng của tác giả dành cho vợ. Ẩn chứa đằng sau là sự tự trách và nỗi niềm của chính tác giả.

Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy được sự ca tụng và sẻ chia với sự khó nhọc của bà Tú. Qua ấy, mỗi người sẽ cảm thu được lời tự trách lên án của chính ông Tú dành cho mình. Nội dung sâu xa hơn được trình bày trong tác phẩm là người đàn bà Việt Nam giàu đức hi sinh và tháo vát.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 3

Bài “Thương vợ” thuộc thể loại thơ trữ tình, biểu lộ tình thương mến lẫn quý trọng người chăm chỉ, đảm đang, chịu thương cần mẫn. Tác giả dựng lên bức chân dung người vợ đảm đang thành hình tượng điển hình cho người đàn bà truyền thống Việt Nam tháo vát và giàu đức hi sinh.

Đề cập Tú Xương là nhắc đến sự thống nhất của tính “trào lộng và trữ tình”. Giọng cười mai mỉa chua chát, trong thơ ông là nụ cười mang theo nước mắt trước thực trạng xã hội. Bên giọng cười cay chua có 1 ko 2 đó, Trần Tế Xương cũng là người đi đi đầu trong việc đưa đời sống tư nhân – gia đình vào thơ của mình. Những bài thơ trữ tình của ông tràn trề thứ tình cảm gia đình, còn đó song hành với nỗi đau vì đói nghèo, đã tạo cho thơ ca Việt Nam những nét mới mẻ và thú vị: “Thương vợ” là bài thơ thuộc thể loại tình cảm đó.

Bài thơ được khởi đầu khá ấn tượng, bằng cái vòng thời kì khép kín “quanh 5” của người nữ giới giao thương, tần tảo lại gói trong 1 ko gian bé hẹp “mom sông”, vì 2 chữ “chồng – con”:

Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Hơn thế nữa, cái “danh” bà Tú quả cũng xứng với “cành vàng”. Thế nhưng mà, trong buổi lao lụng, phải sắm bán trong cảnh chen chúc thì quả là đáng thương. Đấy vậy nhưng mà bà Tú cũng chỉ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. “Nuôi đủ” là nuôi đủ cả con lẫn chồng. “Nuôi đủ” là nuôi đầy đủ (ko thiếu thốn), hay nuôi chỉ vừa đủ. Hiểu theo nghĩa nào đi nữa, ta cũng thấy gánh nặng đè lên vai bà Tú quả là quá mập. Nghĩa vụ này dĩ nhiên là Tú Xương phải gánh, thế mà con người tài giỏi này gặp buổi chợ chiều của Nho học, chỉ biết than thân, điển hình trong bài “Cảnh túng quẫn”.

Thế do vậy, bà Tú ko biết từ khi nào đã hóa thân thành: “Thân cò” để lặn lội nơi sóng nước kiêng kỵ, nơi quãng vắng thưa người, đã gợi lên nỗi đau thân phận:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Câu thơ thứ 3, với thủ pháp nghệ thuật ẩn dụ, đã gợi rất nhiều tới hình ảnh con cò trong ca dao:

Con cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non

(Ca dao)

Bà Tú hẳn là ko khóc nỉ non như người nữ giới trong câu ca dao kia, mà người nào dám bảo bà chưa từng khóc trong lòng, ở cái chốn “kiêng kỵ” buổi “đò đông” ? Danh phận 1 bà Tú, lại như thân cò nơi quãng vắng đã gợi lên sự hẩm hiu, khó nhọc, đơn lẻ, lại phải mặc cả giao thương lúc đò đông thì hàng hiếm.

Tú Xương “gợi nhờ” gánh nặng lên vai người vợ, còn mình mải vui chơi, hưởng lạc và “hư hỏng”.

Biết thuốc lá, biết chè tàu
Cao lâu biết vị bình khang biết mùi

(Hỏi Ông Trời)

Tú Xương đã ái ngại để rồi sự thông cảm đó đã tới chỗ cao trào của lòng thương và tự trách mình vì mang lại cho vợ thứ duyên nợ ko trọn đạo. Câu thơ rơi vào chỗ luận lí về chữ “duyên” với nhiều tầng nghĩa:

1 duyên 2 nợ âu đành phận
5 nắng mười mưa dám quản công.

Duyên theo nghĩa của dân gian hay nghĩa triết học Phật giáo hoặc nói cách khác: Duyên trong “duyên phận”, hay duyên trong “duyên số”, thì trong ngữ cảnh này, đối với Tú Xương vẫn chỉ sự thiệt thòi về phía vợ. Vậy cái nguyên cớ hay sự tiền định ở đây đều từ cái “nợ”, nhưng mà Tú Xương đã sử dụng phép đối thật hoàn hảo. Dù duyên chỉ 1 nhưng mà nợ tới 2, hạnh phúc chồng mang lại quá ít, mệt nhọc lại quá nhiều, thế mà người nữ giới đó “âu đành phận”.

Tú Xương tự trách mình:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Chữ “bạc” của Tú Xương dùng trong câu thơ chính là sự trách mình chửi mình mà lời trách, chửi đó hết mực tâm thành. Để rồi, Tú Xương đi tới sự giễu cái “ăn hại” của mình. Ta cũng từng nghe Tú Xương có lần giễu cái “chức quan” tại gia, quanh 5 chỉ được phép ra “chiếu chỉ” cho con và ăn lương vợ.

Hỏi ra quan đó ăn lương vợ
Đem chuyện trăm 5 quay về bàn.

(Quan tại gia)

Thơ Tú Xương cay độc nhưng mà tâm thành, trào lộng nhưng mà trữ tình, phong túc nhưng mà thủy chung, chửi đời nhưng mà chửi mình, cười mình nhưng mà khóc mình, trong nỗi đau công danh long đong, trong nỗi đau thân phận, trong nỗi đau cùng đường tuyệt lối của cảnh cơ hàn.

Giọng thơ Tú Xương trong “Thương vợ” trào dâng 1 niềm thương thiết tha đối với vợ. Ngôn ngữ thơ giản dị, mang đậm chất ca dao, hình ảnh gợi trường liên tưởng khá rộng. Lạ mắt nhất ở bài thơ là hình tượng người đàn bà hóa thân vào “thân cò” đã gợi nhiều nỗi niềm bi cảm, 1 thứ tình bi cảm thân và chua chát. Thành công nhất của bài thơ là xây dựng được hình tượng nghệ thuật có tính đột phá, bất thần và mới mẻ. Thành công ấy cùng chính là việc: Đưa người đàn bà vào thơ ca, nhưng mà hình tượng đạt tới trình độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân bản. Hình ảnh người vợ thân thương của ông đã chiếm trọn tình cảm của người đọc cho tới mãi hiện giờ! Cái công đó của Tú Xương, có thể bù vào cái tội “thờ ơ” được chăng?

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 4

Tú Xương là bút danh của Trần Tế Xương. Học vị tú tài, long đong mãi trên tuyến đường khoa cử: “8 khoa chửa khỏi phạm trường quy”. Chỉ sống 37 5, mà sự nghiệp thơ ca của ông thì bất diệt. Quê ở làng Vị Xuyên, thị thành Nam Định. “Ăn chuối ngự, đọc thơ Xương” là câu nói kiêu hãnh của đồng bào quê ông.

Tú Xương để lại khoảng 150 bài thơ Nam, vài bài phú và văn tế. Có bài trào lộng. Có bài trữ tình. Có bài vừa trào lộng vừa trữ tình. Giọng thơ trào lộng của Tú Xương cực kỳ cay độc, dữ dội nhưng mà xót xa. Ông là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương cận kim của dân tộc.

Bài thơ ngợi ca những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, của người đàn bà đảm đang, chịu thương cần mẫn vì hạnh phúc chồng con. Câu 1, 2 giới thiệu bà Tú là người giỏi giao thương, tảo tần “quanh 5” giao thương kiếm sống ở “mom sông” cảnh đầu chợ bến đò, buôn thúng bán mẹt. Chẳng có shop cửa hiệu. Vốn liếng chẳng có là bao. Thế nhưng mà vẫn “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. Chồng đậu tú tài, chẳng là quan chẳng là cùng đinh “Ăn lương vợ”. 1 gia đạo “Vợ quen dạ đẻ cách 5 đôi”. Các số từ “5” (con), “1” (chồng) quả là đông đủ. Bà Tú vẫn cứ ”nuôi đủ”, tức là ông Tú vẫn có “Giày giôn anh dận, ô Tây anh cầm”. Câu thứ 2 rất hóm hỉnh.

Câu 3, 4 mượn hình ảnh con cò trong ca dao, tạo thành “thân cò” – thân phận lam lũ, khó nhọc “lặn lội”. Cò thì kiếm ăn nơi đầu ghềnh, cuối bãi, bà tú thì lặn lội… lúc quãng vắng, nơi mom sông. Cảnh lên đò xuống bến, cảnh cãi vã tranh giành bán sắm “kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông” để kiếm bát cơm manh áo cho chồng, con. Hình ảnh “thân cò” rất thông minh, vần thơ phát triển thành dân dã, bình dị. Hai cặp từ láy “lặn lội” và “kiêng kỵ” hô ứng, gợi tả 1 cuộc đời nhiều mồ hôi và nước mắt.

Câu 5, 6 tác giả áp dụng rất hay thành ngữ: ”1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”. Ba tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” như 1 tiếng thở dài. Có đức hi sinh. Có sự cam chịu số mệnh, có cả tấm lòng chịu đựng, toan lo vì trách nhiệm người vợ, người mẹ trong gia đình. Tú Xương có tài dùng số từ upgrade (1-2-5-10) để nói lên đức hi sinh lặng thầm cao quý của bà Tú:

“1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công “.

Tóm lại, bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm trách, đảm đang, kiên nhẫn,… tất cả toan lo cho hạnh phúc chồng còn. Nhà thơ biểu lộ lòng cảm ơn, nể trọng.

Câu 7 là 1 tiếng chửi, đúng là cách nói của Tú Xương vừa đắng cay vừa căm phẫn “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”. “Cái thói thường” ấy là xã hội dở tây dở ta, nửa phong kiến, nửa thực dân: trong khi đạo lí suy đồi, lòng người điên đảo. Tú Xương tự trách mình là kẻ “ăn ở bạc” vì thi mãi chẳng đỗ, chẳng giúp ích gì cho vợ con. Suốt đời vợ con phải khổ, như có bài thơ ông tự mỉa: “Vợ hăm he ở vú – Con tập tễnh đi bồi – Khách hỏi nhà ông tới – Nhà ông đã bán rồi”.

Câu 8 thấm thía 1 nỗi đau đau xót. Chỉ có Tú Xương mới nói được rung động và xót xa thế: “Có chồng thờ ơ cũng như ko?”. “Như ko” gì? 1 cách nói buông thõng, chán ngán. Nỗi buồn hàn ôn gắn liền với nỗi đau sự thế. 1 nhà nho bất đắc ý!

Bài thơ có cái hay riêng. Hay từ đầu đề. Hay ở cách áp dụng ca dao, thành ngữ và cả tiếng chửi. Chất thơ mộc mạc, bình dị nhưng mà trữ tình đượm đà. Trong mực thước 1 bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật, từ thanh điệu niêm và vần tới phép đối được trình bày 1 cách chuẩn mực, thiên nhiên, thanh thoả. Tác giả vừa tự trách mình, vừa biểu hiện tình thương vợ, hàm ân vợ. Bà Tú là 1 hình ảnh đẹp tươi của người đàn bà Việt Nam trong 1 gia đình đông con, nhiều gian khổ về kinh tế. Thành ra nhiều người cho rằng câu thơ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng” là câu thơ hay nhất trong bài “Thương vợ”.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 5

Đề cập thơ trào lộng ko người nào có thế quên ông, 1 giọng thơ công kích, phê phán sắc sảo, cay độc, mạnh bạo hiếm có. Chế Lan Viên từng viết: “Tú Xương cười như mảnh vỡ thủy tinh”. Nhưng Trần Tế Xương ko chỉ là 1 thi sĩ hiện thực chủ nghĩa tương tự, nói như Nguyễn Tuân, chất hiện thực đó chỉ là “chân trái”, còn “chân phải” của ông là chất trữ tình. Trân trọng cảm phục và nhớ đến thơ Tú Xương nhiều hơn có nhẽ do thiên hạ được nghe nhịp đập của 1 trái tim tâm thành, giàu xúc cảm, biết trọng tư cách, mang 1 nỗi đau vời vợi ko nguôi. Buồn vì ko có tiền để giúp 1 người hành khất, 1 đồng bào cùng tình cảnh, ông thề độc: “Cha thằng nào có tiếc ko cho”. Mang nỗi nhục bầy tớ của 1 kiến thức, ông chua chát: “Nhân tài đất Bắc kìa người nào ấy! Ngoảnh cổ nhưng mà trông cảnh giang sơn”…

Ấy là ngoài xã hội, còn trong gia đình ông luôn bị dày vò bởi cảm giác thiếu phận sự, Tú Xương “thương vợ”, có chồng nhưng mà phải gánh vai rường cột, ông tự xỉ vả cái vai trò “thờ ơ” của mình.

Chắc rằng các cụ ông ngày xưa phần mập là thương vợ thương con, mà vì 1 quan niệm nào ấy, thường ngại biểu lộ tình cảm của người chồng, nhất là lại trình bày tình cảm với người vợ 1 cách trực tiếp qua giấy trắng mực đen, qua văn học thì lại càng ít. Thế kỉ XIX, có 2 thi sĩ cùng người thành Nam, Nguyễn Khuyến và Tú Xương, đã ko ngại ngần nói lên tình thương mến của người chồng đối với vợ ngay lúc các bà còn đang sống. Nhưng về chủ đề này, Thương vợ của Tú Xương là bài thơ nổi danh hơn cả:

Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Nổi trội trong bài thơ là hình ảnh 2 con người: 1 người vợ tảo tần giàu đức hi sinh và 1 người chồng biết thông cảm san sẻ, thương mến và quý trọng vợ hết mực.

Hai câu thơ đầu giới thiệu về nghề nghiệp của bà Tú cũng như phận sự nặng nề của bà:

Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.

Buôn bán cũng là 1 nghề như mọi nghề khác, người ta hành nghề để kiếm sống. Người xưa còn coi đây là nghề độc nhất vô nhị nếu muốn làm giàu (phi thương bất phú). Nhưng việc giao thương của bà Tú thì ko được thế. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng mà chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”. Hai chữ “mom sông” đã gợi lên hình ảnh 1 khoảng đất nhô ra ở bờ sông, có thể nước xuống thì còn, nước lên thì mất, có thuyền qua thì thành chợ ko thì thôi, cũng có thể chợ họp 1 lát vào buổi sáng hoặc buổi chiều. Leo lắt đôi 3 gánh hàng, chỗ dành cho người buôn thúng bán bưng, dấn vốn ít oi, lấy công làm lãi, vững chắc thu nhập chẳng đáng là bao. Thế nhưng mà công tác nặng nhọc đó, bà Tú ko chỉ chịu đựng 1 2 buổi nhưng mà phải đeo đuổi “quanh 5”. Chữ “quanh 5” gợi 1 thời kì đằng đẵng, là 12 tháng, từ tháng giêng tới tháng chạp, cũng có tức là hết 5 này tới 5 khác. Cái công tác nặng nề đó hình như đeo đuổi bà Tú suốt cả đời, bởi nó chẳng khiến cho bà khá hơn lên để có việc khác thanh nhàn hơn hoặc tăng trưởng việc “giao thương” lên 1 cấp độ cao hơn.

Công tác thì mệt nhọc, thu nhập thì ít oi, mà bà Tú lại phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. Hơn nữa, không hề là 6 nhưng mà là “5 con với 1 chồng”, “5 con” là số nhiều, mà dù sao cũng chịu được, lo cho chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng ông chồng, là “1”, mà là chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia. Có lúc còn hơn thế nữa! Mỗi lúc ông lều chiếu đi thi, tiền lưng gạo bị lại đổ lên đầu vợ, chưa nhắc đến lúc đồng chè đồng rượu, cao hứng còn lên phố đi hát, cũng tiền vợ nốt.. Nhiều khoản chi như thế mà khi nào bà cũng lo “đủ”. Thật là đảm đang tháo vát biết chừng nào, chiều chồng biết chừng nào!

Được cái tiếng thơm đó, thật ko dễ dãi gì, bà Tú phải đổi bằng biết bao công lao:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Câu thơ gợi hình ảnh con cò trong những câu ca dao không xa lạ:

… Con cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non;

… Con cò nhưng mà đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

Hình ảnh về 1 loài chim hiền từ, chuyên cần lặng thầm lượm lặt, kiếm ăn nơi ruộng lúa, bãi sông đã biến thành tượng trưng về những người đàn bà lam lũ suốt đời vì chồng, vì con, chẳng mấy lúc nghĩ tới bản thân mình.

Trong thơ Tú Xương, không hề là con cò nhưng mà là thân cò. Không còn là 1 con vật chi tiết nhưng mà là thân phận, số mệnh, 1 cái gì rất mong manh, bé nhỏ trước biết bao vần vũ của cuộc đời (Thương thay thân phận con rùa/Thân em như chẽn lúa đòng đòng/Thân em như hạt mưa sa…). Yếu ớt quá, tiêu cực quá nhưng mà luôn phải lăn lộn, bươn chải. Khi quãng vắng thì lặn lội; buổi đò đông thì chịu cảnh kiêng kỵ. Hai tính từ được đối nhau ở đầu 2 câu thơ vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu lộ. Kia 1 người đàn bà còm cõi như thân cò, gánh nặng trên vai, 1 thân 1 mình, bước trầy trật trên tuyến đường lầm lội. Hàng chất về rồi, tránh mưa gió thì mất tiền, nên phải lặn lội ra đi. Và kia nữa cũng thân cò đó lại phải xù lông xù cánh chao chát, cãi cọ tranh sắm tranh bán, tranh xuống cho kịp đò, tranh lên cho kịp chợ. Chỗ đông người thì vã mồ hôi, quãng vắng thì trào nước mắt.

Nhưng ấy là bà Tú trong con mắt của ông Tú, còn với bà không phải có 1 lời phàn nàn ca cẩm nhưng mà là 1 thái độ chịu đựng vốn thường có của người đàn bà phương Đông.

1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.

Những số từ được dùng rất khéo, vừa theo quy trình tăng dần vừa đối nhau: 1, 2, 5, mười, gợi được những gian khổ chồng chất ngày 1 tăng dần, và sức lực phi thường của người vợ, đảm trách tất cả. Thật là bền chí mà sao nhưng mà khổ thân! Phần mập đàn bà nhờ chồng nhưng mà được lợi niềm phấn kích, còn với bà Tú chỉ là thêm 1 món nợ cả đời. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm. Xong xuôi 2 câu thơ cũng là sau những gian khổ được đưa ra là lời khẳng định: âu đành phận / dám quản công. 1 thái độ dứt khoát, 1 sự bằng lòng ko cần ranh cãi, 1 cách xử sự hiển nhiên. Người đàn bà Việt Nam là vậy, bà Tú Xương là vậy, họ coi “sơn hà nhà chồng” là việc của mình, họ tình nguyện đảm trách ko so kè ân oán than.

Bà chỉ lặng thầm chịu đựng, do vậy ông Tú đã trách hộ bà:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Lời thơ như là tiếng chửi. Nhưng mà là chửi thật: “Cha mẹ thói thường…”. Không phải là người vợ chịu nhiều khó nhọc thiệt thòi chửi nhưng mà người chồng tự chửi mình ấy thôi. Chữ “thờ ơ” nghe sao nhưng mà chua chát. Bà Tú lấy phải 1 ông chồng bội bạc, chẳng giúp gì cho gia đình, cho vợ, chẳng làm được rường cột lại còn để vợ phải nuôi báo cô. Thật là có chồng nhưng mà như ko có, thậm chí còn khổ hơn ko chồng. Câu thư có chút vị đắng trong thơ Lấy lẽ của Hồ Xuân Hương:

Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm
Cầm bằng làm công mướn ko công.
Thân này ví biết dường này nhỉ
Thà trước thôi đành ở vậy xong.

Tóm lại, nổi trội trong bài thơ là hình ảnh bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn quên mình toan lo cho cuộc sống của chồng con.

Có 1 con người ko hiện ra trực tiếp là ông Tú, những con mắt và trái tim của ông thì xoành xoạch hiện hữu. Con mắt ông trông thấy rõ mọi nỗi cay đắng cực nhọc hàng ngày, và con tim thì thấu hiểu những nỗi lẻ loi, tâm cảnh lặng thầm chịu đựng của bà. Bài thơ Thương vợ là 1 bản tự kiểm điểm, tự khiển trách cực kỳ tâm thành và nghiêm khắc của Tú Xương. Mỗi lời thơ như 1 tiếng thở dài chua xót của 1 con người rất có tinh thần phận sự, mà bất lực. Ấy là tấm lòng thương mến cảm phục và hàm ân rất tâm thành của người chồng đối với người vợ vì mình nhưng mà chịu nhiều cay đắng khó nhọc.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 6

Tú Xương là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương Việt Nam. Ngoài những bài thơ trào lộng sắc nhọn, lấy tiếng cười làm vũ khí giễu và công kích cay chua gương mặt xấu xa, đồi tệ của cái xã hội thực dân nửa phong kiến, ông còn có 1 số bài thơ trữ tình, chứa chất bao nỗi niềm của 1 nhà nho nghèo về tình người và tình đời sâu nặng.

“Thương vợ” là bài thơ cảm động nhất trong những bài thơ trữ tình của Tú Xương. Nó là 1 bài thơ hàn ôn, cùng lúc cũng là 1 bài thơ sự thế. Bài thơ chan chứa tình thương mến của thi sĩ đối với người vợ hiền thảo.

6 câu thơ đầu nói lên hình ảnh bà Tú trong gia đình là 1 người vợ rất đảm đang, chịu thương cần mẫn. Nếu bà vợ của Nguyễn Khuyến là 1 đàn bà “hay lam hay làm, dây lưng bó que, xắn váy quai cồng, tất tả thực nam đá chân chiêu, vì tớ đỡ đần trong mọi việc” (câu đối của Nguyễn Khuyến) thì bà Tú lại là 1 người nữ giới:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

“Quanh 5 giao thương” là cảnh làm ăn đầu tắt mặt tối, từ ngày này qua ngày khác, từ tháng này qua tháng khác, ko được 1 ngày ngơi nghỉ. Bà Tú “giao thương ở mom sông”, nơi mỏm đất nhô ra, 3 bề bao bọc sông nước, nơi làm ăn là cái thế đất chông chênh. Hai chữ “mom sông” gợi tả 1 cuộc đời nhiều mưa nắng, 1 cảnh đời lắm cay cực, phải vật lộn kiếm sống, mới “nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.

1 gánh gia đình đè nặng lên đôi vai người mẹ, người vợ. Thông thường người ta chỉ đếm mớ rau, con cá, đếm tiền nong,… chứ người nào “đếm” con, “đếm” chồng. Câu thơ tự trào ẩn chứa nỗi niềm chua chát về 1 gia đạo gặp nhiều gian khổ: đông con, người chồng đang phải “ăn lương vợ”.

Có thể nói, 2 câu thơ trong phần đề, Tú Xương đánh dấu 1 cách sống động hình ảnh người vợ tảo tần, đảm đang của mình.

Phần thực, tô đậm thêm chân dung bà Tú, mỗi sáng mỗi tối đi đi về về “lặn lội” làm ăn như “thân cò” nơi “quãng vắng”. Ngôn ngữ thơ upgrade, tô đậm thêm nỗi cực nhọc của người vợ. Câu chữ như những nét vẽ, gam màu nối liền nhau, bổ trợ và tăng thêm; đã “lặn lội” Lại “thân cò”, rồi còn “lúc quãng vắng”. Nỗi cực nhọc kiếm sống ở “mom sông” tưởng như chẳng thể nào nói hết được! Hình ảnh “con cò” cái cò trong ca dao cổ: “Con cò lặn lội bờ sông…”, “Con cò đi đón cơn mưa…”, “Cái cò, cái vạc, cái nông,..” được tái tạo trong thơ Tú Xương qua hình ảnh “thân cò” lầm lũi, đã mang lại cho người đọc bao liên tưởng cảm động về bà Tú, cũng như thân phận khó nhọc, khổ cực, của người đàn bà Việt Nam trong xã hội cũ:

“Lặn lội thân cò nơi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

“Eo sèo” là từ láy tượng thanh chỉ sự làm rầy rà bằng lời đòi, gọi liên tục dai đẳng: gợi tả cảnh tranh sắm tranh bán, cảnh cãi vã nơi “mặt nước” khi “đò đông”. 1 cuộc đời “lặn lội”, 1 cảnh sống làm ăn “kiêng kỵ”. Nghệ thuật đối rực rỡ đã làm nổi trội cảnh kiếm ăn nhiều cùng cực. Bát cơm, manh áo nhưng mà bà Tú kiếm được “nuôi đủ 5 con với 1 chồng’” phải. “lặn lội” trong mưa nắng, phải tranh giành “kiêng kỵ”, phải trả giá bao mồ hồ, nước mắt giữa thời buổi gian khổ! Tiếp theo là 2 câu luận, Tú Xương áp dụng rất thông minh 2 thành ngữ: “1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”, đối xứng nhau hài hòa, màu sắc dân gian đặm đà trong cảm nhận và tiếng nói biểu đạt:

“1 duyên 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa dám quản công.”

“Duyên” là duyên số, duyên phận, là cái “nợ” đời nhưng mà bà Tú phải cam phận, chịu đựng. “Nắng”, “mưa” biểu tượng cho mọi khó nhọc, đau khổ. Các số từ trong câu thơ tăng dần lên: “1… 2… 5… mười… làm nổi rõ đức hi sinh lặng thầm của bà Tú, 1 người đàn bà chịu thương, cần mẫn vì sự no ấm, hạnh phúc của chồng con và gia đình. “Âu đành phận”, … “dám quản công” … giọng thơ nhiều xót xa, bi cảm, thương mình, thương gia đạo nhiều trớ trêu.

Tóm lại, 6 câu thơ đầu bằng tấm lòng hàm ân và cảm phục, Tú Xương đã phác họa 1 vài nét rất sống động và cảm động về hình ảnh bà Tú, người vợ hiền thảo của mình với bao đức tính đáng quý: đảm đang, tảo tần, chịu thương cần mẫn, lặng thầm hi sinh cho hạnh phúc gia đình. Tú Xương trình bày 1 tài năng điêu luyện trong sử dụng tiếng nói và thông minh hình ảnh. Các từ láy, các số từ, phép đối, thành ngữ và hình ảnh “thân Cò” … đã hình thành ấn tượng và sức lôi cuốn văn học.

Hai cấu kết, Tú Xương sử dụng từ ngữ thông tục, lấy tiếng chửi nơi “mom sông” khi “buổi đò đông” đưa vào thơ rất thiên nhiên, bình dị. Ông tự trách mình:

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Trách mình “ăn lương vợ”, nhưng mà “ăn ở bạc”. Vai trò người chồng, người cha chẳng giúp ích được gì, ăn hại, thậm chí còn “thờ ơ” với vợ con. Lời tự trách sao nhưng mà đau xót thế! Ta đã biết, Tú Xương có văn tài, mà công danh dở dang, thi cử long đong. Sống giữa 1 xã hội “dở Tây, dở ta”, chữ nho mạt vận, khi nhưng mà “Ông Nghè, ông Cống cũng nằm co”, do vậy thi sĩ tự trách mình cùng lúc cũng là trách đời đen bạc. Ông ko xu thời để vinh thân phì gia “tối rượu sâm banh, sáng sữa bò”.

Hai cấu kết là cả 1 nỗi niềm hàn ôn và sự thế đầy buồn thương, là ngôn ngữ của 1 trí thức giàu tư cách, nặng tình đời, thương vợ con, thương gia đạo nghèo. Tú Xương thương vợ cũng chính là thương mình vậy: nỗi đau thất thế của thi sĩ lúc cảnh đời chỉnh sửa!

Bài thơ “Thương vợ” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú. Ngôn ngữ thơ bình dị như là ngôn ngữ đời thường nơi “mom sông” của những người giao thương bé, cách đây 1 thế kỉ. Các cụ thể nghệ thuật lựa chọn vừa cá thể (bà Tú với “5 con, 1 chồng”) vừa nói chung thâm thúy (người đàn bà ngày xưa). Hình tượng thơ súc tích, gợi cảm: thương vợ, thương mình, buồn về gia đạo thêm nỗi đau đời. “Thương vợ’” là bài thơ trữ tình rực rỡ của Tú Xương nói về người vợ, người đàn bà ngày xưa với bao đức tính tốt đẹp, hình ảnh bà Tú được nhắc đến trong bài thơ rất thân cận với người mẹ, người chị trong mỗi gia đình Việt Nam.

Tú Xương chiếm 1 địa vị vang dội trong nền văn chương Việt Nam. Tăm tiếng ông sống mãi với non Côi, sông Vị.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 7

Thơ xưa viết về người vợ đã ít, nhưng mà viết về người vợ lúc còn sống càng hiếm hoi hơn. Các thi nhân thường chỉ làm thơ lúc người bạn trăm 5 đã tạ thế. Kể cũng là điều nghiệt ngã lúc người vợ đi vào cõi thiên thu mới được bước vào địa hạt thi ca.

Bà Tú Xương có thể đã phải chịu nhiều nghiệt ngã của cuộc đời mà bà lại có niềm hạnh phúc nhưng mà bao kiếp người vợ xưa ko có được: Ngay khi còn sống bà đã đi vào thơ ông Tú Xương với tất cả niềm thương mến, trân trọng của chồng. Trong thơ Tú Xương, có 1 mảng mập viết về người vợ nhưng mà bài Thương vợ là 1 trong những bài tiết sắc nhất.

Tình thương vợ sâu nặng của Tú Xương trình bày qua sự thấu hiểu nỗi khó nhọc gian khó và phẩm giá cao đẹp của người vợ.

Câu thơ khởi đầu nói cảnh ngộ làm ăn giao thương của bà Tú. Hoàn cảnh khó nhọc, lam lũ được gợi lên qua cách nói thời kì, cách nêu vị trí. Quanh 5 là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Quanh 5 còn là 5 này tiếp 5 khác tới chóng mặt, tới rời rã chứ đâu phải chỉ 1 5. Vị trí bà Tú giao thương là mom sông, cái doi đất nhô như lời giới thiệu, lại như 1 bối cảnh làm hiện lên hình bà Tú tảo tần, hối hả xuôi ngược:

Quanh 5 giao thương ở mom sông.

Thấm thía nỗi khó nhọc, gian khó của vợ, Tú Xương mượn hình ảnh con cò trong ca dao để nói về bà Tú. Có điều hình ảnh con cò trong ca dao đầy khổ thân nhưng mà hình ảnh con cò trong thơ Tú Xương còn khổ thân hơn. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra trong cái rợn ngợp của ko gian (như con cò trong ca dao) nhưng mà cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 diễn ra từ quãng vắng tác giả đã nói lên được cả thời kì, ko gian hẻo lánh, rợn ngợp, chứa đầy lo lắng cái rợn ngợp của thời kì, đã làm hao hụt cả ý thơ. So với câu ca dao: Con cò lặn lội bờ sông, câu thơ của Tú Xương:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng

Là cả 1 sự thông minh. Cách đảo ngữ – đưa ra từ lặn lội lên đầu câu, cách thay từ – thay từ con cò bằng thân cò, càng làm tăng nỗi khó nhọc gian khổ của bà Tú. Từ thân cò gợi cả nỗi đau thân phận, so với từ con của Tú Xương cũng thâm thúy, thấm thía hơn.

Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại làm rõ sự vật lộn với cuộc sống của bà Tú:

Eo sèo mặt nước buổi đò đông

Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn bả trên sông nước của những người giao thương bé. Sự cạnh tranh chưa tới mức sát phạt nhau mà cũng ko thiếu lời qua tiếng lại. Buổi đò đông đâu phải là ít lo lắng, nguy nan hơn lúc quãng vắng. Trong ca dao, người mẹ từng dặn con: Con ơi nhơ lấy câu này/Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua. “Buổi đò đông” ko chỉ có những lời ca cẩm, mè nheo, cau gắt, những sự chen lấn xô đẩy nhưng mà còn chứa đầy bất trắc nguy hiểm. Hai câu thực đối nhau về ngữ (lúc quãng vắng đối với buổi đò đông) mà lại thừa tiếp nhau về ý để làm nổi trội sự khó nhọc gian khổ của bà Tú: đã khó nhọc, đơn lẻ, lại thêm sự bươn bả trong cảnh ngộ chen chúc làm ăn.

Hai câu thực nói thực cảnh bà Tú cùng lúc cho ta thấy tình thật của Tú Xương: tấm lòng xót thương da diết.

Cuộc sống khó nhọc gian khổ càng ngời lên phẩm giá cao đẹp của bà Tú. Bà là người đảm đang tháo vát:

Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Mỗi chữ trong câu thơ Tú Xương đều chất chứa bao ý tình, từ đủ trong nuôi đủ vừa nói số lượng, vừa nói chất lượng. Bà Tú nuôi đủ cả con, cả chồng, nuôi bảo đảm tới mức: “Cơm 2 bữa: cá kho rau muống – Quà 1 chiều: khoai lang, lúa ngô” (Thầy đồ dậy học).

Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự hy sinh hết mực của vợ:

5 nắng mười mưa dám quản công

Ở câu thơ này, “nắng mưa” chỉ sự khó nhọc, “5, mười” là số lượng phiếm chỉ, để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ chéo (5 nắng mười mưa) vừa nói lên sự khó nhọc gian khó, vừa trình bày được đức tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.

Trong những bài thơ viết về vợ của Tú Xương, bao giờ ta cũng bắt gặp hình ảnh 2 người: bà Tú hiện lên phía trước, ông Tú khuất lấp ở phía sau, nhìn tinh mới thấy. Khi đã thấy rối thì ấn tượng thật sâu đậm. Ở bài thơ Thương vợ cũng vậy. Ông Tú ko hiện ra trực tiếp mà vẫn hiển hiện trong từng câu thơ. Đằng sau cốt cách vui nhộn, trào lộng là cả 1 tấm lòng, ko chỉ thương nhưng mà còn tri ân vợ. Về câu thơ: “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”, có người cho rằng ở đây ông Tú tự coi mình là 1 thứ con đặc thù để bà Tú phải nuôi. Tú Xương đã ko gộp mình với con để nói nhưng mà tách riêng, con riêng rất rành mạch là để ông tự riêng tri ân vợ.

Nhà thơ ko chỉ cảm phục, hàm ân sự hy sinh hết mực của vợ nhưng mà ông còn tự trách, tự lên án bản thân. Ông ko dựa vào duyên số để trút bỏ phận sự. Bà Tú lấy ông là do duyên mà duyên 1 nhưng mà nợ 2. Tú Xương tự coi mình là cái nợ nhưng mà bà Tú phải gánh chịu. Nợ gấp đôi duyên, duyên ít nợ nhiều. Ông chửi thói thường bội bạc, vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Nhưng Tú Xương cũng ko đổ vấy cho thói thường. Sự thờ ơ của ông với con cũng là 1 biểu lộ của thói thường bội bạc. Câu thơ Tú Xương tự rửa mát mình cũng là lời tự phán xét, tự lên án:

Có chồng thờ ơ cũng như ko

Ở cái thời nhưng mà xã hội đã có luật ko thành văn bản đối với người đàn bà: “xuất giá tòng phu” (lấy chồng theo chồng), đối với mối quan hệ vợ chồng thì “phụ xướng, phụ tuỳ” (chồng nói, vợ theo), thế nhưng mà có 1 nhà nho dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự thừa nhận mình là quân ăn lương vợ, chẳng những đã biết nhìn thấy khuyết điểm, nhưng mà còn dám tự nhận thiếu sót. 1 con người như thế chẳng đẹp lắm sao.

Nhan đề Thương vợ chưa nói hết sự thâm thúy trong tình cảm của Tú Xương đối với vợ cũng như chưa trình bày được đầy đủ vẻ đẹp nhân văn của hồn thơ Tú Xương. Ở bài thơ này, tác giả ko chỉ thương vợ nhưng mà còn ơn vợ, ko chỉ lên án “thói thường” nhưng mà còn tự trách.

Nhà thơ dám tự nhận thiếu sót, càng thấy mình khuyết thiếu càng thương mến, quý trọng vợ hơn.

Tình thương mến, quý trọng vợ là xúc cảm có phần mới mẻ so với những xúc cảm không xa lạ trong văn chương trung đại. Xúc cảm mới mẻ ấy lại được diễn đạt bằng hình ảnh và tiếng nói không xa lạ của văn chương dân gian, chứng tỏ hồn thơ Tú Xương dù mới lạ, lạ mắt vẫn rất thân cận với mọi người, vẫn có cỗi rễ sâu xa trong tiềm thức dân tộc.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 8

Trần Tế Xương (bút danh là Tú Xương) là thi sĩ trào lộng nổi danh, có nhẽ là thi sĩ trào lộng rực rỡ nhất trong nền văn chương của giang sơn. Thơ trào phúng, châm biếm, công kích của Tú Xương sở dĩ được nhiều người tình thích vì có thuộc tính trữ tình (trong tiếng cười có nước mắt). Dòng trữ tình trong thơ Tú Xương thỉnh thoảng được tách ra thành những bài thơ trữ tình tinh khiết, thấm thía. Hai tuyệt tác “Sông Lấp” và “Thương vợ” điển hình cho dòng thơ trữ tình của Tú Xương.

Bài thơ sau đây là bài “Thương vợ” của Tú Xương:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Trần Tế Xương long đong trong thi cử, đi thi tới lần thứ 8 mới đậu được cái tú tài. Ông học giỏi mà phải cái ngông quá, thật ra thái độ ngông của ông là 1 cách ông chống cự lại cơ chế thi cử lạc lậu, quan trường “ậm ọc” khi bấy giờ. Nhưng mà đậu được cái tú tài thì rồi cũng làm “quan tại gia” thôi. Hồi ấy phải đậu cử nhân mới được bổ tri huyện. Thế là bà Tú đa phần phải nuôi chồng suốt đời. Ông Tú chỉ còn biết đem tài giỏi của mình nhưng mà ghi công cho bà Tú:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.

Từ “mom” thật là hay, vừa thấy được nỗi gian khổ của bà Tú giao thương quanh 5 bên bờ sông Vị, vừa thấy được tấm lòng của thi sĩ đối với việc giao thương nặng nhọc của vợ. Từ “mom” là tổng hợp nghĩa của các từ ven, bờ, vực, thềm, thành 1 từ thông minh của thi sĩ làm giầu thêm cho tiếng Việt. Bà Tú buôn thúng bán bưng quanh 5 ở “mom sông” nhưng mà nuôi chồng, nuôi con:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

Câu thơ chỉ mấy con số khô khốc thế vậy nhưng mà tế toái lắm ấy! “Nuôi đủ 5 con” là vì con, phải nuôi, nên đếm ra để nhưng mà nuôi. Nhưng còn chồng thì 1 chồng chứ mấy chồng, cớ sao lại cũng phải đếm ra “1 chồng”? Là vì chồng cũng phải nuôi, nhưng mà bà Tú với cái gánh trên vai nuôi 5 đứa con đã là khó nhọc, lại thêm 1 ông Tú trong nhà nữa thì gánh nặng gấp đôi. Thời ấy nhưng mà nuôi 1 ông Tú, lại là Tú Xương nữa thì nhiêu khê lắm.

Nhưng bà Tú được xoa dịu là vì ông Tú, cái con người tưởng như chỉ biết bông đùa, cười cợt ấy lại để tâm tới từng bước chân của bà trên đường lặn lội giao thương:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

Có thể nói lòng thương vợ của thi sĩ dào dạt lên trong 2 câu thơ này. Hình ảnh lặn lội thân cò được tác giả mô phỏng theo 1 tượng trưng trong thi ca dân gian để nói về người đàn bà lao động:

“Con cò lặn lội bờ sông
Gánh tạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non”

Ví như từ “lặn lội” được đảo ra phía trước chủ ngữ để nhấn mạnh sự khó nhọc của bà Tú, thì từ “kiêng kỵ” gợi lên âm thanh hổ lốn (tiếng kì kèo mặc cả, tiếng cãi cọ giành giật) của “buổi đò đông”. Hai cảnh huống đối lập thật hay: “vắng” và “đông”. Người đàn bà gánh hàng lặn lội trên quãng đường vắng thật là khổ. Nhưng mà tới chỗ “đò đông” thì thật là đáng sợ!

Nghĩa là nhìn từ phía nào, thi sĩ cũng thương vợ, tình thương thấm thía, cảm động.

Sang 2 câu luận, tác giả chuyển sang diễn đạt nội tâm của bà Tú, lời thơ như lời độc thoại của người vợ:

“1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công”

Nhân dân ta thường nói “vợ chồng là duyên nợ”. Nhà thơ Tú Xương đã chỉ từ ghép “duyên nợ” thành 2 từ đơn: “duyên – nợ”. “Duyên” thì thiêng liêng rồi vì đã có sự tham dự của đấng vô hình (ông Tơ bà Nguyệt), còn “nợ” thì đã thành phận sự nặng nề. “1 duyên 2 nợ” đã diễn đạt được sự chuyển di trong tâm não của bà Tú. “1 duyên 2 nợ âu đành phận” là bà Tú đã thuận theo lòng trời và thuận theo lòng người (tấm lòng của chính bà!). Nói gọn lại là bà Tú đã bằng lòng! Và bằng lòng cuộc hôn nhân duyên nợ này, bà bằng lòng 1 ông đồ nho ngông “8 khoa chưa khỏi phạm trường quy”, bà bằng lòng vị quan “ăn lương vợ” nên bà đâu “dám quản công”:

“5 nắng mười mưa dám quản công”

Thành ngữ “dầm mưa dãi nắng” được tác giả áp dụng thông minh thành “5 nắng mười mưa”. Phcửa ải nói những con số trong thơ Tú Xương rất có thần. Ta đã thấm thía với 2 số 5 – 1 trong câu thừa đề (Nuôi đủ 5 con với 1 chồng). Giờ đây là sự linh diệu của những con số 1 – 2 và 5 – mười trong câu luận. “1 duyên 2 nợ” đối với “5 nắng mười mưa”, cho thấy gian truân cứ nâng cao, bà Tú chịu đựng hết.

Trước người vợ giỏi giang, tảo tần, chịu đựng mọi gian khó khó nhọc để “nuôi đủ 5 con với 1 chồng” thì thi sĩ chỉ còn biết tự trách mình.

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Vì quá thương vợ nhưng mà thi sĩ tự trách mình, trách 1 cách nặng nề. “Cha mẹ thói thường…” thì đã thành lời xỉ vả mình. Thật ra là 1 cách ông Tú nhún nhường để cho công tích của bà Tú nổi lên, chứ Tú Xương đâu phải là người “ăn ở bạc”. Ăn chơi sa đà thì có, “thờ ơ” nữa, thì thi sĩ đã thành thật nói rồi, chứ phụ bạc, tệ bạc thì ko. Gang thép với cường quyền nhưng mà nhũn với vợ như thế thì thật là con người đáng kính.

Bằng tình cảm tâm thành, bằng nghệ thuật chân thực, Tú Xương đã trình bày được hình ảnh người đàn bà giỏi giang, lam lũ, tảo tần nuôi chồng nuôi con. Bà Tú có những phẩm giá tốt đẹp của người đàn bà Việt Nam xưa.

Bao nhiêu công tích trong gia đình, ông Tú dành cho bà Tú, ông chỉ nhận về cho mình 1 chữ “ko”. Nhưng bình tâm nhưng mà xét thì ông Tú cũng xứng với bà Tú vì trên quốc gia gian khó và khó nhọc này có hàng triệu người như bà Tú, mà chỉ có 1 bà Tú là được vào cõi thơ, cõi bất diệt!

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 9

Trần Tế Xương hay còn có bút danh là Tú Xương, ông là 1 tác giả nổi danh với nhiều tác phẩm mang chất trào lộng và trữ tình. Ông chỉ sống 37 tuổi và học vị tú tài, mà sự nghiệp thơ ca của ông đã biến thành bất diệt. Ông để lại khoảng 100 tác phẩm gồm: thơ, văn tế, phú, câu đối. 1 trong những tác phẩm điển hình của ông là bài thơ “Thương vợ”. 1 bài thơ tô đọng trong ấy là những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, người đàn bà đảm đang, chịu thương, cần mẫn vì hạnh phúc của chồng con. Bài thơ được Tú Xương viết như sau:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ, âu đành phận
5 nắng mười mưa, dám quản công
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc!
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với bố cục được chia làm 4 phần: đề, thực, luận, kết. Mỗi phần 2 câu nhằm khắc họa 1 cách sắc nét hình ảnh bà Tú- vợ Tú Xương, cũng như đang nói lên 1 phần nào ấy hình ảnh người đàn bà ở xã hội xưa.

Trong 2 cầu đề Tú Xương đã giới thiệu 1 cách nói chung về công tác của bà Tú. Ấy là sự tảo tần “quanh 5” giao thương ở mom sông, việc sắm bán này không phải có cửa tiệm hay vốn liếng nhiều. Đây là 1 công tác khó nhọc, cực nhọc, thu nhập bất ổn sông bà Tú vẫn đang “nuôi đủ” 5 con với 1 chồng nhưng mà ko 1 lời ân oán trách. Trong câu này, tác giả tách mình 1 bên, con 1 bên nhằm nhấn mạnh việc, dù rằng ông đỗ tú tài mà ko được làm quan, phải đặt gánh nặng lên đôi vai của người vợ, người nhưng mà ông mến thương. Câu thơ như là lời trách nặng nề của tác giả đối với chính bản thân mình, Nhưng qua câu thơ ta cũng thấy được cái tình cảm mến thương nhưng mà Tú Xương dành tặng cho vợ mình.

Để diễn đạt 1 cách chi tiết hơn sự khó nhọc trong công tác của bà Tú, trong 2 câu thực tác giả đã mượn hình ảnh con cò trong ca dao Việt Nam để trở thành “thân cò” nhằm trình bày sự lặn lội khó nhọc của bà Tú trong công tác mưu sinh hàng ngày tại nơi “quãng vắng”. Kế bên ấy, Tú Xương còn nói chung 1 cách sinh động cảnh bán sỉ ở mom sông của bà Tú qua câu “Eo sèo mặt nước buổi đò đông”. Ấy là hình ảnh nhốn nháo, mâu thuẫn sắm bán của nhiều con người có công tác như bà Tú. Nhìn chung, cuộc đời bà Tú ko ít gian khổ gian truân.

Sự nặng nhọc, khó nhọc của bà Tú ko được ngừng lại ở 2 phần đề và thực nhưng mà nó còn nâng cao ở phần luận. Bằng việc sử dụng 2 câu thuật ngữ “1 duyên, 2 nợ” và “5 nắng mười mưa” tác giả đã toát lên sự hi sinh cao cả của bà Tú, ấy là việc bằng lòng số mệnh chăm lo cho chồng con và dù nắng hay mưa cũng ko bỏ việc. Ở đây, Tú Xương đã nêu lên đức tính tốt đẹp của bà Tú nói riêng và người đàn bà khái quát, ấy là sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn, chuẩn bị hi sinh vì gia đình. Cùng lúc qua đây tác giả cũng biểu lộ nỗi niềm hàm ân và quý trọng đối với bà Tú.

Cộng với quý trọng và hàm ân bà Tú ở 2 câu luận, thì 2 cấu kết là 1 cách nói chán ngán về nỗi niềm hàn ôn của tác giả- Tú Xương. 1 lời thở dài về “cái thói thường” ông nói đến chính là cái xã hội khi bấy giờ- 1 xã hội mang tính nửa tây nửa ta, nửa phong kiến, nửa thực dân với những tư tưởng và đạo lí bị suy thoái. Kế bên ông tự trách bản thân sao nhưng mà “ăn ở bạc” thi cử hoài nhưng mà ko đỗ đạt, không thể làm quan, ko giúp được gì cho vợ con, đẩy vợ con phải chịu khổ vì mình. Cuối cùng mọi thứ đúc kết trong lời than đầy xót xa của Tú Xương

“Có chồng thờ ơ cũng như ko”.

Tóm lại “Thương vợ” là 1 bài thơ hay mang đậm trị giá xúc cảm của Tú Xương. Nó hay trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong ca dao, thành ngữ của Tú Xương. Bài thư lại mang đậm xúc cảm tâm thành, lời thơ giản dị nhưng mà thâm thúy, nói lên tình cảm mến thương, sự quý trọng nhưng mà Tú Xương dành cho vợ. Kế bên ấy, bài thơ còn trình bày đức tính đẹp của người đàn bà Việt Nam xã hội xưa khái quát và bà Tú nói riêng.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 10

Thơ văn Trần Tế Xương gồm 2 mảng mập: trào lộng và trữ tình. Có bài hoàn toàn là công kích, châm biếm, có bài thuần là trữ tình. Tuy vậy, 2 mảng ko tuyệt đối cách trở. Thường là châm biếm thâm thúy mà vẫn có chất trữ tình. Ngược lại, trữ tình thấm thìa cũng pha chút cười cợt theo lề thói trào lộng. Thương vợ là 1 bài thơ tương tự.

Thương vợ là bài thơ phản ảnh hình ảnh bà Tú khó nhọc, đảm đang, âm thầm hi sinh vì chồng vì con, cùng lúc trình bày tình thương mến, quý trọng và hàm ân của Tú Xương đối với người vợ của mình.

Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.

Chỉ bằng vài lời kể nôm na, bình dị, Tú Xương đã giúp người đọc tưởng tượng ra cảnh bà Tú 1 mình mang trên vai gánh nặng gia đình, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ.

Mom sông là mỏm đất nhô ra dòng sông, cũng là 1 vị trí ở phía Bắc thị thành Nam Định. Ngày xưa, đây là nơi trên bến dưới thuyền, người từ các nơi đổ về giao thương. Quanh 5, bà Tú làm ăn ở ấy để kiếm tiền trang trải cho cuộc sống gia đình gồm 2 vợ chồng và 5 đứa con thơ.

Quanh 5 giao thương có tức là ko ngơi nghỉ ngày nào. Hơn nữa, chữ mom sông càng tô đậm thêm cái thế chông chênh, ko vững vàng của công tác làm ăn. Mom sông 3 bề là nước, có thể đổ ùm xuống sông khi nào ko biết. Ở cái mỏm đất chông chênh đó, hình ảnh bà Tú hình như càng bé nhỏ và lẻ loi. 1 mình bà phải xông pha nơi đầu sông đầu đuôi, khó nhọc khổ thân biết bao! Trên đây là thời kì, ko gian và cả thuộc tính công tác làm ăn giao thương của bà Tú.

Vì sao bà Tú lại bằng lòng sự lam lũ, khó nhọc như thế? Hẳn nhiên là để nuôi chồng, nuôi con. Ngày xưa, xã hội phong kiến dành cho đàn bà nghĩa vụ là thờ chồng, nuôi con. Với bà Tú, vững chắc là có chuyện thờ chồng. Thờ chồng bao hàm cả trách nhiệm nuôi chồng. Ấy là sự bất công của xã hội, mà xét về mặt đức độ thì sức đảm đang tháo vát của những người vợ như bà Tú thật đáng nể sợ.

Cái ko phổ biến trong bài thơ là cách đếm số người. Giá như tính gộp lại là 6 mồm ăn và 1 mình bà Tú nhưng mà phải đảm đương tới chừng đó cũng đã là nhiều. Trên đời, phần mập đàn bà cũng gặp cảnh như thế. Đằng này, tác giả đếm rõ ràng là: 5 con với 1 chồng. Đặc trưng là tách riêng ông chồng ra và đếm là 1. Xuân Diệu có nhận xét rất hay lúc đọc câu thơ này: “Hoá ra ông chồng cũng phải nuôi, tợ hồ như lũ con bé nhỏ nên mới tới ngang hàng với chúng nó: 1 mồm ăn, 2 mồm ăn…”.

Nhưng mà bà Tú nuôi chồng đâu có dễ ợt như nuôi con. Cơm ăn đành rằng, thỉnh thoảng phải có tí rượu tí trà cho ông ngâm nga câu thơ câu phú. Áo mặc đành rằng, còn phải có bộ cánh đàng hoàng cho ông đi đây đi ấy, chứ người nào lại để cho ông quanh 5 “Bức sốt mà mình vẫn áo bông” và “1 đoàn rách rưới con như bố”. Lại phải cho ông xổng xểnh ít tiền trong túi để gặp bạn, gặp bè. Đấy thế nhưng mà bà nuôi đủ, nghĩa là đủ cả về số lượng lẫn chất lượng. Như vậy là bà Tú ko chỉ nuôi ông Tú nhưng mà còn cung phụng, còn thờ.

Nhưng kể ra được những điều đó chứng tỏ là ông chồng thấu hiểu và biết bình chọn 1 cách xứng đáng công sức của bà vợ. Như vậy là thương vợ.

Tới câu thứ 3, hình ảnh bà Tú 1 mình lủi thủi làm ăn càng hiện lên chi tiết và rõ nét hơn:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Tú Xương dùng 1 hình tượng không xa lạ trong văn học dân gian nói về người đàn bà lao động ngày xưa: Con cò lặn lội bờ sông mà ông ko so sánh nhưng mà tương đồng thân phận bà Tú với thân cò. Tấm thân mảnh dẻ, yếu ớt của bà Tú nhưng mà phải chịu dãi nắng dầm sương thì đã là gian truân, khổ thân, vậy nhưng mà bà còn phải lặn lội sớm trưa. Nghĩa đen của từ này cũng gợi ra đầy đủ cái khó nhọc, nặng nhọc trong nghĩa bóng. Tấm thân cò đó lại lặn lội trên quãng vắng đường xa. Nói quãng vắng là thiên nhiên nổi lên cái cô đơn, đìu hiu, khi cần ko biết nương tựa vào đâu, chưa nhắc đến những nguy hiểm bất trắc đối với thân gái dặm trường. Eo sèo chi sự nói đi nói lại, có ý bất bình. Đò đông có thể hiểu 2 cách: 1 là đò ngang đã chở đầy người, 2 là đò từ các nơi tập trung lại rất đông. Hiểu cách nào cũng đúng với ý định đặc tả nỗi nặng nhọc, gian truân trong cảnh kiếm ăn của bà Tú.

Kế bên nỗi khổ vật chất còn có nỗi khổ ý thức. Vì chồng con nhưng mà phải lặn lội đường xa quãng vắng, mà liệu chồng con có biết cho chăng? Và bà Tú cứ lặng thầm toan lo tương tự cho tới hết đời, hết kiếp số mệnh bà là vậy.

Câu thơ mô tả nhưng mà đầy chất trữ tình, nghe thật xót xa, khổ thân! Ông Tú tỏ ra cảm thông với nỗi nặng nhọc của vợ và thương vợ tới vậy là thâm thúy.

Ông Tú hiểu thấu công tác làm ăn của bà Tú. Khi quãng vắng, buổi đò đông, bà đều khó nhọc nặng nhọc, không tính gian truân, ko quản thân mình, 1 lòng vì chồng, vì con. Bà Tú nhưng mà nghe được những lời như thế của ông chắc cũng thấy gánh nặng trên vai mình nhẹ bớt và trong thâm tâm bà cũng được xoa dịu nhiều ít.

Nhưng không hề chỉ có thế, giọng điệu trữ tình bí hiểm lồng trong 2 câu trần thuật mô tả (câu 3, 4) chứng tỏ tim ông Tú không hề thờ ơ. Thương vợ mà cũng là tự trách mình. Không phải chỉ tự coi mình là 1 mồm ăn để vợ phải nuôi nhưng mà còn hổ hang, thấy mình có cái gì ấy như đang tâm. Ông chồng rường cột gia đình là mình ở đâu rồi nhưng mà để vợ phải mệt nhọc, gian truân tới vậy? Tự trách mình như thế cũng là thương vợ thêm sâu.

1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.

Tú Xương lại áp dụng thêm 1 thành ngữ, 1 câu ca dân gian khác: Vợ chồng là duyên là nợ, 1 duyên 2 nợ 3 tình. Vợ chồng gặp nhau là do ông Tơ bà Nguyệt xếp đặt từ kiếp trước. Có duyên thì tốt đẹp, hạnh phúc, là nợ thì âu sầu 1 đời.

Có nhẽ ở đây, ông Tú mượn tâm sự bà Tú nhưng mà suy ngẫm hay lẽ ra, ông hoá thân vào bà để thông cảm thâm thúy hơn: lấy chồng như thế này thì cũng là duyên hoặc nợ thôi, số mệnh đã thế thì cũng đành thế. Cho nên có đau khổ bao lăm, 5 nắng mười mưa cũng phải chịu, phải lo, nào dám quản công. Chẳng còn là chuyện thân nữa, dù là thân cò, nhưng mà đã là chuyện phận rồi, chuyện số mệnh.

Ôi! Lấy vợ lấy chồng, người ta bảo là duyên là nợ, nghĩ cũng đúng thật! Số mệnh đã như thế thì cũng đành thôi, chứ biết làm thế nào?! Cái số kiếp người đàn bà như tấm lụa đào, như hạt mưa sa, như con thuyền lênh đênh mười 2 bến nước, như cơm nguội đỡ lúc đói lòng… Trách làm sao được! Vậy thì còn dám kể gì gian khó, dám quản gì mưa nắng!

Lại thêm nghĩa của mấy nhóm từ âu đành, dám quản. Âu đành là 1 sự cực chẳng đã, xếp lại, nén xuống những gì bất bình, tủi hổ. Dám quản nghĩa là ko dám kể gì tới công sức, là thái độ bằng lòng gánh chịu mọi sự mệt nhọc. Thêm âm thanh nặng nề của từ phận ở cuối câu khép lại càng khiến cho câu thơ thích hợp với xúc cảm bị dồn nén vào trong.

Vậy là chỉ 4 câu thơ nhưng mà chân dung bà Tú hiện lên hoàn chỉnh: từ khó nhọc bon chen, lăn lộn ở ngoài đời, tới 5 liệu 7 lo trong gia đình, từ con người của công tác làm ăn, đảm đang tháo vát, chịu thương cần mẫn, tới con người của đức độ, thảo hiền, đầy ý thức vị tha. Hình ảnh bà Tú điển hình cho phẩm giá tốt đẹp của những người vợ, người mẹ Việt Nam.

Thương vợ nhưng mà nói ra là mình thương thì cũng đã quý. Ở đây, ông Tú đã nhập thân vào bà Tú để thấu hiểu nỗi niềm và trình bày tình cảm của mình bằng những lời thơ tâm thành, thấm thía. Như vậy nhưng mà không hề là thương vợ thâm thúy hay sao?

Ấy là thương vợ, còn tự trách mình? Ngày ngày ngồi ko, làm 1 mồm ăn cho vợ nuôi, nghiễm nhiên tận hưởng khi mà vợ phải xuôi ngược tảo tần, nghe cũng đã có cái gì ấy tàn tệ. Nay vợ thầm ân oán trách, tủi hờn nhưng mà quy số mệnh xấu số đó là do 1 duyên 2 nợ, thử hỏi ông chồng làm sao nhưng mà ko nhận thấy lỗi của mình? Tự trách tới tương tự là ngoài tình thương vợ đã có thêm tinh thần phận sự.

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Cấu kết là 1 tiếng chửi đổng cái thói thường ăn ở bạc. Không phải lần này ông Tú mới chửi như thế. Trong bài Gặp người ăn mày, ông cũng đã từng chửi – chửi mình nhưng mà thực ra là chửi đời: Người đói, ta đây cũng chẳng no, Cha thằng nào có, tiếc ko cho. Chỉ khác ở chỗ là lần này, lời chửi tuy có ném thẳng vào đời, mà trước nhất là ném vào mình. Để tự trách mình thì ông phải chửi. Nhưng mà ông phải đặt câu chửi đó vào mồm bà Tú thì mới đích đáng! Nhưng bà Tú vốn con gái nhà dòng, chẳng lẽ nào lại chanh chua, tục tĩu dám chửi chồng. Nhưng đối với ông Tú thì tự trách tới mức phải bật ra tiếng chửi như thế là giận mình thật sự. Bài thơ ông viết ra cốt để bộc bạch tình thương mến, quý trọng người vợ đảm đang và tự trách mình là đồ bình thường, ăn hại.

Bà Tú khó nhọc tới thế, ông Tú tự trách mình tới thế thì dĩ nhiên là phải bực bõ tới bật ra tiếng chửi. Nhận lỗi chưa đủ, chửi rủa mình bằng câu chửi đổng mới xứng với tội trạng, ông Tú lại chẳng dè dặt gì với chữ nghĩa nhưng mà dùng luôn cách chửi dân gian: Cha mẹ thói thường.

Bà Tú không phải coi chồng là ăn ở bạc, mà ông Tú thì gọi chính danh tội trạng của mình ra tương tự, vợ chồng với nhau nhưng mà như thế thì còn gì nhưng mà ko ông Tú lại ko nói trực tiếp là mình ăn ở bạc nhưng mà nói chung nó lên thành thói thường. Thói đời đen bạc biểu tượng cho thực chất của xã hội kim tiền dưới thời thực dân phong kiến, ở thị thành điều ấy càng tệ hại hơn. Hoá ra môn đệ của thánh hiền là ông Tú nhưng mà cũng bị nhiễm cái thói thường xấu xa đó. Như vậy là từ hổ hang, ông Tú đã đi đến chỗ xót xa, tự trách.

Cấu kết là sự phán xét cực kỳ đớn đau mà cũng rất công minh, ông Tú xỉ vả mình là ăn ở bạc, mà xét ra cái bạc đó cũng chỉ mới ở mức thờ ơ. Hững hờ trước việc nhà, trước mọi toan lo, khó nhọc, trước thái độ cam phận của vợ. Đã là vợ chồng, trăm sự cùng lo mới phải. Bà Tú ko buộc phải ông khó nhọc như bà nhưng mà chỉ mong ông đừng thờ ơ, ông hãy ân cần lo cho gia đình đôi chút, trước nhất là ông hiểu cho bà, như thế cũng đủ cho bà ấm lòng và có thú vui.

Cả bài thơ cô đúc lại ở ý này: ở câu đề, ông chồng có mặt với nhân cách là 1 mồm ăn phải nuôi, ở câu thực, câu luận, ông chồng vắng bóng. Bài thơ hoàn thành bằng sự day dứt, hối hận trong cấu kết: Có chồng thờ ơ cũng như ko, càng làm gia tăng nỗi thương vợ của thi sĩ. Ấy là cách nói của Tú Xương, đã nói gì là nói ráo riết tới cùng tận. Tuy nhiên, có điều này ông đã nói oan cho mình: ấy là 2 chữ thờ ơ. Vì giận mình nhưng mà ông nói thế thôi, chứ thực bụng ông đâu có thờ ơ với bà. Bởi nếu ông thờ ơ thì đã ko có bài Thương vợ thấm thía và cảm động tới tương tự.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 11

Tú Xương thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương trung đại. Ông thuộc lớp nhà Nho cuối mùa, sống giữa buổi giao thời, trong khi thời đại phong kiến suy vong, những trị giá của dĩ vãng đang dần mất đi mà cái mới chưa kịp tạo nên, những nét đẹp truyền thống đang dần rạn nứt. Cho nên thơ ông đầy tiếng u ẩn, chua chát. Nhưng chất trào lộng trong thơ ông chỉ là “chân trái” còn “chân phải” vẫn là chất trữ tình.

Thơ ông luôn khắc khoải những suy tư, âu lo rộng là với xã hội, hẹp là với gia đình, với bà Tú – người vợ hết thực tảo tần. Bài thơ Thương vợ đã trình bày đầy đủ chất trữ tình cũng như chất trào lộng đó trong thơ ông. Viết về người vợ là điều hiếm thấy trong thơ xưa, đặc thù là lúc người vợ còn sống.

Riêng với Tú Xương, ông ko chỉ viết về vợ nhưng mà còn có hẳn 1 đề tài riêng về bà Tú: Đau mắt, Văn tế sống vợ, Hỏi mình,… điều ấy đã cho thấy địa điểm, ý nghĩa mập mập của người vợ trong cuộc đời ông. Hai câu đề tác giả giới thiệu tổng quan về bà Tú cũng như công sức mập mập của bà đối với gia đình:

Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Tú Xương đã miêu tả rất chuẩn xác về nghề nghiệp của bà Tú ấy là buôn gạo ở ven sông. Công tác của bà tuần hoàn, đều đặn suốt 5, hình như ko có bất kỳ khi nào bà được ngơi nghỉ, có được thời kì cho riêng mình. Không gian bà làm việc cũng chứa đựng đầy sự nguy nan. Bà Tú phải làm việc cực nhọc quanh 5, với bao khó nhọc gian khổ, bà chính là rường cột của gia đình.

Bà chẳng những phải nuôi con nhưng mà còn phải nuôi thêm chồng . Vậy là 1 người nữ giới phải nuôi 6 mồm ăn trong gia đình. Trong câu thơ Tú Xương tự tách mình riêng ra 1 vế so với 5 đứa con, cho thấy ông tự nhận thức được gánh nặng của thân đối với vợ, gánh nặng đó còn hơn cả 5 đứa con. Ví như những đứa con chỉ cần phục vụ nhu cầu ăn uống, áo quần cho chúng thì với ông Tú ngoài những nhu cầu căn bản, còn phải phục vụ cả thú ăn, thú chơi của ông. Câu thơ thấy 1 nụ cười tự châm biếm chính mình.

Nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú tiếp diễn được tô đậm ở 2 câu tiếp theo: “Lặn lội thân cò lúc quãng vắng/ Èo sèo mặt nước buổi đò đông”. Phép đảo ngữ: đẩy “lặn lội” “kiêng kỵ” lên đầu câu, tô đậm nỗi khó nhọc, mệt nhọc của bà Tú trong cuộc mưu sinh. “Đò đông” gợi nên sự nguy nan trong việc chuyển động, giao thương hàng ngày “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua”.

Hình ảnh bà Tú được mô tả qua phép ẩn dụ “thân cò” đầy ám ảnh, gợi dáng dấp bé nhỏ, chịu đựng, chơ vơ, mồ côi mồ cút tới khổ thân. Hình ảnh cái cò lặn lội vốn là mẫu gốc trong văn chương dân gian, cho thấy sự tần tảo, lam lũ của công nhân, cùng lúc gợi sự đồng cảm nơi người. Câu 3,4 với hình ảnh ẩn dụ “thân cò” liên kết với từ đầy tình tạo hình“lặn lội” đã khắc sâu hơn nỗi mệt nhọc trong cuộc mưu sinh của bà Tú.

Duyên vợ chồng vốn do trời định sẵn, còn “nợ” là gánh nặng, nếu 2 người có cuộc sống tốt đẹp đó là duyên, cuộc sống trớ trêu, xấu số đó là nợ. Trong câu thơ: “1 duyên 2 nợ âu đành phận/ 5 nắng mười mưa dám quản công” cho thấy cái duyên với chồng thì ít nhưng mà cái nợ với nhau thì nhiều.

Ông Tú tự nhận thấy mình là cái nợ, là gánh nặng suốt đời của bà Tú. Nhưng bà Tú không phải cay nghiệt điều ấy, nhưng mà hết dạ hi sinh, như 1 lẽ thiên nhiên, lặng thầm ko yêu cầu hay ân oán trách bất kỳ điều gì với ông Tú. Với 6 câu thơ đầu, Tú Xương đã khắc họa sống động và đầy đủ nhất vẻ đẹp tần tảo, chịu thương, cần mẫn của bà Tú đối với gia đình. Chỉ tới 2 câu thơ rốt cục hình ảnh ông Tú mới hiện ra:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko!

Tiếng chửi cất lên cực kỳ gay gắt, ném vào cuộc đời cũng chính là tự mắng chính mình. “Thói đời” – những luật lệ khắc nghiệt của cơ chế phong kiến, phân biệt đối xử, trọng nam khinh nữ, coi việc nhà, việc mưu sinh là của nữ giới. Là cái xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẻ ra thói thường bội bạc, những bất công phi lí. Tiếng chửi đó khởi hành từ lòng mến thương và hàm ân vô hạn của ông Tú dành cho vợ.

Tác phẩm là sự việt hóa của thể thơ thất ngôn bát cú. Tú Xương có sự đan xen, liên kết hài hòa giữa chất trữ tình và chất trào phú, trong ấy chất trữ tình là chủ yếu để nói lên lòng hàm ân thâm thúy với vợ. Đây cùng lúc cũng là nét rực rỡ và lạ mắt trong thơ Tú Xương. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, như lời ăn ngôn ngữ hàng ngày. Hình ảnh thơ không xa lạ, giản dị tạo cho câu thơ vẻ đẹp thiên nhiên, tâm thành mà vẫn có sức truyền cảm mạnh bạo.

Với dung lượng của 1 bài thơ ngắn mà Tú Xương đã mang lại những nét vẽ đầy đủ và toàn vẹn nhất về vẻ đẹp tư cách, phẩm giá hi sinh cao quý của bà Tú đối với gia đình. Cùng lúc đây cũng là những lời thơ tự trào lộng về sự bất lực của bản thân. Ngoài ra, bài thơ cũng là sự thành công trên nhiều bình diện: tiếng nói, hình ảnh, liên kết giữa chất trào lộng và trữ tình.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 12

“Thân em như củ ấu gai.
Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen,
Ai ơi nếm thử nhưng mà xem.
Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi,”

(Ca dao)

Hình ảnh của người đàn bà luôn là đề tài muôn đời cho nền văn học cổ lai Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của 1 người chồng đã ít nay lại viết về người vợ đang sống lại còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là 1 trong những bậc thức giả hiếm hoi của nền thơ ca trung đại Việt Nam đã đưa hình ảnh người vợ tảo tần của mình ngay lúc bà vẫn còn là 1 đóa hoa tươi tỉnh trên đường đời vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng làm bật lên được đức hi sinh đảm đang, tấm lòng tháo vát chịu thương cần mẫn của người bạn trăm năm, bà Tú, qua ấy cũng trình bày tấm lòng tri ân tới người vợ của mình :

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.”

Trần Tế Xương, thường gọi là Tú Xương, sống trong buổi giao thời đầy nghèo khó nửa thực dân Pháp – nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ, ham học, hào hoa, phóng túng, có tài làm thơ hay mà lại long đong trên tuyến đường thi sử và nổi danh chính yếu ở 2 mảng thơ: trào lộng và trữ tình có pha chút giọng cười châm biếm sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân, với nước, với đời. Ông từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương Việt Nam quá trình cuối thế kỉ XIX.

Kho tàng thơ văn của Tú Xương tuy ko nhiều chỉ với 100 bài, chính yếu là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ như thất ngôn bát cú đường luật, lục bát,… và 1 số bài văn tế, phú, câu đối… mà có nhiều bài rất rực rỡ, đạt tới trình độ tuyệt mĩ về cả nội dung và nghệ thuật và được xem như những bài thơ bất diệt. Minh chứng rõ ràng nhất ấy là thi phẩm “Thương vợ” được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ nhắc đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội, cùng lúc cũng là tiếng lòng thiết tha, sự tri ân đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội nhố nhăng, điên đảo biến con người biến thành ăn hại với chính mình và gia đình, đối với bà Tú, qua ấy, người đọc cũng phần nào thấy được những đức hi sinh mập mập của những người đàn bà khi bấy giờ hay của bà Tú đối với người chồng của mình.

Khởi đầu tác phẩm, Tú Xương giới thiệu về cảnh ngộ và công tác mưu sinh của bà Tú, qua ấy bộc bạch lòng hàm ân tâm thành đối với người vợ tần tảo ban mai của mình:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”

Mạch xúc cảm của thi phẩm dần dần mở ra với bức tranh toàn cảnh đầy nỗi nặng nhọc, toan lo của bà Tú – tên thật là Phạm Thị Mẫn. Tác giả đã sử dụng “Quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì trường kì lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên để cực tả nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải dài hết tháng ngày này sang tháng ngày khác, 5 này qua 5 nọ mặc cho nắng gắt hay mưa rào vẫn ko bỏ sót khoảnh khắc nào cả. Chỉ có thế thôi cũng đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 ấn tượng khó phai về hình ảnh người vợ đầu tắt mặt tối toàn vẹn mọi sự trong gia đình như bà Tú. Chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo, đong đếm như thế của thời kì còn góp phần làm bật lên cái ko gian, vị trí bán sỉ của bà Tú phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” rất trắc trở, đầy rẫy những nguy hiểm khôn lường bởi lẽ ấy chỉ là 1 doi đất nhô ra phía lòng sông nơi người làng chài thường tụ họp giao thương nên những lúc tiết trời hà khắc, địa thế chông chênh mong manh kia sẽ dễ sạt lở gây nhiều gian khổ cho bà Tú. Khó khăn là thế, gian truân là vậy mà bà Tú vẫn mạnh bạo vượt qua, xoành xoạch phấn đấu để cho gia đình được no ấm:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”

Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến xưa đã biến những người con trai vốn là những rường cột chắc chắn trong gia đình thành những kẻ ăn hại chỉ biết sống dựa vào vợ, nhưng mà đặc thù là “ăn lương vợ”:

“Trống hầu chưa dứt bố lên thang,
Hỏi ra quan đó ăn lương vợ.”

(Quan tại gia – Trần Tế Xương)

Đôi vai của bà Tú đã nặng nay còn nhân lên bội phần lúc bà “cực chẳng đã” biến thành rường cột chính trong gia đình. Hai chữ “nuôi đủ” là vừa đủ, vừa đủ nuôi, ko thiếu nhưng mà cũng ko thừa vang lên tạo cho câu thơ 1 âm điệu long trọng mà cũng ko kém phần kiêu hãnh gợi tả sự đảm đang tột đỉnh nơi bà Tú lúc chỉ với công tác giao thương “quanh 5” ở nơi “mom sông” chông chênh, nguy nan nhưng mà bà vẫn có thể bảo đảm cuộc sống vật chất và ý thức đầy đủ cho “5” đứa con và người chồng của mình. Kế bên ấy, cách đặt 2 danh từ số đếm “5” và “1” song song với nhau tưởng dường như khập khễnh mà lại rất lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân ngang hàng với “5 đứa con thơ” vì ông là 1 “đứa con đặc thù” ngầm tăng lên vị thế người vợ tần tảo của mình lên 1 ngôi thứ thiêng liêng khác như 1 người “mẹ hiền” để có thể đề cao công sức của bà Tú 1 cách chí lí và xác thực nhất. Hơn thế nữa, cấu trúc “5” – “1” cùng liên từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang, buồn phiền đã khắc họa nên chiếc đòn gánh nhưng mà ở giữa là đôi vai gầy đét, bé nhỏ của người đàn bà chịu thương cần mẫn còn 2 bên đều nặng trĩu với “5 con” và “1 chồng” mà hình như sự gian khổ lại nghiêng lệch về phía người chồng ăn hại nhiều hơn vì cơ chế “trọng nam khinh nữ” rẻ rúng trong xã hội cũ. Có thể nói, bà Tú “nuôi đủ” cho Tế Xương ko chỉ toàn vẹn cho ông “chăn ấm, nệm êm” nhưng mà còn lo cho ông đủ thứ quyền quý tốn kém khác để khiến ông phải nở mày nở mặt vì suy cho cùng, Tế Xương vẫn là 1 tú tài, là người có chí thi cử công danh:

“Biết thuốc lá, biết chè tàu,
Cao lâu biết vị, bình khang biết mùi.”

(Hỏi ông trời – Trần Tế Xương)

Hay:

“Bữa qua anh tới chơi đây,
Giày “giôn” anh dận, “ô Tây” anh cầm.”

(Đi hát mất ô – Trần Tế Xương)

Hai câu đề khởi đầu thi phẩm tuy chỉ gói gọn trong mười 4 chữ mà đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp nơi bà Tú với sự chịu thương cần mẫn, tảo tần ko quản nắng mưa để toàn vẹn mọi việc trong gia đình. Qua ấy, Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ân của mình đối với bà Tú, cùng lúc cũng phần nào mô tả sự hổ hang của tác giả lúc là 1 đấng đại trượng phu cơ mà chẳng thể làm gì hỗ trợ vợ tới nỗi phải đặt mình trong mối tương quan với “5 đứa con thơ”. Thật xót xa !

Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ lớn lao của mình, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh “con cò” 5 xưa trong ca dao:

“Con cò lặn lội bờ sông,
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.”

(Ca dao)

để cực tả nỗi khổ tâm nhưng mà bà Tú đang trải qua trong 2 câu thực:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”

Tú Xương sử dụng “thân cò” chứ không hề “con cò” như trong ca dao xưa vừa trình bày được phong cách riêng, sự thông minh mang thuộc tính thời đại trong cá tính thơ ca của nhà thơ, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và người đàn bà khái quát với hình ảnh gầy đét của “con cò” để nói lên sự cùng cực trong cuộc sống của 1 người đàn bà rường cột. Tiếp ấy, chữ “thân” tuy dễ ợt mà nghe sao đắng cay quá, nó luôn gợi cho mọi người về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới cực kỳ. Và lúc xưa, thi sĩ Hồ Xuân Hương cũng đã từng bùi ngùi trên trang giấy lúc nhắc đến chữ “thân” bạc phận:

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,
7 nổi 3 chìm với non sông.”

(Bánh trôi nước)

“Khi quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc thù vì nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp cảm giác đơn nhất đầy nguy nan rình rập nơi bờ sông hẻo lánh, lạnh buốt khi bấy giờ nhưng mà còn diễn đạt thâm thúy nỗi khắc khoải về thời kì của sự tần tảo và 1 lúc được song hành cộng với giải pháp nghệ thuật đảo ngữ của từ láy “lặn lội”, hình ảnh giản dị, chân chất của người đàn bà gầy đét chân trần mưu sinh nơi rừng núi sông bãi vào đêm tối – thời kì nhưng mà những người đàn bà khác đang hạnh phúc bên chồng con, đang hưởng thụ những giấc ngủ say, hằng mong có thể kiếm thêm thu nhập để trang trải cuộc sống càng phát triển thành nổi trội và chói lọi hơn trong quang cảnh đìu hiu tới ghê sợ nơi doi đất chông chênh.

Ví như câu thơ thứ 3 gợi nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thơ thứ tư lại là sự vật lộn đầy gay cấn của bà Tú giữa thời buổi sắm bán đông đúc:

“Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”

1 lần nữa, giải pháp nghệ thuật đảo ngữ lại được sử dụng trong lời thơ của Tú Xương mà với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp, ầm ĩ để nhấn mạnh thuộc tính thường tình nơi chợ búa và sự lam lũ của người đàn bà “5 con với 1 chồng”. Mặt khác, hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần mạnh bạo trong việc xây dựng hình tượng 1 bà Tú siêng năng, hối hả và sự đông đúc, xô bồ ấy đã từng được ca dao xưa nói đến:

“Con ơi nhớ lấy câu này,
Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua.”

Mặc dầu vang vọng bên tai là lời dạy thành tâm của ông cha ta: “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà bà Tú vẫn cứ một mực lao vào vào trận đấu tranh lặng thầm và dằng dai của những lần đôi co “kiêng kỵ”, chen chúc, giành giật khách, phân sắm với các gian hàng khác, bất chấp người qua kẻ lại đếm nhiều ko xuể lúc “đò đông” để bươn chải miếng cơm, manh áo cho chồng, con vì chỉ lúc nhộn nhịp như thế, thời cơ kiếm thêm thu nhập sẽ tăng vọt hơn “lúc quãng vắng” cho dù phải chịu cảnh đau nhức lúc “đầu đội trời, chân đạp đất”, thương tổn về thân xác lúc bị dòng người xô ngã. Ôi ! Quả là 1 người đàn bà chan hòa tình mến thương, bà đã đánh đổi cả bản thân mình nhưng mà chen lấn bán đi từng món hàng của mình để kiếm từng đồng bạc ít oi lo cho cuộc sống gia đình mình, thật đáng bái phục !

Bằng cách đảo những từ láy hô ứng vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu cảm “lặn lội”, “kiêng kỵ” lên ngay địa điểm đầu câu thơ liên kết với 2 hình ảnh đối nhau rất chỉnh “lúc quãng vắng” – “buổi đò đông” trong 2 câu thực, hình tượng người vợ tháo vát vã mồ hôi chỗ đông đúc vì phải tranh giành, trào nước mắt nơi đìu hiu lúc tìm được người mua hiện lên với tất cả niềm kiêu hãnh của thi sĩ cả về thể chất mạnh bạo lẫn ý thức thép của bà Tú dù trong mọi cảnh ngộ khắc khổ nhất.

Tới với những câu thơ tiếp theo, Tú Xương như đóng vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời hàn ôn của vợ để ngầm ngợi ca những công sức lặng thầm vì chồng vì con nhưng mà bà Tú đang gánh gồng trên vai:

“1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.”

Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm cực kỳ thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do trời định sẵn, khởi hành từ số mệnh, từ sợi chỉ hồng của ông Tơ bà Nguyệt:

“Kiếp người sao mãi lận đận,
Ông tơ bà nguyệt bà Nguyệt chỉ hồng se duyên”

Thế mà lúc đi vào lời thơ của 1 bậc thức giả dày dặn kinh nghiệm như Tú Xương, khái niệm ấy hình như đã đánh mất đi thuộc tính sang trọng của mình nhưng mà phát triển thành nặng nề cực kỳ như 1 lời than vãn lúc “duyên” thì chỉ có 1 nhưng mà “nợ” lại 2:

“Chồng gì anh, vợ gì tôi,
Chẳng qua là cái nợ đời chi đây”

(Ca dao)

Kế bên ấy, cách sử dụng 2 thành ngữ xưa song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ: “1” – “2”, “5” – “mười”, vừa đối nhau về ý đã chẳng những làm cho nhạc thơ bỗng trầm lắng trước nỗi khổ tâm chồng chất ngày 1 dâng lên theo cấp số nhân của bà Tú nhưng mà còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ lúc biết áp dụng triệt để trị giá của các thành ngữ cùng các con số mộc mạc để thiêng liêng hóa hình ảnh bà Tú. Có thể nói, dẫu có gian khổ muôn trùng, hóc búa trước mắt, “nợ” nghiêng về mình mà bà Tú chưa 1 lần chùn bước nhưng mà chỉ gật đầu nhẫn nhục cho qua và 3 tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” đã trình bày được điều ấy. Nguyên nhân dẫn tới sự chăm chỉ, lặng thầm đầy cam chịu của bà Tú tuy giản đơn mà cũng rất cao quý: ấy là vì mối nhân duyên thiên định và vì mai sau của đàn con bé. Quả là 1 người mẹ, người vợ giàu đức hi sinh !

Từ việc pha trộn lời thơ đan xen những thành ngữ đã đạt tới độ xuất sắc về nội dung với các phép đảo ngữ cực tinh tế cùng các đơn vị quản lý số nhân rất thực và xác thực, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân dung 1 người vợ kết tinh đầy đủ đức hi sinh, sự kiên nhẫn, sự tảo tần chịu thương cần mẫn của người đàn bà Việt Nam truyền thống trong 2 câu luận. Qua ấy, ông còn ngầm ý bộc bạch lòng hàm ân thâm thúy tới người vợ thân yêu của mình lúc bà đã quên đi cái tôi nhưng mà đảm trách hết mọi phận sự của 1 rường cột trong gia đình. Thật vậy:

“Có con phải khổ vì con,
Có chồng phải gánh sơn hà nhà chồng.”

(Kho tàng lục bát dân gian)

Vì quá thương vợ, quá thương cho phận đời nhi nữ cơ mà mua vai rường cột, Tú Xương tự trách bản thân mình và phê chuẩn ấy cũng nói lên tiếng chửi vừa cay đắng vừa căm phẫn cho thành kiến khe khắt “trọng nam khinh nữ” đã biến ông thành 1 kẻ ăn hại :

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.”

Mạch xúc cảm của thi phẩm hình như có sự chuyển biến đột ngột lúc giờ đây, Tú Xương ko còn “ẩn mình” sau những vần thơ để tán thưởng vợ nữa nhưng mà ông đã chịu hiện ra để nói thay cho sự ân oán trách chồng, trách phận của bà Tú. “Cha mẹ thói thường” thật là 1 cách nói có phần thô cứng, xù xì mà lại rất thích hợp với cá tính thơ ca trào lộng của nhà thơ. Ấy là sự giận đời, hận đời vì cái xã hội “Tây tàu nhố nhăng” khi bấy giờ ko cho phép ông chia sẻ gánh nặng gia đình cùng vợ.

Thêm vào ấy, ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của 1 con người chất chứa bao niềm căm uất, chua xót và tái tê:

“Có chồng thờ ơ cũng như ko.”

Tú Xương chửi “đời” mà cũng “tự chửi” mình, “tự chửi” cái thói thể diện của 1 đấng đại trượng phu đang trên đường công danh, thói gia trưởng chỉ biết ngồi than thở sự đời, nhưng mà ko biết được mọi người bao quanh đang đau khổ vì mình. Tú Xương coi mình như kẻ vô tâm, “ăn ở bạc” với vợ con, xoành xoạch “thờ ơ” trong phận sự và vai trò của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thật là “có chồng thờ ơ cũng như ko”! Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc 1 cách sáng sủa thì Tú Xương không phải đáng trách cơ mà rất đáng thương bởi suy cho cùng, chính xã hội nhem nhuốc kia đã đẩy ông, 1 tài năng xuất chúng vào bước đường cùng làm cho người vợ vốn thuộc dòng dõi cao quý phải chịu khổ. Thật đớn đau !

“Con gái nhà dòng lấy chồng kẻ chợ
Tiếng có miếng ko, gặp chăng hay chớ”

(Văn tế sống vợ – Trần Tế Xương)

Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà không phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng mà rất chăm chút, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc thù là luôn bộc bạch lòng hàm ân của mình đối với vợ. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, hí hước.

Nói tóm lại, sau lúc đi sâu phân tách bài thơ Thương vợ ta thấy đây là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng mà trữ tình pha chút trào lộng, Tú Xương đã chẳng những khắc họa nên 1 bức chân dung tuyệt đẹp về người vợ tần tảo, chịu thương cần mẫn của mình nhưng mà còn trình bày vẻ đẹp trong tư cách của bản thân và hình ảnh bà Tú siêng năng, đầy toan lo ấy chính là hình ảnh đẹp tươi nhất của người đàn bà Việt Nam khi bấy giờ: vừa mộc mạc, chân chất, vừa rắn rỏi, mạnh bạo.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 13

Trong xã hội phong kiến, người đàn bà thường ko được ân cần nhiều. 1 người đàn bà phải chịu nhiều “gông cùm” đeo trên vai. Nào là “Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”. Nào là “tam tòng, tứ đức”,… Chừng như người đàn bà luôn hiện ra phía sau người chồng, người con của mình. Họ ko có được sự tự do trong cuộc sống và thường là người gánh chịu nhiều nỗi đau về ý thức do tư tưởng trọng nam khinh nữ của Nho giáo. Vậy nên trong suốt chiều dài lịch sử, những thi nhân thường ko đưa hình ảnh người vợ vào trong thơ ca của mình, nhưng mà thay vào ấy là “mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông”. Do vậy, Trần Tế Xương đã được thiên hạ nhớ tới lúc trong thơ ông, hình ảnh 1 người vợ lam lũ, khó nhọc đã được khắc họa 1 cách đầy đủ với thái độ trân trọng và mến thương. Ấy đích thực là 1 nét chấm phá đặc thù của văn chương giai đoạn phong kiến. Bài thơ “Thương vợ” của ông được xem như 1 trong những tác phẩm “khác biệt” giữa nền thi ca.

Nói bài thơ này khác biệt bởi thông thường các nhà thơ chỉ làm thơ về người bạn trăm năm của mình lúc họ đã mất đi. Còn với Tú Xương, ông đã viết về người vợ của mình 1 cách sống động, chân thực và đầy lòng mến thương ngay lúc vợ ông còn sống. Khác lạ còn bởi trong xã hội phong kiến, người con trai là chủ gia đình, mọi quyết định đều do họ. Và hiếm người nào bằng lòng 1 sự thực rằng vợ chính là người nuôi sống cả 1 gia đình. Đấy mà với Tú Xương, ấy là 1 điều hiển nhiên, bởi ông còn bận học hành, thi cử để có chút công danh. Và ko người nào khác ngoài người vợ chính là nguồn sống cho cả gia đình. Điều ấy được khẳng định ở ngay câu trước nhất của bài thơ:

Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Sự khó nhọc, cực nhọc đã được trình bày 1 cách rõ ràng. 1 mình người vợ nhưng mà phải “cõng” đến 5 người con và 1 đức ông chồng. Chữ “mom” ở đây rất có trị giá. Mom là 1 mô đất nhô ra bên bờ sông, nó bé nhỏ và gợi lên chút gì ấy chông chênh, ko vững bền. Đối lập với ấy là 5 người con và người chồng. 1 sự đối sánh có thuộc tính ko hợp lý đã nói lên muôn nghìn khó nhọc lo lắng của người vợ cho gia đình của mình. Làm sao để có thể kiếm sống để chăm chút cho 1 gia đình với những đứa con bé.

Người đàn bà trong thời đại phong kiến thường được giả dụ những “hạt mưa sa”, “giếng giữa đàng”, ý nói về sự cập kênh của số mệnh, may mắn thì được vào gia đình tốt, được mến thương còn ko thì gặp muôn nghìn cay đắng, đau khổ nhưng mà ko biết kêu người nào. Ở trong những câu tiếp theo, hình như Tú Xương đã cảm thán thay cho người vợ đáng thương của mình.

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông

Hình ảnh người vợ đã được ông giả dụ cánh cò nơi dòng nước, bé nhỏ, lẻ loi. “Thân cò” là 1 sự so sánh cực kỳ có lí và thú vị dành cho người vợ. Động từ “lặn lội” đã phác họa rõ nét hơn cảnh ngộ của người vợ, người mẹ. Có nhẽ đọc tới đây ta cũng xót thương cho những người đàn bà thời xưa. Hình ảnh người vợ Tú Xương cũng là sự nói chung cho những người đàn bà Việt Nam giai đoạn phong kiến, phải lam lũ, khó nhọc 1 nắng 2 sương lo cho gia đình, mà lại ko được xác nhận. Và qua những vần thơ, hình như Tú Xương đang hình thành 1 bước chuyển mới trong nhận thức của các đấng đại trượng phu, cần phải coi trọng người đàn bà của mình nhiều hơn nữa.

1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa, dám quản công

Việc sử dụng cặp từ “1 duyên”, “2 nợ” cho thấy Tú Xương ko chỉ đồng cảm với sự khó nhọc của vợ, nhưng mà còn nhận thấy giữa 2 vợ chồng có sự gắn bó từ kiếp trước. Có duyên mới đến được với nhau và tới được với nhau rồi ấy lại là 1 điều chẳng thể tách rời, bởi ấy là “nợ”. Có nhẽ ông cho rằng mình đã nợ vợ 1 món nợ chẳng thể trả. Do vậy do vậy duyên phận đã gắn bó ông với vợ. Nhưng có 1 sự “nói hộ” của ông ở đây. Chừng như đây là lời của Tú Xương mà cũng chính là hàn ôn của người vợ. Bởi ở câu thơ sau: 5 nắng, mười mưa, dám quản công, cho thấy dẫu có khó nhọc, mệt nhọc, người vợ cũng ko dám kể lể công trạng của mình, xem như ấy là việc mình phải khiến cho gia đình. Ấy chính là sự vị tha, bao dong và nhẫn nhục của người đàn bà Việt Nam.

Sự cam chịu của người vợ đã làm cho Tú Xương ko đành lòng. Nhưng người vợ ko bao giờ nói ra với ông những nỗi khó nhọc, gian khổ đó. Và chính ông đã là người nói ra giúp vợ mình. 1 tiếng thơ cũng là tiếng thở than, trách cứ, dằn vặt của người chồng, là tiếng trách mắng nhẹ nhõm của người vợ dành cho người chồng:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:
Có chồng thờ ơ cũng như ko

Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà không phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng mà rất chăm chút, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc thù là luôn bộc bạch lòng hàm ân của mình đối với vợ. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, hí hước.

Với chất thơ bình dị, dễ đọc, dễ nhớ và đậm chất nhân bản Tú Xương đã khắc họa nên hình ảnh người vợ chịu thương cần mẫn của mình trong mối tương quan với chồng, con. Ấy cũng là lời nhắc nhở nhẹ nhõm nhưng mà ông dành cho những người chồng, người cha còn “bạc” với người vợ đầu gối tay ấp của mình bằng chất liệu trào lộng đặc thù.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 14

Khi nói đến Tú Xương, người ta thường nhớ tới 1 thi sĩ trào lộng bậc thầy. Ông là 1 tác giả viết nhiều, viết hay các bài thơ nội dung châm biếm, công kích mà tuy vậy, những tác phẩm thuộc mảng trữ tình như Sông Lấp, Thương Vợ, Áo bông che bạn,… vẫn cực kỳ tuyệt vời. Trong ấy, “Thương vợ” được xem như tác phẩm nổi trội có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất trào lộng trong cá tính thơ Tú Xương.

“Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
1 duyên 2 nợ âu đành phận
5 nắng mười mưa dám quản công
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko”

Nổi trội của bài thơ trước nhất là hình tượng bà Tú qua khắc họa đầy thương mến, trân trọng của Tú Xương. Ấy là 1 người đàn bà khó nhọc, tần tảo để chăm lo cho chồng con, gánh gồng gia đình:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông”

Câu vào đề tác phẩm như giới thiệu, lại như mở ra bối cảnh của câu chuyện về bà Tú. Bà hiện lên với dáng vẻ tảo tần, hối hả xuôi ngược:

“Quanh 5” là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Nó còn là tượng trưng cho sự tuần hoàn khép kín của thời kì. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng mà chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”, phần đất nhô ra phía lòng sông, 1 vị trí có phần chông chênh, nguy nan. Chỉ qua câu khởi đầu, tác giả đã gợi lên cho ta nghĩ suy: cả thời kì lẫn ko gian như hùa nhau làm nặng thêm gánh nặng đang đè trên vai bà Tú. Ấy là gánh nặng:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”!

Công tác khó nhọc, thu nhập lại ít mà bà Tú còn phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. “5 con” là số nhiều, mà dù sao chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng lại còn thêm “1” ông chồng chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia.

Hai câu thực gợi tả chi tiết hơn cuộc sống tần tảo, giao thương xuôi ngược của bà Tú:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

“Lặn lội thân cò” đã bao gồm trong ấy cái thân hèn, sức mọn, cả nỗi cô đơn, cô quạnh. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra giữa cái rợn ngợp của ko gian nhưng mà còn trong cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 từ “lúc quãng vắng”, tác giả đã nói lên được cả ko gian, thời kì hẻo lánh, rợn ngợp chứa đầy lo lắng, nguy nan.Cộng với ấy, cách nói đảo ngữ, thay con cò bằng “thân cò” cũng góp phần nhấn mạnh nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú. Nó gợi lên 1 nỗi đau về thân phận những con người nghèo khó trong xã hội đương thời.

Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ, lẻ loi thì câu thơ thứ tư lại làm rõ nỗi khó nhọc mưu sinh của bà Tú.

“Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn chải trên sông nước của những người giao thương bé. “Buổi đò đông” đâu phải ít lo lắng, nguy nan hơn “lúc quãng vắng”? Hai câu thực đối nhau về từ ngữ mà lại nâng đỡ nhau về ý để qua ấy nổi trội lên nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú. Qua ấy, ta cũng thấy được tấm lòng xót thương, yêu mến và trân trọng của thi sĩ dành cho vợ mình.

Dưới ngòi bút của Tú Xương, bà Tú cũng hiện lên với những đức tính cao cuốn hút nhất. Ấy là người đàn bà đảm đang, tháo vát, chăm chút với chồng con:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

Bà cũng là người giàu đức hi sinh. Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự quên mình của vợ:

“Duyên” 1 nhưng mà “nợ” 2 mà bà Tú ko 1 lời ca cẩm nhưng mà âm thầm, cam chịu, bằng lòng vì cuộc sống gia đình. Ở câu trên, nắng mưa chỉ sự khó nhọc, 5 mười là số lượng phiếm chỉ để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ đan chéo “5 nắng mười mưa” vừa nói lên sự khó nhọc, gian khổ vừa trình bày được tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng con của bà Tú.

Kế bên bà Tú, hình tượng Tú Xương cũng hiện lên với tấm lòng thương vợ khẩn thiết. Ông ko hiện ra trực tiếp mà phê chuẩn những câu thơ đầy mến thương, trân trọng dành cho vợ và giọng điệu có phần trào lộng lúc nói về mình, ta thấy được tình cảm sâu đậm của ông. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm.

Tú Xương kể chuyện bà Tú nuôi con đành rằng, nhưng mà còn kể thêm việc bà Tú nuôi mình 1 cách ngay thẳng, chẳng ngượng ngùng. Ở đây, ta như thấy được nụ cười mủm mỉm tự trách mình thật ăn hại của ông Tú. Ông ko gộp lại nhưng mà tách “5 con” riêng, “1 chồng” riêng. Điều ấy cho thấy Tú Xương nhận thức rõ mình là cái nợ đời nhưng mà bà Tú phải gánh chịu. “Duyên” 1 nhưng mà “nợ” 2. Sự “thờ ơ” của ông cũng là 1 biểu lộ của “thói thường” bội bạc. Xã hội xưa trọng nam khinh nữ, coi người đàn bà là thân phận lệ thuộc, Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự nhận khuyết thiếu.

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko”

Ông chửi thói thường bội bạc vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Từ cảnh ngộ riêng. Tác giả lên án thói thường bội bạc khái quát. Lời nguyền rủa trong 2 cấu kết là lời Tú Xương Tự rủa mát mình mà lại mang ý nghĩa xã hội thâm thúy.

Đặt bài thơ vào lịch sử thơ ca trung đại, chúng ta lại càng thấy được nó đáng quý tới bao lăm. Bởi, thời gian đó, đã mấy người nào trực tiếp làm văn thơ về vợ ngay lúc còn sống như Tú Xương? Phcửa ải yêu mến, trân trọng và hàm ân lắm, Tú Xương mới viết được những lời thơ cảm động và thâm thúy như thế. Có thể nói, bằng việc sử dụng từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm và cách áp dụng thông minh những chất liệu văn chương dân gian, “Thương vợ” đã trình bày tình bi cảm yêu, quý trọng của ông Tú dành cho bà Tú phê chuẩn sự thấu hiểu nỗi khó nhọc, gian khổ và ngợi ca sự hy sinh và những phẩm giá tốt đẹp của bà Tú. Cùng lúc, bài thơ cho chúng ta thấy được nỗi lòng, hàn ôn và tư cách cao đẹp của thi sĩ Tú Xương.

………………

Tải File về để xem thêm 3 bài phân tách Thương vợ

Xem thêm thông tin Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Sơ đồ tư duy + 17 mẫu)

Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Lược đồ tư duy + 17 mẫu)

Phân tích bài thơ Thương Vợ của Tú Xương để thấy được ân huệ sâu nặng và tình cảm tâm thành của thi sĩ đối với hiền phụ của mình.
Phân tích Thương vợ bao gồm lược đồ tư duy, dàn ý cụ thể kèm theo 17 bài văn mẫu sẽ giúp các bạn lớp 11 có thêm kinh nghiệm, biết cách sử dụng từ ngữ để diễn tả bài viết của mình. Ngoài ra độc giả tham khảo thêm 1 số bài văn mẫu khác tại phân mục Văn 11. Chúc các bạn học tốt.
Lược đồ tư duy phân tách Thương vợ

Xem thêm: Lược đồ tư duy bài Thương vợ của Tú Xương
Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
I. Mở bài
Đôi nét về tác giả Trần Tế Xương: 1 tác giả mang tư tưởng li tâm Nho giáo, tuy cuộc đời nhiều ngắn ngủi.
Thương vợ là 1 trong số những bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú.
II. Thân bài
1. Hai câu đề
– Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh 5 lặn lội “mom sông”.
Thời gian “quanh 5”: làm việc liên tiếp, ko trừ ngày nào, hết 5 này qua 5 khác.
Vị trí “mom sông”: phần đất nhô ra phía lòng sông ko bất biến.
⇒ Công tác và cảnh ngộ làm ăn khó nhọc, xuôi ngược, ko vững vàng, bất biến.
– Lí do:
“nuôi”: chăm nom hoàn toàn
“đủ 5 con với 1 chồng”: 1 mình bà Tú phải nuôi cả gia đình, ko thiếu cũng ko dư.
⇒ Bản thân việc nuôi con là người phổ biến, mà không những thế người đàn bà còn nuôi chồng ⇒ cảnh ngộ trớ trêu éo le.
Cách dùng số đếm lạ mắt “1 chồng” bằng cả “5 con”, ông Tú nhận mình cũng là đứa con đặc thù. Liên kết với cách ngắt nhịp 4/3 trình bày nỗi cực nhọc của vợ.
⇒ Bà Tú là người đảm đang, chăm chút với chồng con.
2. Hai câu thực
– Lặn lội thân cò lúc quãng vắng: có ý từ ca dao “Con cò lặn lội bờ sông” mà thông minh hơn nhiều (cách đảo từ lặn lội lên đầu hay thay thế con cò bằng thân cò):
“Lặn lội”: Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gian khổ, lo âu
Hình ảnh “thân cò”: gợi nỗi khó nhọc, đơn lẻ lúc làm ăn ⇒ gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung.
“lúc quãng vắng”: thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy nan lo lắng.
⇒ Sự khó nhọc gian khổ của bà Tú càng được nhấn mạnh phê chuẩn nghệ thuật ẩn dụ.
– “Eo sèo… buổi đò đông”: gợi cảnh chen lấn, xô đẩy, tranh giành ẩn chứa sự bất trắc
Buổi đò đông: Sự chen lấn, xô đẩy trong cảnh ngộ đông đúc cũng chứa đầy những sự nguy nan, lo lắng.
– Nghệ thuật đảo ngữ, phép đối, hoán dụ, ẩn dụ, thông minh từ hình ảnh dân gian nhấn mạnh sự lao động đau khổ của bà Tú.
⇒ Thực cảnh mưu sinh của bà Tú: Không gian, thời kì rợn ngợp, nguy nan cùng lúc trình bày lòng xót thương da diết của ông Tú.
3. Hai câu luận
– “1 duyên 2 nợ”: tinh thần được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, Tú Xương cũng tự tinh thần được mình là “nợ” nhưng mà bà Tú phải gánh chịu.
– “nắng mưa”: chỉ khó nhọc
– “5”, “mười”: số từ phiếm chỉ số nhiều
– “dám quản công”: Đức hi sinh lặng thầm cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn.
⇒ Câu thơ áp dụng thông minh thành ngữ, sử dụng từ phiếm chỉ vừa nói lên sự khó nhọc gian khó vừa nói lên đức tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
4. Hai cấu kết
– Bất mãn trước hiện thực, Tú Xương đã vì vợ nhưng mà lên tiếng chửi: “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”: khiếu nại hiện thực, xã hội quá bất công với người đàn bà, quá bó buộc họ để những người đàn bà phải chịu nhiều đắng cay khó nhọc.
– Tự tinh thần: “Có chồng thờ ơ”: Tú Xương tinh thần sự thờ ơ của mình cũng là 1 biểu lộ của thói thường.
– Nhận mình có khuyết thiếu, phải ăn bám vợ, để vợ phải nuôi con và chồng.
→ Từ tấm lòng thương vợ tới thái độ đối với xã hội, Tú Xương cũng chửi cả thói thường đen bạc.
III. Kết bài
Khẳng định lại những nét rực rỡ điển hình về nghệ thuật làm nên thành công nội dung của tác phẩm.
Liên hệ, bộc bạch ý kiến, nghĩ suy của bản thân về người đàn bà trong xã hội bữa nay.
…………
Xem thêm: Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
Phân tích Thương vợ – Mẫu 1
Hình ảnh người đàn bà luôn là đề tài muôn đời trong nền thi ca Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của người chồng đã ít, nay lại viết “tế sống” người vợ còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là người con trai đã đưa hình ảnh người vợ của mình vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng. Trần Tế Xương hay còn gọi là Tú Xương, giống trong buổi giao thời đầy nghèo khó nửa thực dân nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ ham học có tài làm thơ mà lại long đong trong thi cử. Ông nổi danh trong 2 mảng thơ trữ tình và trào lộng có pha chút giọng cười châm biếm, sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân với nước với đời. Tú Xương đã từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời nhất của văn chương Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Những tác phẩm ông để lại chính yếu là thơ Nôm và có nhiều bài rất rực rỡ, có thể nói là tuyệt mỹ cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Minh chứng rõ nhất là bài thơ Thương vợ. Tú Xương đã biểu lộ tình mến thương, sự trân trọng và cả nỗi hối hận trước sự hi sinh của vợ trong bài thơ này:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Thương vợ nằm trong những sáng tác của Tú Xương về bà Tú cũng là 1 trong những bài thơ hay, cảm động nhất của ông về vợ mình. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm với những ngôn từ bình dị và hình ảnh đẹp tươi. Nó ko chỉ nhắc đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội nhưng mà còn là tiếng lòng thiết tha đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội bấy giờ, đã biến con người phát triển thành ăn hại với chính bản thân và gia đình. Cùng lúc bài thơ cũng giúp người đọc thấy được đức hi sinh mập mập của người đàn bà xưa đối với gia đình.
Khởi đầu tác phẩm Tú Xương giới thiệu về cảnh ngộ và công tác mưu sinh của bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần được mở ra với bức tranh toàn cảnh về nỗi nặng nhọc toan lo của bà Tú. Câu vào đề như để giới thiệu cảnh ngộ lam lũ khó nhọc qua cách nêu thời kì, vị trí. Tác ví thử dụng từ “quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì rất dài, lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên, tác giả đã diễn đạt được nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải hết ngày này qua tháng khác, kệ thây nắng mưa. Chỉ có thế cũng đã đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 hình ảnh tảo tần, đầu tắt mặt tối của bà Tú. Thế mà chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo đong đếm thời kì như thế còn góp phần làm bật lên cái ko gian giao thương của bà phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” đầy trắc trở nguy hiểm khôn lường lại là chỗ làm ăn giao thương hàng ngày của người đàn bà. Thời gian dài đằng đặng liên kết với vị trí trắc trở càng tôn lên hình ảnh bà Tú tần tần, hết dạ cực kỳ vì miếng cơm manh áo cho cả gia đình. Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, Tú Xương đã làm nên 1 câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến đã biến những người con trai vốn là rường cột trong gia đình thành kẻ ăn hại, sống phụ thuộc và cả đời “ăn lương vợ”.
“Trống hầu vừa dứt, bố lên thangHỏi ra quan đó ăn lương … vợ”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay lại càng nhân lên những nỗi gian khổ lúc phải “cực chẳng đã” biến thành rường cột trong gia đình. Từ “đủ” vừa bộc lộ chất lượng vừa bộc lộ số lượng. Kế bên ấy cách đặt 2 từ số đếm “5” và “1” tưởng chừng khập khễnh mà lại hóa lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân với 5 người con. Ông tự cho mình là “đứa con đặc thù”, ngầm tăng lên vị thế của người vợ lên 1 ngôi thứ thiêng liêng. Hơn thế nữa, cấu trúc năm-một cùng từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang của người chồng phải sống dựa vào vợ. Hai câu khởi đầu đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp của bà Tú: chịu thương, cần mẫn để nuôi đủ gia đình. Qua ấy Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ân của mình, cùng lúc còn là sự hổ hang lúc phải đặt mình đồng nhất với những đứa con thơ. Thật xót xa, bùi ngùi biết bao!
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh con cò trong ca dao:
“Cái cò lặn lội bờ sôngGánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”
Để cực tả nỗi khổ tâm của bà Tú trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng từ “thân cò” vừa trình bày cái tính riêng, sự thông minh mang tính thời đại trong cá tính thơ của mình, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và hình ảnh của người phụ khái quát với hình ảnh mong manh của “cái cò”. Tiếp ấy chữ “thân” tuy dễ ợt mà nghe thật đắng cay, nó gợi cho người đọc về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới cực kỳ. “lúc quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc thù, nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp, cảm giác đầy nguy nan rình rập nơi mom sông hẻo lánh nhưng mà còn diễn đạt nỗi khắc khoải của thời kì. Cộng với nghệ thuật đảo ngữ, từ láy “lặn lội” đã nhấn mạnh hình ảnh khó nhọc mưu sinh tới xót xa, gầy đét của người đàn bà. Nếu câu thơ thứ 3 gợi lên nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại là sự vật lộn với cuộc sống bán sắm đông đúc. 1 lần nữa Tú Xương lại dùng giải pháp đảo ngữ với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp ầm ĩ để nhấn mạnh cảnh tượng thường tình nơi chợ búa gắn liền với người đàn bà có “5 con với 1 chồng”. Hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần làm bật lên 1 bà Tú siêng năng, hối hả. Buổi đò đông cộng với “lúc quãng vắng” đã hình thành sự nguy nan, gian khó gấp nhiều lần. Cha ông ta có câu “ sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà vì cuộc sống, vì cơm áo gạo tiền cho chồng con nhưng mà bà Tú đã phải lao vào vào chốn nguy hiểm ấy. Hai câu thực dù đối nhau về từ ngữ “buổi đò đông”- “lúc quãng vắng” mà lại tiếp nhau về ý làm nổi lên sự lam lũ gian khổ của người đàn bà bé nhỏ này.
Tới với 2 câu thơ tiếp theo, Tú Xương như đóng vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời vợ để ngâm ngợi ca những hi sinh lặng thầm nhưng mà bà dành cho chồng con:
“1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm cực kỳ thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do ông trời định sẵn, khởi hành từ sợi chỉ hồng của ông tơ hồng bà nguyệt. Thế mà lúc đưa vào lời thơ Tú Xương, 2 thứ ấy phát triển thành nặng nề như 1 lời than vãn lúc duyên chỉ có 1 nhưng mà nợ lại đến 2. Kế bên ấy việc sử dụng 2 thành ngữ song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ, vừa đối nhau về ý đã làm cho câu thơ trầm lắng trước nỗi khổ tâm của bà Tú. Không những sự thế đối lập này còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ. Đức hi sinh cao cả của bà Tú còn được nói đến qua 2 cụm từ “âu đành phận” và “dám quản công”. Nguyên nhân dẫn tới sự lam lũ hi sinh lặng thầm đầy cam chịu của bà tuy giản đơn nhưng mà cao quý. Ấy là vì mối nhân duyên với người chồng và đàn con thơ. Từ việc pha trộn lời thơ đan xen với những thành ngữ và giải pháp đảo ngữ cực kì tinh tế, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm thành tâm của người vợ với đầy đủ đức hi sinh, tảo tần như 1 người đàn bà Việt Nam truyền thống.
Vì thương vợ, thương cho thân phận đời nhi nữ cơ mà mua vai rường cột trong gia đình, Tú Xương đã tự trách bản thân mình. Hai câu thơ cuối cũng thành ra giống như tiếng chửi vừa đắng cay vừa căm phẫn cho những thành kiến khe khắt:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Mạch xúc cảm của thi phẩm hình như có sự chuyển biến đột ngột. Tú Xương ko còn ẩn mình sau những dòng thơ để tán thưởng vợ nhưng mà đã hiện ra để nói thay, để trách ông chồng, để trách phận mình của bà Tú. “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc” là 1 cách nói rất thích hợp với cá tính thơ trào lộng ấy là sự giận đời vì cái xã hội thối nát khi bấy giờ. Thêm vào ấy ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đời đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của con người chất chứa bao nỗi chua xót. Tú Xương chửi cái “thói thường” mà cũng là sự chửi mình, tự chửi 1 đống đại trượng phu đang trên đường công danh nhưng mà ko giúp được vợ lại thành kẻ ăn bám. Tú Xương coi mình là 1 người “thờ ơ” trong phận sự của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc thì Tú Xương quả là đáng thương hơn đáng trách. Bởi, suy cho cùng chính xã hội kia đã đẩy ông vào đường cùng. Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mình, rủa đời của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy, góp phần khẳng định tình cảm của ông với vợ mình. Người đó tuy “ăn lương vợ” mà rất chăm chút luôn dõi theo bà, đặc thù luôn tỏ lòng hàm ân của mình đối với người đàn bà ông mến thương. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần vừa thấm đượm được cái bi, cái xấu số trong nỗi niềm tây của tác giả, vừa dí dỏm hí hước.
Tấm lòng thương vợ của Tú Xương đối với cả thời dĩ vãng và hiện nay vẫn là tấm gương sáng cho bao người. Bài thơ giữ nguyên trị giá cộng với ý nghĩa nhân bản thâm thúy về sự mến thương, trân trọng và thấu hiểu những nỗi đau, sự hi sinh của người đàn bà cho gia đình. Cùng lúc ấy cũng là ngôn ngữ phê phán sự bất công của xã hội phong kiến thối nát, mục ruỗng.
Như vậy, bài thơ Thương vợ là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng mà trữ tình mang chút trào lộng, Tú Xương đã thành công trong việc khắc họa 1 bức chân dung về người đàn bà Việt Nam khi bấy giờ, vừa mộc mạc chân chất, vừa rắn rỏi mạnh bạo. Vì thế quả thực Tú Xương chính là thi nhân viết thơ về vợ hay và cảm động nhất. Ông đã để lại cho đời những áng văn tâm thành xúc động và đầy trị giá.
Phân tích Thương vợ – Mẫu 2
Trong văn chương có rất nhiều nhà văn, thi sĩ chọn lựa hình tượng người đàn bà để làm đề tài trong tác phẩm. Tú Xương cũng là 1 trong những thi sĩ thích thú đề tài này. Thế mà, thay vì nói dung về người đàn bà thì ông lại chuyển hướng chi tiết về người Vợ. Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy rõ hơn tình mến thương vợ và trị giá nội dung ẩn chứa bên trong.
Tú Xương sáng tác nhiều tác phẩm lấy bà Tú là hình tượng đối tượng. Nhưng Thương Vợ được xem là bài thơ cảm động nhất. Nội dung chính của bài thơ chính là tình mến thương, sự hàm ân của ông dành cho bà Tú.
Hình ảnh bà Tú được trình bày qua 6 câu thơ đầu
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Khởi đầu bài thơ khá ấn tượng với cụm từ chỉ thời kì “quanh 5”. Đi kèm với thời kì khép kín đó là hình ảnh người nữ giới tảo tần, giao thương ở nơi bé hẹp là “mom sông”. Lý do nhưng mà người nữ giới tảo tần đó chính là vì chồng con.
Bà Tú với công tác chính là giao thương cả quanh 5 để nuôi chồng con. Nỗi khó nhọc của bà ko chỉ ngày 1 ngày 2 nhưng mà là kéo dài cả quanh 5. Thế mà, ko gian giao thương của bà lại chỉ ở khúc đất nhô ra ở bờ sông không phải vững vàng và khá nguy nan.
Chỉ với 2 câu thơ mà chúng ta đã thấy được sự khó nhọc, cực nhọc trong cuộc sống của bà. Từ “nuôi đủ” trình bày sự đầy đủ ko thiếu thốn. Bà ko chỉ lo cơm ăn, áo mặc nhưng mà còn cả rượu cho ông lúc cần.
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
Hai câu thơ thực tiếp theo đã trình bày rõ nét hơn sự tảo tần, ngược xuôi của bà Tú. Bà 1 mình vượt quãng vắng, đường xa để tranh giành khách. Từ “kiêng kỵ” được sử dụng trong câu đã làm cho cuộc sắm bán phát triển thành gay go hơn. Thương trường là chiến trận cực kỳ khốc liệt. Hình ảnh bà Tú còn được so sánh với thân cò trình bày sự đáng thương, thui thủi. Khung cảnh chợ đông đúc mà người đàn bà đó trông rất lẻ loi và cô đơn.
“1 duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản công”
Mặc dầu cực nhọc, khó nhọc quanh 5 mà bà Tù ko 1 lời than thở. Bà bằng lòng tất cả lui về hậu phương để dùng cho chồng con. Ông Tú vì tấm lòng thương vợ nên đã dùng duyên nợ để trình bày. Cuộc đời bà hạnh phúc thì ít mà cực nhọc thì lại nhiều mà số mệnh là thế thì đành bằng lòng. Có nhẽ, bà Tú cũng đã từng cảm thấy cuộc đời quá bất công với mình thế mà bà đã dặn lòng yên phận và cam chịu. 1 duyên, 2 nợ như chất chứa biết bao nỗi niềm u ẩn của bà. Ẩn chứa đằng sau ấy là tình mến thương, nỗi khổ tâm của người chồng lúc để vợ xuôi ngược, khó nhọc như thế. Hai câu cuối là tình mến thương vợ của ông Tú
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Đây là tiếng chửi của chính ông Tú dành cho mình như muốn nỗi lòng trong ông vơi bớt đi. Do quá bức bối nên ông dùng lời của bà để tự chửi bản thân mình. Là chồng đáng lý ra phải chở che đi cùng cùng vợ mà ông lại ăn bám và sống vô lo. Ông đã tự cho mình là kẻ bội bạc, vô phận sự. Sợ hờ hữu của chính ông khiến bà Tú âu sầu hơn rất nhiều. Cuộc sống có chồng của bà cũng như ko.
Qua ấy, chúng ta sẽ thấy được hiện thực bấy giờ, con người ko quá coi trọng người đàn bà, xem nhẹ tình cảm và chỉ trọng danh vọng, tiền của.
Ngôn ngữ bình dị cực kỳ thiên nhiên và đầy xúc cảm. Đây là 1 trong những nét rực rỡ biệt lập trong thơ của Tú Xương. Cùng lúc, tác giả còn áp dụng hình ảnh con cò trong dân gian để thể hiện ảnh tượng bà Tú.
Ngoài ra, chúng ta còn cảm thu được giọng điệu hết sự trân trọng, ca tụng của tác giả dành cho vợ. Ẩn chứa đằng sau là sự tự trách và nỗi niềm của chính tác giả.
Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy được sự ca tụng và sẻ chia với sự khó nhọc của bà Tú. Qua ấy, mỗi người sẽ cảm thu được lời tự trách lên án của chính ông Tú dành cho mình. Nội dung sâu xa hơn được trình bày trong tác phẩm là người đàn bà Việt Nam giàu đức hi sinh và tháo vát.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 3
Bài “Thương vợ” thuộc thể loại thơ trữ tình, biểu lộ tình thương mến lẫn quý trọng người chăm chỉ, đảm đang, chịu thương cần mẫn. Tác giả dựng lên bức chân dung người vợ đảm đang thành hình tượng điển hình cho người đàn bà truyền thống Việt Nam tháo vát và giàu đức hi sinh.
Đề cập Tú Xương là nhắc đến sự thống nhất của tính “trào lộng và trữ tình”. Giọng cười mai mỉa chua chát, trong thơ ông là nụ cười mang theo nước mắt trước thực trạng xã hội. Bên giọng cười cay chua có 1 ko 2 đó, Trần Tế Xương cũng là người đi đi đầu trong việc đưa đời sống tư nhân – gia đình vào thơ của mình. Những bài thơ trữ tình của ông tràn trề thứ tình cảm gia đình, còn đó song hành với nỗi đau vì đói nghèo, đã tạo cho thơ ca Việt Nam những nét mới mẻ và thú vị: “Thương vợ” là bài thơ thuộc thể loại tình cảm đó.
Bài thơ được khởi đầu khá ấn tượng, bằng cái vòng thời kì khép kín “quanh 5” của người nữ giới giao thương, tần tảo lại gói trong 1 ko gian bé hẹp “mom sông”, vì 2 chữ “chồng – con”:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Hơn thế nữa, cái “danh” bà Tú quả cũng xứng với “cành vàng”. Thế nhưng mà, trong buổi lao lụng, phải sắm bán trong cảnh chen chúc thì quả là đáng thương. Đấy vậy nhưng mà bà Tú cũng chỉ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. “Nuôi đủ” là nuôi đủ cả con lẫn chồng. “Nuôi đủ” là nuôi đầy đủ (ko thiếu thốn), hay nuôi chỉ vừa đủ. Hiểu theo nghĩa nào đi nữa, ta cũng thấy gánh nặng đè lên vai bà Tú quả là quá mập. Nghĩa vụ này dĩ nhiên là Tú Xương phải gánh, thế mà con người tài giỏi này gặp buổi chợ chiều của Nho học, chỉ biết than thân, điển hình trong bài “Cảnh túng quẫn”.
Thế do vậy, bà Tú ko biết từ khi nào đã hóa thân thành: “Thân cò” để lặn lội nơi sóng nước kiêng kỵ, nơi quãng vắng thưa người, đã gợi lên nỗi đau thân phận:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ thứ 3, với thủ pháp nghệ thuật ẩn dụ, đã gợi rất nhiều tới hình ảnh con cò trong ca dao:
Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non
(Ca dao)
Bà Tú hẳn là ko khóc nỉ non như người nữ giới trong câu ca dao kia, mà người nào dám bảo bà chưa từng khóc trong lòng, ở cái chốn “kiêng kỵ” buổi “đò đông” ? Danh phận 1 bà Tú, lại như thân cò nơi quãng vắng đã gợi lên sự hẩm hiu, khó nhọc, đơn lẻ, lại phải mặc cả giao thương lúc đò đông thì hàng hiếm.
Tú Xương “gợi nhờ” gánh nặng lên vai người vợ, còn mình mải vui chơi, hưởng lạc và “hư hỏng”.
Biết thuốc lá, biết chè tàu Cao lâu biết vị bình khang biết mùi
(Hỏi Ông Trời)
Tú Xương đã ái ngại để rồi sự thông cảm đó đã tới chỗ cao trào của lòng thương và tự trách mình vì mang lại cho vợ thứ duyên nợ ko trọn đạo. Câu thơ rơi vào chỗ luận lí về chữ “duyên” với nhiều tầng nghĩa:
1 duyên 2 nợ âu đành phận 5 nắng mười mưa dám quản công.
Duyên theo nghĩa của dân gian hay nghĩa triết học Phật giáo hoặc nói cách khác: Duyên trong “duyên phận”, hay duyên trong “duyên số”, thì trong ngữ cảnh này, đối với Tú Xương vẫn chỉ sự thiệt thòi về phía vợ. Vậy cái nguyên cớ hay sự tiền định ở đây đều từ cái “nợ”, nhưng mà Tú Xương đã sử dụng phép đối thật hoàn hảo. Dù duyên chỉ 1 nhưng mà nợ tới 2, hạnh phúc chồng mang lại quá ít, mệt nhọc lại quá nhiều, thế mà người nữ giới đó “âu đành phận”.
Tú Xương tự trách mình:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Chữ “bạc” của Tú Xương dùng trong câu thơ chính là sự trách mình chửi mình mà lời trách, chửi đó hết mực tâm thành. Để rồi, Tú Xương đi tới sự giễu cái “ăn hại” của mình. Ta cũng từng nghe Tú Xương có lần giễu cái “chức quan” tại gia, quanh 5 chỉ được phép ra “chiếu chỉ” cho con và ăn lương vợ.
Hỏi ra quan đó ăn lương vợ Đem chuyện trăm 5 quay về bàn.
(Quan tại gia)
Thơ Tú Xương cay độc nhưng mà tâm thành, trào lộng nhưng mà trữ tình, phong túc nhưng mà thủy chung, chửi đời nhưng mà chửi mình, cười mình nhưng mà khóc mình, trong nỗi đau công danh long đong, trong nỗi đau thân phận, trong nỗi đau cùng đường tuyệt lối của cảnh cơ hàn.
Giọng thơ Tú Xương trong “Thương vợ” trào dâng 1 niềm thương thiết tha đối với vợ. Ngôn ngữ thơ giản dị, mang đậm chất ca dao, hình ảnh gợi trường liên tưởng khá rộng. Lạ mắt nhất ở bài thơ là hình tượng người đàn bà hóa thân vào “thân cò” đã gợi nhiều nỗi niềm bi cảm, 1 thứ tình bi cảm thân và chua chát. Thành công nhất của bài thơ là xây dựng được hình tượng nghệ thuật có tính đột phá, bất thần và mới mẻ. Thành công ấy cùng chính là việc: Đưa người đàn bà vào thơ ca, nhưng mà hình tượng đạt tới trình độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân bản. Hình ảnh người vợ thân thương của ông đã chiếm trọn tình cảm của người đọc cho tới mãi hiện giờ! Cái công đó của Tú Xương, có thể bù vào cái tội “thờ ơ” được chăng?
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 4
Tú Xương là bút danh của Trần Tế Xương. Học vị tú tài, long đong mãi trên tuyến đường khoa cử: “8 khoa chửa khỏi phạm trường quy”. Chỉ sống 37 5, mà sự nghiệp thơ ca của ông thì bất diệt. Quê ở làng Vị Xuyên, thị thành Nam Định. “Ăn chuối ngự, đọc thơ Xương” là câu nói kiêu hãnh của đồng bào quê ông.
Tú Xương để lại khoảng 150 bài thơ Nam, vài bài phú và văn tế. Có bài trào lộng. Có bài trữ tình. Có bài vừa trào lộng vừa trữ tình. Giọng thơ trào lộng của Tú Xương cực kỳ cay độc, dữ dội nhưng mà xót xa. Ông là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương cận kim của dân tộc.
Bài thơ ngợi ca những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, của người đàn bà đảm đang, chịu thương cần mẫn vì hạnh phúc chồng con. Câu 1, 2 giới thiệu bà Tú là người giỏi giao thương, tảo tần “quanh 5” giao thương kiếm sống ở “mom sông” cảnh đầu chợ bến đò, buôn thúng bán mẹt. Chẳng có shop cửa hiệu. Vốn liếng chẳng có là bao. Thế nhưng mà vẫn “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. Chồng đậu tú tài, chẳng là quan chẳng là cùng đinh “Ăn lương vợ”. 1 gia đạo “Vợ quen dạ đẻ cách 5 đôi”. Các số từ “5” (con), “1” (chồng) quả là đông đủ. Bà Tú vẫn cứ ”nuôi đủ”, tức là ông Tú vẫn có “Giày giôn anh dận, ô Tây anh cầm”. Câu thứ 2 rất hóm hỉnh.
Câu 3, 4 mượn hình ảnh con cò trong ca dao, tạo thành “thân cò” – thân phận lam lũ, khó nhọc “lặn lội”. Cò thì kiếm ăn nơi đầu ghềnh, cuối bãi, bà tú thì lặn lội… lúc quãng vắng, nơi mom sông. Cảnh lên đò xuống bến, cảnh cãi vã tranh giành bán sắm “kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông” để kiếm bát cơm manh áo cho chồng, con. Hình ảnh “thân cò” rất thông minh, vần thơ phát triển thành dân dã, bình dị. Hai cặp từ láy “lặn lội” và “kiêng kỵ” hô ứng, gợi tả 1 cuộc đời nhiều mồ hôi và nước mắt.
Câu 5, 6 tác giả áp dụng rất hay thành ngữ: ”1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”. Ba tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” như 1 tiếng thở dài. Có đức hi sinh. Có sự cam chịu số mệnh, có cả tấm lòng chịu đựng, toan lo vì trách nhiệm người vợ, người mẹ trong gia đình. Tú Xương có tài dùng số từ upgrade (1-2-5-10) để nói lên đức hi sinh lặng thầm cao quý của bà Tú:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận, 5 nắng mười mưa dám quản công “.
Tóm lại, bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm trách, đảm đang, kiên nhẫn,… tất cả toan lo cho hạnh phúc chồng còn. Nhà thơ biểu lộ lòng cảm ơn, nể trọng.
Câu 7 là 1 tiếng chửi, đúng là cách nói của Tú Xương vừa đắng cay vừa căm phẫn “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”. “Cái thói thường” ấy là xã hội dở tây dở ta, nửa phong kiến, nửa thực dân: trong khi đạo lí suy đồi, lòng người điên đảo. Tú Xương tự trách mình là kẻ “ăn ở bạc” vì thi mãi chẳng đỗ, chẳng giúp ích gì cho vợ con. Suốt đời vợ con phải khổ, như có bài thơ ông tự mỉa: “Vợ hăm he ở vú – Con tập tễnh đi bồi – Khách hỏi nhà ông tới – Nhà ông đã bán rồi”.
Câu 8 thấm thía 1 nỗi đau đau xót. Chỉ có Tú Xương mới nói được rung động và xót xa thế: “Có chồng thờ ơ cũng như ko?”. “Như ko” gì? 1 cách nói buông thõng, chán ngán. Nỗi buồn hàn ôn gắn liền với nỗi đau sự thế. 1 nhà nho bất đắc ý!
Bài thơ có cái hay riêng. Hay từ đầu đề. Hay ở cách áp dụng ca dao, thành ngữ và cả tiếng chửi. Chất thơ mộc mạc, bình dị nhưng mà trữ tình đượm đà. Trong mực thước 1 bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật, từ thanh điệu niêm và vần tới phép đối được trình bày 1 cách chuẩn mực, thiên nhiên, thanh thoả. Tác giả vừa tự trách mình, vừa biểu hiện tình thương vợ, hàm ân vợ. Bà Tú là 1 hình ảnh đẹp tươi của người đàn bà Việt Nam trong 1 gia đình đông con, nhiều gian khổ về kinh tế. Thành ra nhiều người cho rằng câu thơ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng” là câu thơ hay nhất trong bài “Thương vợ”.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 5
Đề cập thơ trào lộng ko người nào có thế quên ông, 1 giọng thơ công kích, phê phán sắc sảo, cay độc, mạnh bạo hiếm có. Chế Lan Viên từng viết: “Tú Xương cười như mảnh vỡ thủy tinh”. Nhưng Trần Tế Xương ko chỉ là 1 thi sĩ hiện thực chủ nghĩa tương tự, nói như Nguyễn Tuân, chất hiện thực đó chỉ là “chân trái”, còn “chân phải” của ông là chất trữ tình. Trân trọng cảm phục và nhớ đến thơ Tú Xương nhiều hơn có nhẽ do thiên hạ được nghe nhịp đập của 1 trái tim tâm thành, giàu xúc cảm, biết trọng tư cách, mang 1 nỗi đau vời vợi ko nguôi. Buồn vì ko có tiền để giúp 1 người hành khất, 1 đồng bào cùng tình cảnh, ông thề độc: “Cha thằng nào có tiếc ko cho”. Mang nỗi nhục bầy tớ của 1 kiến thức, ông chua chát: “Nhân tài đất Bắc kìa người nào ấy! Ngoảnh cổ nhưng mà trông cảnh giang sơn”…
Ấy là ngoài xã hội, còn trong gia đình ông luôn bị dày vò bởi cảm giác thiếu phận sự, Tú Xương “thương vợ”, có chồng nhưng mà phải gánh vai rường cột, ông tự xỉ vả cái vai trò “thờ ơ” của mình.
Chắc rằng các cụ ông ngày xưa phần mập là thương vợ thương con, mà vì 1 quan niệm nào ấy, thường ngại biểu lộ tình cảm của người chồng, nhất là lại trình bày tình cảm với người vợ 1 cách trực tiếp qua giấy trắng mực đen, qua văn học thì lại càng ít. Thế kỉ XIX, có 2 thi sĩ cùng người thành Nam, Nguyễn Khuyến và Tú Xương, đã ko ngại ngần nói lên tình thương mến của người chồng đối với vợ ngay lúc các bà còn đang sống. Nhưng về chủ đề này, Thương vợ của Tú Xương là bài thơ nổi danh hơn cả:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Nổi trội trong bài thơ là hình ảnh 2 con người: 1 người vợ tảo tần giàu đức hi sinh và 1 người chồng biết thông cảm san sẻ, thương mến và quý trọng vợ hết mực.
Hai câu thơ đầu giới thiệu về nghề nghiệp của bà Tú cũng như phận sự nặng nề của bà:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Buôn bán cũng là 1 nghề như mọi nghề khác, người ta hành nghề để kiếm sống. Người xưa còn coi đây là nghề độc nhất vô nhị nếu muốn làm giàu (phi thương bất phú). Nhưng việc giao thương của bà Tú thì ko được thế. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng mà chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”. Hai chữ “mom sông” đã gợi lên hình ảnh 1 khoảng đất nhô ra ở bờ sông, có thể nước xuống thì còn, nước lên thì mất, có thuyền qua thì thành chợ ko thì thôi, cũng có thể chợ họp 1 lát vào buổi sáng hoặc buổi chiều. Leo lắt đôi 3 gánh hàng, chỗ dành cho người buôn thúng bán bưng, dấn vốn ít oi, lấy công làm lãi, vững chắc thu nhập chẳng đáng là bao. Thế nhưng mà công tác nặng nhọc đó, bà Tú ko chỉ chịu đựng 1 2 buổi nhưng mà phải đeo đuổi “quanh 5”. Chữ “quanh 5” gợi 1 thời kì đằng đẵng, là 12 tháng, từ tháng giêng tới tháng chạp, cũng có tức là hết 5 này tới 5 khác. Cái công tác nặng nề đó hình như đeo đuổi bà Tú suốt cả đời, bởi nó chẳng khiến cho bà khá hơn lên để có việc khác thanh nhàn hơn hoặc tăng trưởng việc “giao thương” lên 1 cấp độ cao hơn.
Công tác thì mệt nhọc, thu nhập thì ít oi, mà bà Tú lại phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. Hơn nữa, không hề là 6 nhưng mà là “5 con với 1 chồng”, “5 con” là số nhiều, mà dù sao cũng chịu được, lo cho chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng ông chồng, là “1”, mà là chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia. Có lúc còn hơn thế nữa! Mỗi lúc ông lều chiếu đi thi, tiền lưng gạo bị lại đổ lên đầu vợ, chưa nhắc đến lúc đồng chè đồng rượu, cao hứng còn lên phố đi hát, cũng tiền vợ nốt.. Nhiều khoản chi như thế mà khi nào bà cũng lo “đủ”. Thật là đảm đang tháo vát biết chừng nào, chiều chồng biết chừng nào!
Được cái tiếng thơm đó, thật ko dễ dãi gì, bà Tú phải đổi bằng biết bao công lao:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ gợi hình ảnh con cò trong những câu ca dao không xa lạ:
… Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non;
… Con cò nhưng mà đi ăn đêmĐậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Hình ảnh về 1 loài chim hiền từ, chuyên cần lặng thầm lượm lặt, kiếm ăn nơi ruộng lúa, bãi sông đã biến thành tượng trưng về những người đàn bà lam lũ suốt đời vì chồng, vì con, chẳng mấy lúc nghĩ tới bản thân mình.
Trong thơ Tú Xương, không hề là con cò nhưng mà là thân cò. Không còn là 1 con vật chi tiết nhưng mà là thân phận, số mệnh, 1 cái gì rất mong manh, bé nhỏ trước biết bao vần vũ của cuộc đời (Thương thay thân phận con rùa/Thân em như chẽn lúa đòng đòng/Thân em như hạt mưa sa…). Yếu ớt quá, tiêu cực quá nhưng mà luôn phải lăn lộn, bươn chải. Khi quãng vắng thì lặn lội; buổi đò đông thì chịu cảnh kiêng kỵ. Hai tính từ được đối nhau ở đầu 2 câu thơ vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu lộ. Kia 1 người đàn bà còm cõi như thân cò, gánh nặng trên vai, 1 thân 1 mình, bước trầy trật trên tuyến đường lầm lội. Hàng chất về rồi, tránh mưa gió thì mất tiền, nên phải lặn lội ra đi. Và kia nữa cũng thân cò đó lại phải xù lông xù cánh chao chát, cãi cọ tranh sắm tranh bán, tranh xuống cho kịp đò, tranh lên cho kịp chợ. Chỗ đông người thì vã mồ hôi, quãng vắng thì trào nước mắt.
Nhưng ấy là bà Tú trong con mắt của ông Tú, còn với bà không phải có 1 lời phàn nàn ca cẩm nhưng mà là 1 thái độ chịu đựng vốn thường có của người đàn bà phương Đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Những số từ được dùng rất khéo, vừa theo quy trình tăng dần vừa đối nhau: 1, 2, 5, mười, gợi được những gian khổ chồng chất ngày 1 tăng dần, và sức lực phi thường của người vợ, đảm trách tất cả. Thật là bền chí mà sao nhưng mà khổ thân! Phần mập đàn bà nhờ chồng nhưng mà được lợi niềm phấn kích, còn với bà Tú chỉ là thêm 1 món nợ cả đời. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm. Xong xuôi 2 câu thơ cũng là sau những gian khổ được đưa ra là lời khẳng định: âu đành phận / dám quản công. 1 thái độ dứt khoát, 1 sự bằng lòng ko cần ranh cãi, 1 cách xử sự hiển nhiên. Người đàn bà Việt Nam là vậy, bà Tú Xương là vậy, họ coi “sơn hà nhà chồng” là việc của mình, họ tình nguyện đảm trách ko so kè ân oán than.
Bà chỉ lặng thầm chịu đựng, do vậy ông Tú đã trách hộ bà:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Lời thơ như là tiếng chửi. Nhưng mà là chửi thật: “Cha mẹ thói thường…”. Không phải là người vợ chịu nhiều khó nhọc thiệt thòi chửi nhưng mà người chồng tự chửi mình ấy thôi. Chữ “thờ ơ” nghe sao nhưng mà chua chát. Bà Tú lấy phải 1 ông chồng bội bạc, chẳng giúp gì cho gia đình, cho vợ, chẳng làm được rường cột lại còn để vợ phải nuôi báo cô. Thật là có chồng nhưng mà như ko có, thậm chí còn khổ hơn ko chồng. Câu thư có chút vị đắng trong thơ Lấy lẽ của Hồ Xuân Hương:
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩmCầm bằng làm công mướn ko công.Thân này ví biết dường này nhỉThà trước thôi đành ở vậy xong.
Tóm lại, nổi trội trong bài thơ là hình ảnh bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn quên mình toan lo cho cuộc sống của chồng con.
Có 1 con người ko hiện ra trực tiếp là ông Tú, những con mắt và trái tim của ông thì xoành xoạch hiện hữu. Con mắt ông trông thấy rõ mọi nỗi cay đắng cực nhọc hàng ngày, và con tim thì thấu hiểu những nỗi lẻ loi, tâm cảnh lặng thầm chịu đựng của bà. Bài thơ Thương vợ là 1 bản tự kiểm điểm, tự khiển trách cực kỳ tâm thành và nghiêm khắc của Tú Xương. Mỗi lời thơ như 1 tiếng thở dài chua xót của 1 con người rất có tinh thần phận sự, mà bất lực. Ấy là tấm lòng thương mến cảm phục và hàm ân rất tâm thành của người chồng đối với người vợ vì mình nhưng mà chịu nhiều cay đắng khó nhọc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 6
Tú Xương là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương Việt Nam. Ngoài những bài thơ trào lộng sắc nhọn, lấy tiếng cười làm vũ khí giễu và công kích cay chua gương mặt xấu xa, đồi tệ của cái xã hội thực dân nửa phong kiến, ông còn có 1 số bài thơ trữ tình, chứa chất bao nỗi niềm của 1 nhà nho nghèo về tình người và tình đời sâu nặng.
“Thương vợ” là bài thơ cảm động nhất trong những bài thơ trữ tình của Tú Xương. Nó là 1 bài thơ hàn ôn, cùng lúc cũng là 1 bài thơ sự thế. Bài thơ chan chứa tình thương mến của thi sĩ đối với người vợ hiền thảo.
6 câu thơ đầu nói lên hình ảnh bà Tú trong gia đình là 1 người vợ rất đảm đang, chịu thương cần mẫn. Nếu bà vợ của Nguyễn Khuyến là 1 đàn bà “hay lam hay làm, dây lưng bó que, xắn váy quai cồng, tất tả thực nam đá chân chiêu, vì tớ đỡ đần trong mọi việc” (câu đối của Nguyễn Khuyến) thì bà Tú lại là 1 người nữ giới:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
“Quanh 5 giao thương” là cảnh làm ăn đầu tắt mặt tối, từ ngày này qua ngày khác, từ tháng này qua tháng khác, ko được 1 ngày ngơi nghỉ. Bà Tú “giao thương ở mom sông”, nơi mỏm đất nhô ra, 3 bề bao bọc sông nước, nơi làm ăn là cái thế đất chông chênh. Hai chữ “mom sông” gợi tả 1 cuộc đời nhiều mưa nắng, 1 cảnh đời lắm cay cực, phải vật lộn kiếm sống, mới “nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
1 gánh gia đình đè nặng lên đôi vai người mẹ, người vợ. Thông thường người ta chỉ đếm mớ rau, con cá, đếm tiền nong,… chứ người nào “đếm” con, “đếm” chồng. Câu thơ tự trào ẩn chứa nỗi niềm chua chát về 1 gia đạo gặp nhiều gian khổ: đông con, người chồng đang phải “ăn lương vợ”.
Có thể nói, 2 câu thơ trong phần đề, Tú Xương đánh dấu 1 cách sống động hình ảnh người vợ tảo tần, đảm đang của mình.
Phần thực, tô đậm thêm chân dung bà Tú, mỗi sáng mỗi tối đi đi về về “lặn lội” làm ăn như “thân cò” nơi “quãng vắng”. Ngôn ngữ thơ upgrade, tô đậm thêm nỗi cực nhọc của người vợ. Câu chữ như những nét vẽ, gam màu nối liền nhau, bổ trợ và tăng thêm; đã “lặn lội” Lại “thân cò”, rồi còn “lúc quãng vắng”. Nỗi cực nhọc kiếm sống ở “mom sông” tưởng như chẳng thể nào nói hết được! Hình ảnh “con cò” cái cò trong ca dao cổ: “Con cò lặn lội bờ sông…”, “Con cò đi đón cơn mưa…”, “Cái cò, cái vạc, cái nông,..” được tái tạo trong thơ Tú Xương qua hình ảnh “thân cò” lầm lũi, đã mang lại cho người đọc bao liên tưởng cảm động về bà Tú, cũng như thân phận khó nhọc, khổ cực, của người đàn bà Việt Nam trong xã hội cũ:
“Lặn lội thân cò nơi quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Eo sèo” là từ láy tượng thanh chỉ sự làm rầy rà bằng lời đòi, gọi liên tục dai đẳng: gợi tả cảnh tranh sắm tranh bán, cảnh cãi vã nơi “mặt nước” khi “đò đông”. 1 cuộc đời “lặn lội”, 1 cảnh sống làm ăn “kiêng kỵ”. Nghệ thuật đối rực rỡ đã làm nổi trội cảnh kiếm ăn nhiều cùng cực. Bát cơm, manh áo nhưng mà bà Tú kiếm được “nuôi đủ 5 con với 1 chồng’” phải. “lặn lội” trong mưa nắng, phải tranh giành “kiêng kỵ”, phải trả giá bao mồ hồ, nước mắt giữa thời buổi gian khổ! Tiếp theo là 2 câu luận, Tú Xương áp dụng rất thông minh 2 thành ngữ: “1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”, đối xứng nhau hài hòa, màu sắc dân gian đặm đà trong cảm nhận và tiếng nói biểu đạt:
“1 duyên 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa dám quản công.”
“Duyên” là duyên số, duyên phận, là cái “nợ” đời nhưng mà bà Tú phải cam phận, chịu đựng. “Nắng”, “mưa” biểu tượng cho mọi khó nhọc, đau khổ. Các số từ trong câu thơ tăng dần lên: “1… 2… 5… mười… làm nổi rõ đức hi sinh lặng thầm của bà Tú, 1 người đàn bà chịu thương, cần mẫn vì sự no ấm, hạnh phúc của chồng con và gia đình. “Âu đành phận”, … “dám quản công” … giọng thơ nhiều xót xa, bi cảm, thương mình, thương gia đạo nhiều trớ trêu.
Tóm lại, 6 câu thơ đầu bằng tấm lòng hàm ân và cảm phục, Tú Xương đã phác họa 1 vài nét rất sống động và cảm động về hình ảnh bà Tú, người vợ hiền thảo của mình với bao đức tính đáng quý: đảm đang, tảo tần, chịu thương cần mẫn, lặng thầm hi sinh cho hạnh phúc gia đình. Tú Xương trình bày 1 tài năng điêu luyện trong sử dụng tiếng nói và thông minh hình ảnh. Các từ láy, các số từ, phép đối, thành ngữ và hình ảnh “thân Cò” … đã hình thành ấn tượng và sức lôi cuốn văn học.
Hai cấu kết, Tú Xương sử dụng từ ngữ thông tục, lấy tiếng chửi nơi “mom sông” khi “buổi đò đông” đưa vào thơ rất thiên nhiên, bình dị. Ông tự trách mình:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trách mình “ăn lương vợ”, nhưng mà “ăn ở bạc”. Vai trò người chồng, người cha chẳng giúp ích được gì, ăn hại, thậm chí còn “thờ ơ” với vợ con. Lời tự trách sao nhưng mà đau xót thế! Ta đã biết, Tú Xương có văn tài, mà công danh dở dang, thi cử long đong. Sống giữa 1 xã hội “dở Tây, dở ta”, chữ nho mạt vận, khi nhưng mà “Ông Nghè, ông Cống cũng nằm co”, do vậy thi sĩ tự trách mình cùng lúc cũng là trách đời đen bạc. Ông ko xu thời để vinh thân phì gia “tối rượu sâm banh, sáng sữa bò”.
Hai cấu kết là cả 1 nỗi niềm hàn ôn và sự thế đầy buồn thương, là ngôn ngữ của 1 trí thức giàu tư cách, nặng tình đời, thương vợ con, thương gia đạo nghèo. Tú Xương thương vợ cũng chính là thương mình vậy: nỗi đau thất thế của thi sĩ lúc cảnh đời chỉnh sửa!
Bài thơ “Thương vợ” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú. Ngôn ngữ thơ bình dị như là ngôn ngữ đời thường nơi “mom sông” của những người giao thương bé, cách đây 1 thế kỉ. Các cụ thể nghệ thuật lựa chọn vừa cá thể (bà Tú với “5 con, 1 chồng”) vừa nói chung thâm thúy (người đàn bà ngày xưa). Hình tượng thơ súc tích, gợi cảm: thương vợ, thương mình, buồn về gia đạo thêm nỗi đau đời. “Thương vợ’” là bài thơ trữ tình rực rỡ của Tú Xương nói về người vợ, người đàn bà ngày xưa với bao đức tính tốt đẹp, hình ảnh bà Tú được nhắc đến trong bài thơ rất thân cận với người mẹ, người chị trong mỗi gia đình Việt Nam.
Tú Xương chiếm 1 địa vị vang dội trong nền văn chương Việt Nam. Tăm tiếng ông sống mãi với non Côi, sông Vị.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 7
Thơ xưa viết về người vợ đã ít, nhưng mà viết về người vợ lúc còn sống càng hiếm hoi hơn. Các thi nhân thường chỉ làm thơ lúc người bạn trăm 5 đã tạ thế. Kể cũng là điều nghiệt ngã lúc người vợ đi vào cõi thiên thu mới được bước vào địa hạt thi ca.
Bà Tú Xương có thể đã phải chịu nhiều nghiệt ngã của cuộc đời mà bà lại có niềm hạnh phúc nhưng mà bao kiếp người vợ xưa ko có được: Ngay khi còn sống bà đã đi vào thơ ông Tú Xương với tất cả niềm thương mến, trân trọng của chồng. Trong thơ Tú Xương, có 1 mảng mập viết về người vợ nhưng mà bài Thương vợ là 1 trong những bài tiết sắc nhất.
Tình thương vợ sâu nặng của Tú Xương trình bày qua sự thấu hiểu nỗi khó nhọc gian khó và phẩm giá cao đẹp của người vợ.
Câu thơ khởi đầu nói cảnh ngộ làm ăn giao thương của bà Tú. Hoàn cảnh khó nhọc, lam lũ được gợi lên qua cách nói thời kì, cách nêu vị trí. Quanh 5 là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Quanh 5 còn là 5 này tiếp 5 khác tới chóng mặt, tới rời rã chứ đâu phải chỉ 1 5. Vị trí bà Tú giao thương là mom sông, cái doi đất nhô như lời giới thiệu, lại như 1 bối cảnh làm hiện lên hình bà Tú tảo tần, hối hả xuôi ngược:
Quanh 5 giao thương ở mom sông.
Thấm thía nỗi khó nhọc, gian khó của vợ, Tú Xương mượn hình ảnh con cò trong ca dao để nói về bà Tú. Có điều hình ảnh con cò trong ca dao đầy khổ thân nhưng mà hình ảnh con cò trong thơ Tú Xương còn khổ thân hơn. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra trong cái rợn ngợp của ko gian (như con cò trong ca dao) nhưng mà cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 diễn ra từ quãng vắng tác giả đã nói lên được cả thời kì, ko gian hẻo lánh, rợn ngợp, chứa đầy lo lắng cái rợn ngợp của thời kì, đã làm hao hụt cả ý thơ. So với câu ca dao: Con cò lặn lội bờ sông, câu thơ của Tú Xương:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Là cả 1 sự thông minh. Cách đảo ngữ – đưa ra từ lặn lội lên đầu câu, cách thay từ – thay từ con cò bằng thân cò, càng làm tăng nỗi khó nhọc gian khổ của bà Tú. Từ thân cò gợi cả nỗi đau thân phận, so với từ con của Tú Xương cũng thâm thúy, thấm thía hơn.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại làm rõ sự vật lộn với cuộc sống của bà Tú:
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn bả trên sông nước của những người giao thương bé. Sự cạnh tranh chưa tới mức sát phạt nhau mà cũng ko thiếu lời qua tiếng lại. Buổi đò đông đâu phải là ít lo lắng, nguy nan hơn lúc quãng vắng. Trong ca dao, người mẹ từng dặn con: Con ơi nhơ lấy câu này/Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua. “Buổi đò đông” ko chỉ có những lời ca cẩm, mè nheo, cau gắt, những sự chen lấn xô đẩy nhưng mà còn chứa đầy bất trắc nguy hiểm. Hai câu thực đối nhau về ngữ (lúc quãng vắng đối với buổi đò đông) mà lại thừa tiếp nhau về ý để làm nổi trội sự khó nhọc gian khổ của bà Tú: đã khó nhọc, đơn lẻ, lại thêm sự bươn bả trong cảnh ngộ chen chúc làm ăn.
Hai câu thực nói thực cảnh bà Tú cùng lúc cho ta thấy tình thật của Tú Xương: tấm lòng xót thương da diết.
Cuộc sống khó nhọc gian khổ càng ngời lên phẩm giá cao đẹp của bà Tú. Bà là người đảm đang tháo vát:
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng
Mỗi chữ trong câu thơ Tú Xương đều chất chứa bao ý tình, từ đủ trong nuôi đủ vừa nói số lượng, vừa nói chất lượng. Bà Tú nuôi đủ cả con, cả chồng, nuôi bảo đảm tới mức: “Cơm 2 bữa: cá kho rau muống – Quà 1 chiều: khoai lang, lúa ngô” (Thầy đồ dậy học).
Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự hy sinh hết mực của vợ:
5 nắng mười mưa dám quản công
Ở câu thơ này, “nắng mưa” chỉ sự khó nhọc, “5, mười” là số lượng phiếm chỉ, để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ chéo (5 nắng mười mưa) vừa nói lên sự khó nhọc gian khó, vừa trình bày được đức tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
Trong những bài thơ viết về vợ của Tú Xương, bao giờ ta cũng bắt gặp hình ảnh 2 người: bà Tú hiện lên phía trước, ông Tú khuất lấp ở phía sau, nhìn tinh mới thấy. Khi đã thấy rối thì ấn tượng thật sâu đậm. Ở bài thơ Thương vợ cũng vậy. Ông Tú ko hiện ra trực tiếp mà vẫn hiển hiện trong từng câu thơ. Đằng sau cốt cách vui nhộn, trào lộng là cả 1 tấm lòng, ko chỉ thương nhưng mà còn tri ân vợ. Về câu thơ: “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”, có người cho rằng ở đây ông Tú tự coi mình là 1 thứ con đặc thù để bà Tú phải nuôi. Tú Xương đã ko gộp mình với con để nói nhưng mà tách riêng, con riêng rất rành mạch là để ông tự riêng tri ân vợ.
Nhà thơ ko chỉ cảm phục, hàm ân sự hy sinh hết mực của vợ nhưng mà ông còn tự trách, tự lên án bản thân. Ông ko dựa vào duyên số để trút bỏ phận sự. Bà Tú lấy ông là do duyên mà duyên 1 nhưng mà nợ 2. Tú Xương tự coi mình là cái nợ nhưng mà bà Tú phải gánh chịu. Nợ gấp đôi duyên, duyên ít nợ nhiều. Ông chửi thói thường bội bạc, vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Nhưng Tú Xương cũng ko đổ vấy cho thói thường. Sự thờ ơ của ông với con cũng là 1 biểu lộ của thói thường bội bạc. Câu thơ Tú Xương tự rửa mát mình cũng là lời tự phán xét, tự lên án:
Có chồng thờ ơ cũng như ko
Ở cái thời nhưng mà xã hội đã có luật ko thành văn bản đối với người đàn bà: “xuất giá tòng phu” (lấy chồng theo chồng), đối với mối quan hệ vợ chồng thì “phụ xướng, phụ tuỳ” (chồng nói, vợ theo), thế nhưng mà có 1 nhà nho dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự thừa nhận mình là quân ăn lương vợ, chẳng những đã biết nhìn thấy khuyết điểm, nhưng mà còn dám tự nhận thiếu sót. 1 con người như thế chẳng đẹp lắm sao.
Nhan đề Thương vợ chưa nói hết sự thâm thúy trong tình cảm của Tú Xương đối với vợ cũng như chưa trình bày được đầy đủ vẻ đẹp nhân văn của hồn thơ Tú Xương. Ở bài thơ này, tác giả ko chỉ thương vợ nhưng mà còn ơn vợ, ko chỉ lên án “thói thường” nhưng mà còn tự trách.
Nhà thơ dám tự nhận thiếu sót, càng thấy mình khuyết thiếu càng thương mến, quý trọng vợ hơn.
Tình thương mến, quý trọng vợ là xúc cảm có phần mới mẻ so với những xúc cảm không xa lạ trong văn chương trung đại. Xúc cảm mới mẻ ấy lại được diễn đạt bằng hình ảnh và tiếng nói không xa lạ của văn chương dân gian, chứng tỏ hồn thơ Tú Xương dù mới lạ, lạ mắt vẫn rất thân cận với mọi người, vẫn có cỗi rễ sâu xa trong tiềm thức dân tộc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 8
Trần Tế Xương (bút danh là Tú Xương) là thi sĩ trào lộng nổi danh, có nhẽ là thi sĩ trào lộng rực rỡ nhất trong nền văn chương của giang sơn. Thơ trào phúng, châm biếm, công kích của Tú Xương sở dĩ được nhiều người tình thích vì có thuộc tính trữ tình (trong tiếng cười có nước mắt). Dòng trữ tình trong thơ Tú Xương thỉnh thoảng được tách ra thành những bài thơ trữ tình tinh khiết, thấm thía. Hai tuyệt tác “Sông Lấp” và “Thương vợ” điển hình cho dòng thơ trữ tình của Tú Xương.
Bài thơ sau đây là bài “Thương vợ” của Tú Xương:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trần Tế Xương long đong trong thi cử, đi thi tới lần thứ 8 mới đậu được cái tú tài. Ông học giỏi mà phải cái ngông quá, thật ra thái độ ngông của ông là 1 cách ông chống cự lại cơ chế thi cử lạc lậu, quan trường “ậm ọc” khi bấy giờ. Nhưng mà đậu được cái tú tài thì rồi cũng làm “quan tại gia” thôi. Hồi ấy phải đậu cử nhân mới được bổ tri huyện. Thế là bà Tú đa phần phải nuôi chồng suốt đời. Ông Tú chỉ còn biết đem tài giỏi của mình nhưng mà ghi công cho bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
Từ “mom” thật là hay, vừa thấy được nỗi gian khổ của bà Tú giao thương quanh 5 bên bờ sông Vị, vừa thấy được tấm lòng của thi sĩ đối với việc giao thương nặng nhọc của vợ. Từ “mom” là tổng hợp nghĩa của các từ ven, bờ, vực, thềm, thành 1 từ thông minh của thi sĩ làm giầu thêm cho tiếng Việt. Bà Tú buôn thúng bán bưng quanh 5 ở “mom sông” nhưng mà nuôi chồng, nuôi con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Câu thơ chỉ mấy con số khô khốc thế vậy nhưng mà tế toái lắm ấy! “Nuôi đủ 5 con” là vì con, phải nuôi, nên đếm ra để nhưng mà nuôi. Nhưng còn chồng thì 1 chồng chứ mấy chồng, cớ sao lại cũng phải đếm ra “1 chồng”? Là vì chồng cũng phải nuôi, nhưng mà bà Tú với cái gánh trên vai nuôi 5 đứa con đã là khó nhọc, lại thêm 1 ông Tú trong nhà nữa thì gánh nặng gấp đôi. Thời ấy nhưng mà nuôi 1 ông Tú, lại là Tú Xương nữa thì nhiêu khê lắm.
Nhưng bà Tú được xoa dịu là vì ông Tú, cái con người tưởng như chỉ biết bông đùa, cười cợt ấy lại để tâm tới từng bước chân của bà trên đường lặn lội giao thương:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Có thể nói lòng thương vợ của thi sĩ dào dạt lên trong 2 câu thơ này. Hình ảnh lặn lội thân cò được tác giả mô phỏng theo 1 tượng trưng trong thi ca dân gian để nói về người đàn bà lao động:
“Con cò lặn lội bờ sôngGánh tạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non”
Ví như từ “lặn lội” được đảo ra phía trước chủ ngữ để nhấn mạnh sự khó nhọc của bà Tú, thì từ “kiêng kỵ” gợi lên âm thanh hổ lốn (tiếng kì kèo mặc cả, tiếng cãi cọ giành giật) của “buổi đò đông”. Hai cảnh huống đối lập thật hay: “vắng” và “đông”. Người đàn bà gánh hàng lặn lội trên quãng đường vắng thật là khổ. Nhưng mà tới chỗ “đò đông” thì thật là đáng sợ!
Nghĩa là nhìn từ phía nào, thi sĩ cũng thương vợ, tình thương thấm thía, cảm động.
Sang 2 câu luận, tác giả chuyển sang diễn đạt nội tâm của bà Tú, lời thơ như lời độc thoại của người vợ:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công”
Nhân dân ta thường nói “vợ chồng là duyên nợ”. Nhà thơ Tú Xương đã chỉ từ ghép “duyên nợ” thành 2 từ đơn: “duyên – nợ”. “Duyên” thì thiêng liêng rồi vì đã có sự tham dự của đấng vô hình (ông Tơ bà Nguyệt), còn “nợ” thì đã thành phận sự nặng nề. “1 duyên 2 nợ” đã diễn đạt được sự chuyển di trong tâm não của bà Tú. “1 duyên 2 nợ âu đành phận” là bà Tú đã thuận theo lòng trời và thuận theo lòng người (tấm lòng của chính bà!). Nói gọn lại là bà Tú đã bằng lòng! Và bằng lòng cuộc hôn nhân duyên nợ này, bà bằng lòng 1 ông đồ nho ngông “8 khoa chưa khỏi phạm trường quy”, bà bằng lòng vị quan “ăn lương vợ” nên bà đâu “dám quản công”:
“5 nắng mười mưa dám quản công”
Thành ngữ “dầm mưa dãi nắng” được tác giả áp dụng thông minh thành “5 nắng mười mưa”. Phcửa ải nói những con số trong thơ Tú Xương rất có thần. Ta đã thấm thía với 2 số 5 – 1 trong câu thừa đề (Nuôi đủ 5 con với 1 chồng). Giờ đây là sự linh diệu của những con số 1 – 2 và 5 – mười trong câu luận. “1 duyên 2 nợ” đối với “5 nắng mười mưa”, cho thấy gian truân cứ nâng cao, bà Tú chịu đựng hết.
Trước người vợ giỏi giang, tảo tần, chịu đựng mọi gian khó khó nhọc để “nuôi đủ 5 con với 1 chồng” thì thi sĩ chỉ còn biết tự trách mình.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Vì quá thương vợ nhưng mà thi sĩ tự trách mình, trách 1 cách nặng nề. “Cha mẹ thói thường…” thì đã thành lời xỉ vả mình. Thật ra là 1 cách ông Tú nhún nhường để cho công tích của bà Tú nổi lên, chứ Tú Xương đâu phải là người “ăn ở bạc”. Ăn chơi sa đà thì có, “thờ ơ” nữa, thì thi sĩ đã thành thật nói rồi, chứ phụ bạc, tệ bạc thì ko. Gang thép với cường quyền nhưng mà nhũn với vợ như thế thì thật là con người đáng kính.
Bằng tình cảm tâm thành, bằng nghệ thuật chân thực, Tú Xương đã trình bày được hình ảnh người đàn bà giỏi giang, lam lũ, tảo tần nuôi chồng nuôi con. Bà Tú có những phẩm giá tốt đẹp của người đàn bà Việt Nam xưa.
Bao nhiêu công tích trong gia đình, ông Tú dành cho bà Tú, ông chỉ nhận về cho mình 1 chữ “ko”. Nhưng bình tâm nhưng mà xét thì ông Tú cũng xứng với bà Tú vì trên quốc gia gian khó và khó nhọc này có hàng triệu người như bà Tú, mà chỉ có 1 bà Tú là được vào cõi thơ, cõi bất diệt!
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 9
Trần Tế Xương hay còn có bút danh là Tú Xương, ông là 1 tác giả nổi danh với nhiều tác phẩm mang chất trào lộng và trữ tình. Ông chỉ sống 37 tuổi và học vị tú tài, mà sự nghiệp thơ ca của ông đã biến thành bất diệt. Ông để lại khoảng 100 tác phẩm gồm: thơ, văn tế, phú, câu đối. 1 trong những tác phẩm điển hình của ông là bài thơ “Thương vợ”. 1 bài thơ tô đọng trong ấy là những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, người đàn bà đảm đang, chịu thương, cần mẫn vì hạnh phúc của chồng con. Bài thơ được Tú Xương viết như sau:
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ, âu đành phậnNăm nắng mười mưa, dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc!Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với bố cục được chia làm 4 phần: đề, thực, luận, kết. Mỗi phần 2 câu nhằm khắc họa 1 cách sắc nét hình ảnh bà Tú- vợ Tú Xương, cũng như đang nói lên 1 phần nào ấy hình ảnh người đàn bà ở xã hội xưa.
Trong 2 cầu đề Tú Xương đã giới thiệu 1 cách nói chung về công tác của bà Tú. Ấy là sự tảo tần “quanh 5” giao thương ở mom sông, việc sắm bán này không phải có cửa tiệm hay vốn liếng nhiều. Đây là 1 công tác khó nhọc, cực nhọc, thu nhập bất ổn sông bà Tú vẫn đang “nuôi đủ” 5 con với 1 chồng nhưng mà ko 1 lời ân oán trách. Trong câu này, tác giả tách mình 1 bên, con 1 bên nhằm nhấn mạnh việc, dù rằng ông đỗ tú tài mà ko được làm quan, phải đặt gánh nặng lên đôi vai của người vợ, người nhưng mà ông mến thương. Câu thơ như là lời trách nặng nề của tác giả đối với chính bản thân mình, Nhưng qua câu thơ ta cũng thấy được cái tình cảm mến thương nhưng mà Tú Xương dành tặng cho vợ mình.
Để diễn đạt 1 cách chi tiết hơn sự khó nhọc trong công tác của bà Tú, trong 2 câu thực tác giả đã mượn hình ảnh con cò trong ca dao Việt Nam để trở thành “thân cò” nhằm trình bày sự lặn lội khó nhọc của bà Tú trong công tác mưu sinh hàng ngày tại nơi “quãng vắng”. Kế bên ấy, Tú Xương còn nói chung 1 cách sinh động cảnh bán sỉ ở mom sông của bà Tú qua câu “Eo sèo mặt nước buổi đò đông”. Ấy là hình ảnh nhốn nháo, mâu thuẫn sắm bán của nhiều con người có công tác như bà Tú. Nhìn chung, cuộc đời bà Tú ko ít gian khổ gian truân.
Sự nặng nhọc, khó nhọc của bà Tú ko được ngừng lại ở 2 phần đề và thực nhưng mà nó còn nâng cao ở phần luận. Bằng việc sử dụng 2 câu thuật ngữ “1 duyên, 2 nợ” và “5 nắng mười mưa” tác giả đã toát lên sự hi sinh cao cả của bà Tú, ấy là việc bằng lòng số mệnh chăm lo cho chồng con và dù nắng hay mưa cũng ko bỏ việc. Ở đây, Tú Xương đã nêu lên đức tính tốt đẹp của bà Tú nói riêng và người đàn bà khái quát, ấy là sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn, chuẩn bị hi sinh vì gia đình. Cùng lúc qua đây tác giả cũng biểu lộ nỗi niềm hàm ân và quý trọng đối với bà Tú.
Cộng với quý trọng và hàm ân bà Tú ở 2 câu luận, thì 2 cấu kết là 1 cách nói chán ngán về nỗi niềm hàn ôn của tác giả- Tú Xương. 1 lời thở dài về “cái thói thường” ông nói đến chính là cái xã hội khi bấy giờ- 1 xã hội mang tính nửa tây nửa ta, nửa phong kiến, nửa thực dân với những tư tưởng và đạo lí bị suy thoái. Kế bên ông tự trách bản thân sao nhưng mà “ăn ở bạc” thi cử hoài nhưng mà ko đỗ đạt, không thể làm quan, ko giúp được gì cho vợ con, đẩy vợ con phải chịu khổ vì mình. Cuối cùng mọi thứ đúc kết trong lời than đầy xót xa của Tú Xương
“Có chồng thờ ơ cũng như ko”.
Tóm lại “Thương vợ” là 1 bài thơ hay mang đậm trị giá xúc cảm của Tú Xương. Nó hay trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong ca dao, thành ngữ của Tú Xương. Bài thư lại mang đậm xúc cảm tâm thành, lời thơ giản dị nhưng mà thâm thúy, nói lên tình cảm mến thương, sự quý trọng nhưng mà Tú Xương dành cho vợ. Kế bên ấy, bài thơ còn trình bày đức tính đẹp của người đàn bà Việt Nam xã hội xưa khái quát và bà Tú nói riêng.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 10
Thơ văn Trần Tế Xương gồm 2 mảng mập: trào lộng và trữ tình. Có bài hoàn toàn là công kích, châm biếm, có bài thuần là trữ tình. Tuy vậy, 2 mảng ko tuyệt đối cách trở. Thường là châm biếm thâm thúy mà vẫn có chất trữ tình. Ngược lại, trữ tình thấm thìa cũng pha chút cười cợt theo lề thói trào lộng. Thương vợ là 1 bài thơ tương tự.
Thương vợ là bài thơ phản ảnh hình ảnh bà Tú khó nhọc, đảm đang, âm thầm hi sinh vì chồng vì con, cùng lúc trình bày tình thương mến, quý trọng và hàm ân của Tú Xương đối với người vợ của mình.
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Chỉ bằng vài lời kể nôm na, bình dị, Tú Xương đã giúp người đọc tưởng tượng ra cảnh bà Tú 1 mình mang trên vai gánh nặng gia đình, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ.
Mom sông là mỏm đất nhô ra dòng sông, cũng là 1 vị trí ở phía Bắc thị thành Nam Định. Ngày xưa, đây là nơi trên bến dưới thuyền, người từ các nơi đổ về giao thương. Quanh 5, bà Tú làm ăn ở ấy để kiếm tiền trang trải cho cuộc sống gia đình gồm 2 vợ chồng và 5 đứa con thơ.
Quanh 5 giao thương có tức là ko ngơi nghỉ ngày nào. Hơn nữa, chữ mom sông càng tô đậm thêm cái thế chông chênh, ko vững vàng của công tác làm ăn. Mom sông 3 bề là nước, có thể đổ ùm xuống sông khi nào ko biết. Ở cái mỏm đất chông chênh đó, hình ảnh bà Tú hình như càng bé nhỏ và lẻ loi. 1 mình bà phải xông pha nơi đầu sông đầu đuôi, khó nhọc khổ thân biết bao! Trên đây là thời kì, ko gian và cả thuộc tính công tác làm ăn giao thương của bà Tú.
Vì sao bà Tú lại bằng lòng sự lam lũ, khó nhọc như thế? Hẳn nhiên là để nuôi chồng, nuôi con. Ngày xưa, xã hội phong kiến dành cho đàn bà nghĩa vụ là thờ chồng, nuôi con. Với bà Tú, vững chắc là có chuyện thờ chồng. Thờ chồng bao hàm cả trách nhiệm nuôi chồng. Ấy là sự bất công của xã hội, mà xét về mặt đức độ thì sức đảm đang tháo vát của những người vợ như bà Tú thật đáng nể sợ.
Cái ko phổ biến trong bài thơ là cách đếm số người. Giá như tính gộp lại là 6 mồm ăn và 1 mình bà Tú nhưng mà phải đảm đương tới chừng đó cũng đã là nhiều. Trên đời, phần mập đàn bà cũng gặp cảnh như thế. Đằng này, tác giả đếm rõ ràng là: 5 con với 1 chồng. Đặc trưng là tách riêng ông chồng ra và đếm là 1. Xuân Diệu có nhận xét rất hay lúc đọc câu thơ này: “Hoá ra ông chồng cũng phải nuôi, tợ hồ như lũ con bé nhỏ nên mới tới ngang hàng với chúng nó: 1 mồm ăn, 2 mồm ăn…”.
Nhưng mà bà Tú nuôi chồng đâu có dễ ợt như nuôi con. Cơm ăn đành rằng, thỉnh thoảng phải có tí rượu tí trà cho ông ngâm nga câu thơ câu phú. Áo mặc đành rằng, còn phải có bộ cánh đàng hoàng cho ông đi đây đi ấy, chứ người nào lại để cho ông quanh 5 “Bức sốt mà mình vẫn áo bông” và “1 đoàn rách rưới con như bố”. Lại phải cho ông xổng xểnh ít tiền trong túi để gặp bạn, gặp bè. Đấy thế nhưng mà bà nuôi đủ, nghĩa là đủ cả về số lượng lẫn chất lượng. Như vậy là bà Tú ko chỉ nuôi ông Tú nhưng mà còn cung phụng, còn thờ.
Nhưng kể ra được những điều đó chứng tỏ là ông chồng thấu hiểu và biết bình chọn 1 cách xứng đáng công sức của bà vợ. Như vậy là thương vợ.
Tới câu thứ 3, hình ảnh bà Tú 1 mình lủi thủi làm ăn càng hiện lên chi tiết và rõ nét hơn:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Tú Xương dùng 1 hình tượng không xa lạ trong văn học dân gian nói về người đàn bà lao động ngày xưa: Con cò lặn lội bờ sông mà ông ko so sánh nhưng mà tương đồng thân phận bà Tú với thân cò. Tấm thân mảnh dẻ, yếu ớt của bà Tú nhưng mà phải chịu dãi nắng dầm sương thì đã là gian truân, khổ thân, vậy nhưng mà bà còn phải lặn lội sớm trưa. Nghĩa đen của từ này cũng gợi ra đầy đủ cái khó nhọc, nặng nhọc trong nghĩa bóng. Tấm thân cò đó lại lặn lội trên quãng vắng đường xa. Nói quãng vắng là thiên nhiên nổi lên cái cô đơn, đìu hiu, khi cần ko biết nương tựa vào đâu, chưa nhắc đến những nguy hiểm bất trắc đối với thân gái dặm trường. Eo sèo chi sự nói đi nói lại, có ý bất bình. Đò đông có thể hiểu 2 cách: 1 là đò ngang đã chở đầy người, 2 là đò từ các nơi tập trung lại rất đông. Hiểu cách nào cũng đúng với ý định đặc tả nỗi nặng nhọc, gian truân trong cảnh kiếm ăn của bà Tú.
Kế bên nỗi khổ vật chất còn có nỗi khổ ý thức. Vì chồng con nhưng mà phải lặn lội đường xa quãng vắng, mà liệu chồng con có biết cho chăng? Và bà Tú cứ lặng thầm toan lo tương tự cho tới hết đời, hết kiếp số mệnh bà là vậy.
Câu thơ mô tả nhưng mà đầy chất trữ tình, nghe thật xót xa, khổ thân! Ông Tú tỏ ra cảm thông với nỗi nặng nhọc của vợ và thương vợ tới vậy là thâm thúy.
Ông Tú hiểu thấu công tác làm ăn của bà Tú. Khi quãng vắng, buổi đò đông, bà đều khó nhọc nặng nhọc, không tính gian truân, ko quản thân mình, 1 lòng vì chồng, vì con. Bà Tú nhưng mà nghe được những lời như thế của ông chắc cũng thấy gánh nặng trên vai mình nhẹ bớt và trong thâm tâm bà cũng được xoa dịu nhiều ít.
Nhưng không hề chỉ có thế, giọng điệu trữ tình bí hiểm lồng trong 2 câu trần thuật mô tả (câu 3, 4) chứng tỏ tim ông Tú không hề thờ ơ. Thương vợ mà cũng là tự trách mình. Không phải chỉ tự coi mình là 1 mồm ăn để vợ phải nuôi nhưng mà còn hổ hang, thấy mình có cái gì ấy như đang tâm. Ông chồng rường cột gia đình là mình ở đâu rồi nhưng mà để vợ phải mệt nhọc, gian truân tới vậy? Tự trách mình như thế cũng là thương vợ thêm sâu.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Tú Xương lại áp dụng thêm 1 thành ngữ, 1 câu ca dân gian khác: Vợ chồng là duyên là nợ, 1 duyên 2 nợ 3 tình. Vợ chồng gặp nhau là do ông Tơ bà Nguyệt xếp đặt từ kiếp trước. Có duyên thì tốt đẹp, hạnh phúc, là nợ thì âu sầu 1 đời.
Có nhẽ ở đây, ông Tú mượn tâm sự bà Tú nhưng mà suy ngẫm hay lẽ ra, ông hoá thân vào bà để thông cảm thâm thúy hơn: lấy chồng như thế này thì cũng là duyên hoặc nợ thôi, số mệnh đã thế thì cũng đành thế. Cho nên có đau khổ bao lăm, 5 nắng mười mưa cũng phải chịu, phải lo, nào dám quản công. Chẳng còn là chuyện thân nữa, dù là thân cò, nhưng mà đã là chuyện phận rồi, chuyện số mệnh.
Ôi! Lấy vợ lấy chồng, người ta bảo là duyên là nợ, nghĩ cũng đúng thật! Số mệnh đã như thế thì cũng đành thôi, chứ biết làm thế nào?! Cái số kiếp người đàn bà như tấm lụa đào, như hạt mưa sa, như con thuyền lênh đênh mười 2 bến nước, như cơm nguội đỡ lúc đói lòng… Trách làm sao được! Vậy thì còn dám kể gì gian khó, dám quản gì mưa nắng!
Lại thêm nghĩa của mấy nhóm từ âu đành, dám quản. Âu đành là 1 sự cực chẳng đã, xếp lại, nén xuống những gì bất bình, tủi hổ. Dám quản nghĩa là ko dám kể gì tới công sức, là thái độ bằng lòng gánh chịu mọi sự mệt nhọc. Thêm âm thanh nặng nề của từ phận ở cuối câu khép lại càng khiến cho câu thơ thích hợp với xúc cảm bị dồn nén vào trong.
Vậy là chỉ 4 câu thơ nhưng mà chân dung bà Tú hiện lên hoàn chỉnh: từ khó nhọc bon chen, lăn lộn ở ngoài đời, tới 5 liệu 7 lo trong gia đình, từ con người của công tác làm ăn, đảm đang tháo vát, chịu thương cần mẫn, tới con người của đức độ, thảo hiền, đầy ý thức vị tha. Hình ảnh bà Tú điển hình cho phẩm giá tốt đẹp của những người vợ, người mẹ Việt Nam.
Thương vợ nhưng mà nói ra là mình thương thì cũng đã quý. Ở đây, ông Tú đã nhập thân vào bà Tú để thấu hiểu nỗi niềm và trình bày tình cảm của mình bằng những lời thơ tâm thành, thấm thía. Như vậy nhưng mà không hề là thương vợ thâm thúy hay sao?
Ấy là thương vợ, còn tự trách mình? Ngày ngày ngồi ko, làm 1 mồm ăn cho vợ nuôi, nghiễm nhiên tận hưởng khi mà vợ phải xuôi ngược tảo tần, nghe cũng đã có cái gì ấy tàn tệ. Nay vợ thầm ân oán trách, tủi hờn nhưng mà quy số mệnh xấu số đó là do 1 duyên 2 nợ, thử hỏi ông chồng làm sao nhưng mà ko nhận thấy lỗi của mình? Tự trách tới tương tự là ngoài tình thương vợ đã có thêm tinh thần phận sự.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Cấu kết là 1 tiếng chửi đổng cái thói thường ăn ở bạc. Không phải lần này ông Tú mới chửi như thế. Trong bài Gặp người ăn mày, ông cũng đã từng chửi – chửi mình nhưng mà thực ra là chửi đời: Người đói, ta đây cũng chẳng no, Cha thằng nào có, tiếc ko cho. Chỉ khác ở chỗ là lần này, lời chửi tuy có ném thẳng vào đời, mà trước nhất là ném vào mình. Để tự trách mình thì ông phải chửi. Nhưng mà ông phải đặt câu chửi đó vào mồm bà Tú thì mới đích đáng! Nhưng bà Tú vốn con gái nhà dòng, chẳng lẽ nào lại chanh chua, tục tĩu dám chửi chồng. Nhưng đối với ông Tú thì tự trách tới mức phải bật ra tiếng chửi như thế là giận mình thật sự. Bài thơ ông viết ra cốt để bộc bạch tình thương mến, quý trọng người vợ đảm đang và tự trách mình là đồ bình thường, ăn hại.
Bà Tú khó nhọc tới thế, ông Tú tự trách mình tới thế thì dĩ nhiên là phải bực bõ tới bật ra tiếng chửi. Nhận lỗi chưa đủ, chửi rủa mình bằng câu chửi đổng mới xứng với tội trạng, ông Tú lại chẳng dè dặt gì với chữ nghĩa nhưng mà dùng luôn cách chửi dân gian: Cha mẹ thói thường.
Bà Tú không phải coi chồng là ăn ở bạc, mà ông Tú thì gọi chính danh tội trạng của mình ra tương tự, vợ chồng với nhau nhưng mà như thế thì còn gì nhưng mà ko ông Tú lại ko nói trực tiếp là mình ăn ở bạc nhưng mà nói chung nó lên thành thói thường. Thói đời đen bạc biểu tượng cho thực chất của xã hội kim tiền dưới thời thực dân phong kiến, ở thị thành điều ấy càng tệ hại hơn. Hoá ra môn đệ của thánh hiền là ông Tú nhưng mà cũng bị nhiễm cái thói thường xấu xa đó. Như vậy là từ hổ hang, ông Tú đã đi đến chỗ xót xa, tự trách.
Cấu kết là sự phán xét cực kỳ đớn đau mà cũng rất công minh, ông Tú xỉ vả mình là ăn ở bạc, mà xét ra cái bạc đó cũng chỉ mới ở mức thờ ơ. Hững hờ trước việc nhà, trước mọi toan lo, khó nhọc, trước thái độ cam phận của vợ. Đã là vợ chồng, trăm sự cùng lo mới phải. Bà Tú ko buộc phải ông khó nhọc như bà nhưng mà chỉ mong ông đừng thờ ơ, ông hãy ân cần lo cho gia đình đôi chút, trước nhất là ông hiểu cho bà, như thế cũng đủ cho bà ấm lòng và có thú vui.
Cả bài thơ cô đúc lại ở ý này: ở câu đề, ông chồng có mặt với nhân cách là 1 mồm ăn phải nuôi, ở câu thực, câu luận, ông chồng vắng bóng. Bài thơ hoàn thành bằng sự day dứt, hối hận trong cấu kết: Có chồng thờ ơ cũng như ko, càng làm gia tăng nỗi thương vợ của thi sĩ. Ấy là cách nói của Tú Xương, đã nói gì là nói ráo riết tới cùng tận. Tuy nhiên, có điều này ông đã nói oan cho mình: ấy là 2 chữ thờ ơ. Vì giận mình nhưng mà ông nói thế thôi, chứ thực bụng ông đâu có thờ ơ với bà. Bởi nếu ông thờ ơ thì đã ko có bài Thương vợ thấm thía và cảm động tới tương tự.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 11
Tú Xương thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương trung đại. Ông thuộc lớp nhà Nho cuối mùa, sống giữa buổi giao thời, trong khi thời đại phong kiến suy vong, những trị giá của dĩ vãng đang dần mất đi mà cái mới chưa kịp tạo nên, những nét đẹp truyền thống đang dần rạn nứt. Cho nên thơ ông đầy tiếng u ẩn, chua chát. Nhưng chất trào lộng trong thơ ông chỉ là “chân trái” còn “chân phải” vẫn là chất trữ tình.
Thơ ông luôn khắc khoải những suy tư, âu lo rộng là với xã hội, hẹp là với gia đình, với bà Tú – người vợ hết thực tảo tần. Bài thơ Thương vợ đã trình bày đầy đủ chất trữ tình cũng như chất trào lộng đó trong thơ ông. Viết về người vợ là điều hiếm thấy trong thơ xưa, đặc thù là lúc người vợ còn sống.
Riêng với Tú Xương, ông ko chỉ viết về vợ nhưng mà còn có hẳn 1 đề tài riêng về bà Tú: Đau mắt, Văn tế sống vợ, Hỏi mình,… điều ấy đã cho thấy địa điểm, ý nghĩa mập mập của người vợ trong cuộc đời ông. Hai câu đề tác giả giới thiệu tổng quan về bà Tú cũng như công sức mập mập của bà đối với gia đình:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Tú Xương đã miêu tả rất chuẩn xác về nghề nghiệp của bà Tú ấy là buôn gạo ở ven sông. Công tác của bà tuần hoàn, đều đặn suốt 5, hình như ko có bất kỳ khi nào bà được ngơi nghỉ, có được thời kì cho riêng mình. Không gian bà làm việc cũng chứa đựng đầy sự nguy nan. Bà Tú phải làm việc cực nhọc quanh 5, với bao khó nhọc gian khổ, bà chính là rường cột của gia đình.
Bà chẳng những phải nuôi con nhưng mà còn phải nuôi thêm chồng . Vậy là 1 người nữ giới phải nuôi 6 mồm ăn trong gia đình. Trong câu thơ Tú Xương tự tách mình riêng ra 1 vế so với 5 đứa con, cho thấy ông tự nhận thức được gánh nặng của thân đối với vợ, gánh nặng đó còn hơn cả 5 đứa con. Ví như những đứa con chỉ cần phục vụ nhu cầu ăn uống, áo quần cho chúng thì với ông Tú ngoài những nhu cầu căn bản, còn phải phục vụ cả thú ăn, thú chơi của ông. Câu thơ thấy 1 nụ cười tự châm biếm chính mình.
Nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú tiếp diễn được tô đậm ở 2 câu tiếp theo: “Lặn lội thân cò lúc quãng vắng/ Èo sèo mặt nước buổi đò đông”. Phép đảo ngữ: đẩy “lặn lội” “kiêng kỵ” lên đầu câu, tô đậm nỗi khó nhọc, mệt nhọc của bà Tú trong cuộc mưu sinh. “Đò đông” gợi nên sự nguy nan trong việc chuyển động, giao thương hàng ngày “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua”.
Hình ảnh bà Tú được mô tả qua phép ẩn dụ “thân cò” đầy ám ảnh, gợi dáng dấp bé nhỏ, chịu đựng, chơ vơ, mồ côi mồ cút tới khổ thân. Hình ảnh cái cò lặn lội vốn là mẫu gốc trong văn chương dân gian, cho thấy sự tần tảo, lam lũ của công nhân, cùng lúc gợi sự đồng cảm nơi người. Câu 3,4 với hình ảnh ẩn dụ “thân cò” liên kết với từ đầy tình tạo hình“lặn lội” đã khắc sâu hơn nỗi mệt nhọc trong cuộc mưu sinh của bà Tú.
Duyên vợ chồng vốn do trời định sẵn, còn “nợ” là gánh nặng, nếu 2 người có cuộc sống tốt đẹp đó là duyên, cuộc sống trớ trêu, xấu số đó là nợ. Trong câu thơ: “1 duyên 2 nợ âu đành phận/ 5 nắng mười mưa dám quản công” cho thấy cái duyên với chồng thì ít nhưng mà cái nợ với nhau thì nhiều.
Ông Tú tự nhận thấy mình là cái nợ, là gánh nặng suốt đời của bà Tú. Nhưng bà Tú không phải cay nghiệt điều ấy, nhưng mà hết dạ hi sinh, như 1 lẽ thiên nhiên, lặng thầm ko yêu cầu hay ân oán trách bất kỳ điều gì với ông Tú. Với 6 câu thơ đầu, Tú Xương đã khắc họa sống động và đầy đủ nhất vẻ đẹp tần tảo, chịu thương, cần mẫn của bà Tú đối với gia đình. Chỉ tới 2 câu thơ rốt cục hình ảnh ông Tú mới hiện ra:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko!
Tiếng chửi cất lên cực kỳ gay gắt, ném vào cuộc đời cũng chính là tự mắng chính mình. “Thói đời” – những luật lệ khắc nghiệt của cơ chế phong kiến, phân biệt đối xử, trọng nam khinh nữ, coi việc nhà, việc mưu sinh là của nữ giới. Là cái xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẻ ra thói thường bội bạc, những bất công phi lí. Tiếng chửi đó khởi hành từ lòng mến thương và hàm ân vô hạn của ông Tú dành cho vợ.
Tác phẩm là sự việt hóa của thể thơ thất ngôn bát cú. Tú Xương có sự đan xen, liên kết hài hòa giữa chất trữ tình và chất trào phú, trong ấy chất trữ tình là chủ yếu để nói lên lòng hàm ân thâm thúy với vợ. Đây cùng lúc cũng là nét rực rỡ và lạ mắt trong thơ Tú Xương. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, như lời ăn ngôn ngữ hàng ngày. Hình ảnh thơ không xa lạ, giản dị tạo cho câu thơ vẻ đẹp thiên nhiên, tâm thành mà vẫn có sức truyền cảm mạnh bạo.
Với dung lượng của 1 bài thơ ngắn mà Tú Xương đã mang lại những nét vẽ đầy đủ và toàn vẹn nhất về vẻ đẹp tư cách, phẩm giá hi sinh cao quý của bà Tú đối với gia đình. Cùng lúc đây cũng là những lời thơ tự trào lộng về sự bất lực của bản thân. Ngoài ra, bài thơ cũng là sự thành công trên nhiều bình diện: tiếng nói, hình ảnh, liên kết giữa chất trào lộng và trữ tình.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 12
“Thân em như củ ấu gai.Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen,Ai ơi nếm thử nhưng mà xem.Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi,”
(Ca dao)
Hình ảnh của người đàn bà luôn là đề tài muôn đời cho nền văn học cổ lai Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của 1 người chồng đã ít nay lại viết về người vợ đang sống lại còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là 1 trong những bậc thức giả hiếm hoi của nền thơ ca trung đại Việt Nam đã đưa hình ảnh người vợ tảo tần của mình ngay lúc bà vẫn còn là 1 đóa hoa tươi tỉnh trên đường đời vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng làm bật lên được đức hi sinh đảm đang, tấm lòng tháo vát chịu thương cần mẫn của người bạn trăm năm, bà Tú, qua ấy cũng trình bày tấm lòng tri ân tới người vợ của mình :
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Trần Tế Xương, thường gọi là Tú Xương, sống trong buổi giao thời đầy nghèo khó nửa thực dân Pháp – nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ, ham học, hào hoa, phóng túng, có tài làm thơ hay mà lại long đong trên tuyến đường thi sử và nổi danh chính yếu ở 2 mảng thơ: trào lộng và trữ tình có pha chút giọng cười châm biếm sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân, với nước, với đời. Ông từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương Việt Nam quá trình cuối thế kỉ XIX.
Kho tàng thơ văn của Tú Xương tuy ko nhiều chỉ với 100 bài, chính yếu là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ như thất ngôn bát cú đường luật, lục bát,… và 1 số bài văn tế, phú, câu đối… mà có nhiều bài rất rực rỡ, đạt tới trình độ tuyệt mĩ về cả nội dung và nghệ thuật và được xem như những bài thơ bất diệt. Minh chứng rõ ràng nhất ấy là thi phẩm “Thương vợ” được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ nhắc đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội, cùng lúc cũng là tiếng lòng thiết tha, sự tri ân đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội nhố nhăng, điên đảo biến con người biến thành ăn hại với chính mình và gia đình, đối với bà Tú, qua ấy, người đọc cũng phần nào thấy được những đức hi sinh mập mập của những người đàn bà khi bấy giờ hay của bà Tú đối với người chồng của mình.
Khởi đầu tác phẩm, Tú Xương giới thiệu về cảnh ngộ và công tác mưu sinh của bà Tú, qua ấy bộc bạch lòng hàm ân tâm thành đối với người vợ tần tảo ban mai của mình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần dần mở ra với bức tranh toàn cảnh đầy nỗi nặng nhọc, toan lo của bà Tú – tên thật là Phạm Thị Mẫn. Tác giả đã sử dụng “Quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì trường kì lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên để cực tả nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải dài hết tháng ngày này sang tháng ngày khác, 5 này qua 5 nọ mặc cho nắng gắt hay mưa rào vẫn ko bỏ sót khoảnh khắc nào cả. Chỉ có thế thôi cũng đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 ấn tượng khó phai về hình ảnh người vợ đầu tắt mặt tối toàn vẹn mọi sự trong gia đình như bà Tú. Chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo, đong đếm như thế của thời kì còn góp phần làm bật lên cái ko gian, vị trí bán sỉ của bà Tú phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” rất trắc trở, đầy rẫy những nguy hiểm khôn lường bởi lẽ ấy chỉ là 1 doi đất nhô ra phía lòng sông nơi người làng chài thường tụ họp giao thương nên những lúc tiết trời hà khắc, địa thế chông chênh mong manh kia sẽ dễ sạt lở gây nhiều gian khổ cho bà Tú. Khó khăn là thế, gian truân là vậy mà bà Tú vẫn mạnh bạo vượt qua, xoành xoạch phấn đấu để cho gia đình được no ấm:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến xưa đã biến những người con trai vốn là những rường cột chắc chắn trong gia đình thành những kẻ ăn hại chỉ biết sống dựa vào vợ, nhưng mà đặc thù là “ăn lương vợ”:
“Trống hầu chưa dứt bố lên thang,Hỏi ra quan đó ăn lương vợ.”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay còn nhân lên bội phần lúc bà “cực chẳng đã” biến thành rường cột chính trong gia đình. Hai chữ “nuôi đủ” là vừa đủ, vừa đủ nuôi, ko thiếu nhưng mà cũng ko thừa vang lên tạo cho câu thơ 1 âm điệu long trọng mà cũng ko kém phần kiêu hãnh gợi tả sự đảm đang tột đỉnh nơi bà Tú lúc chỉ với công tác giao thương “quanh 5” ở nơi “mom sông” chông chênh, nguy nan nhưng mà bà vẫn có thể bảo đảm cuộc sống vật chất và ý thức đầy đủ cho “5” đứa con và người chồng của mình. Kế bên ấy, cách đặt 2 danh từ số đếm “5” và “1” song song với nhau tưởng dường như khập khễnh mà lại rất lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân ngang hàng với “5 đứa con thơ” vì ông là 1 “đứa con đặc thù” ngầm tăng lên vị thế người vợ tần tảo của mình lên 1 ngôi thứ thiêng liêng khác như 1 người “mẹ hiền” để có thể đề cao công sức của bà Tú 1 cách chí lí và xác thực nhất. Hơn thế nữa, cấu trúc “5” – “1” cùng liên từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang, buồn phiền đã khắc họa nên chiếc đòn gánh nhưng mà ở giữa là đôi vai gầy đét, bé nhỏ của người đàn bà chịu thương cần mẫn còn 2 bên đều nặng trĩu với “5 con” và “1 chồng” mà hình như sự gian khổ lại nghiêng lệch về phía người chồng ăn hại nhiều hơn vì cơ chế “trọng nam khinh nữ” rẻ rúng trong xã hội cũ. Có thể nói, bà Tú “nuôi đủ” cho Tế Xương ko chỉ toàn vẹn cho ông “chăn ấm, nệm êm” nhưng mà còn lo cho ông đủ thứ quyền quý tốn kém khác để khiến ông phải nở mày nở mặt vì suy cho cùng, Tế Xương vẫn là 1 tú tài, là người có chí thi cử công danh:
“Biết thuốc lá, biết chè tàu,Cao lâu biết vị, bình khang biết mùi.”
(Hỏi ông trời – Trần Tế Xương)
Hay:
“Bữa qua anh tới chơi đây,Giày “giôn” anh dận, “ô Tây” anh cầm.”
(Đi hát mất ô – Trần Tế Xương)
Hai câu đề khởi đầu thi phẩm tuy chỉ gói gọn trong mười 4 chữ mà đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp nơi bà Tú với sự chịu thương cần mẫn, tảo tần ko quản nắng mưa để toàn vẹn mọi việc trong gia đình. Qua ấy, Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ân của mình đối với bà Tú, cùng lúc cũng phần nào mô tả sự hổ hang của tác giả lúc là 1 đấng đại trượng phu cơ mà chẳng thể làm gì hỗ trợ vợ tới nỗi phải đặt mình trong mối tương quan với “5 đứa con thơ”. Thật xót xa !
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ lớn lao của mình, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh “con cò” 5 xưa trong ca dao:
“Con cò lặn lội bờ sông,Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.”
(Ca dao)
để cực tả nỗi khổ tâm nhưng mà bà Tú đang trải qua trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng “thân cò” chứ không hề “con cò” như trong ca dao xưa vừa trình bày được phong cách riêng, sự thông minh mang thuộc tính thời đại trong cá tính thơ ca của nhà thơ, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và người đàn bà khái quát với hình ảnh gầy đét của “con cò” để nói lên sự cùng cực trong cuộc sống của 1 người đàn bà rường cột. Tiếp ấy, chữ “thân” tuy dễ ợt mà nghe sao đắng cay quá, nó luôn gợi cho mọi người về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới cực kỳ. Và lúc xưa, thi sĩ Hồ Xuân Hương cũng đã từng bùi ngùi trên trang giấy lúc nhắc đến chữ “thân” bạc phận:
“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,7 nổi 3 chìm với non sông.”
(Bánh trôi nước)
“Khi quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc thù vì nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp cảm giác đơn nhất đầy nguy nan rình rập nơi bờ sông hẻo lánh, lạnh buốt khi bấy giờ nhưng mà còn diễn đạt thâm thúy nỗi khắc khoải về thời kì của sự tần tảo và 1 lúc được song hành cộng với giải pháp nghệ thuật đảo ngữ của từ láy “lặn lội”, hình ảnh giản dị, chân chất của người đàn bà gầy đét chân trần mưu sinh nơi rừng núi sông bãi vào đêm tối – thời kì nhưng mà những người đàn bà khác đang hạnh phúc bên chồng con, đang hưởng thụ những giấc ngủ say, hằng mong có thể kiếm thêm thu nhập để trang trải cuộc sống càng phát triển thành nổi trội và chói lọi hơn trong quang cảnh đìu hiu tới ghê sợ nơi doi đất chông chênh.
Ví như câu thơ thứ 3 gợi nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thơ thứ tư lại là sự vật lộn đầy gay cấn của bà Tú giữa thời buổi sắm bán đông đúc:
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
1 lần nữa, giải pháp nghệ thuật đảo ngữ lại được sử dụng trong lời thơ của Tú Xương mà với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp, ầm ĩ để nhấn mạnh thuộc tính thường tình nơi chợ búa và sự lam lũ của người đàn bà “5 con với 1 chồng”. Mặt khác, hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần mạnh bạo trong việc xây dựng hình tượng 1 bà Tú siêng năng, hối hả và sự đông đúc, xô bồ ấy đã từng được ca dao xưa nói đến:
“Con ơi nhớ lấy câu này,Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua.”
Mặc dầu vang vọng bên tai là lời dạy thành tâm của ông cha ta: “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà bà Tú vẫn cứ một mực lao vào vào trận đấu tranh lặng thầm và dằng dai của những lần đôi co “kiêng kỵ”, chen chúc, giành giật khách, phân sắm với các gian hàng khác, bất chấp người qua kẻ lại đếm nhiều ko xuể lúc “đò đông” để bươn chải miếng cơm, manh áo cho chồng, con vì chỉ lúc nhộn nhịp như thế, thời cơ kiếm thêm thu nhập sẽ tăng vọt hơn “lúc quãng vắng” cho dù phải chịu cảnh đau nhức lúc “đầu đội trời, chân đạp đất”, thương tổn về thân xác lúc bị dòng người xô ngã. Ôi ! Quả là 1 người đàn bà chan hòa tình mến thương, bà đã đánh đổi cả bản thân mình nhưng mà chen lấn bán đi từng món hàng của mình để kiếm từng đồng bạc ít oi lo cho cuộc sống gia đình mình, thật đáng bái phục !
Bằng cách đảo những từ láy hô ứng vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu cảm “lặn lội”, “kiêng kỵ” lên ngay địa điểm đầu câu thơ liên kết với 2 hình ảnh đối nhau rất chỉnh “lúc quãng vắng” – “buổi đò đông” trong 2 câu thực, hình tượng người vợ tháo vát vã mồ hôi chỗ đông đúc vì phải tranh giành, trào nước mắt nơi đìu hiu lúc tìm được người mua hiện lên với tất cả niềm kiêu hãnh của thi sĩ cả về thể chất mạnh bạo lẫn ý thức thép của bà Tú dù trong mọi cảnh ngộ khắc khổ nhất.
Tới với những câu thơ tiếp theo, Tú Xương như đóng vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời hàn ôn của vợ để ngầm ngợi ca những công sức lặng thầm vì chồng vì con nhưng mà bà Tú đang gánh gồng trên vai:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm cực kỳ thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do trời định sẵn, khởi hành từ số mệnh, từ sợi chỉ hồng của ông Tơ bà Nguyệt:
“Kiếp người sao mãi lận đận,Ông tơ bà nguyệt bà Nguyệt chỉ hồng se duyên”
Thế mà lúc đi vào lời thơ của 1 bậc thức giả dày dặn kinh nghiệm như Tú Xương, khái niệm ấy hình như đã đánh mất đi thuộc tính sang trọng của mình nhưng mà phát triển thành nặng nề cực kỳ như 1 lời than vãn lúc “duyên” thì chỉ có 1 nhưng mà “nợ” lại 2:
“Chồng gì anh, vợ gì tôi,Chẳng qua là cái nợ đời chi đây”
(Ca dao)
Kế bên ấy, cách sử dụng 2 thành ngữ xưa song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ: “1” – “2”, “5” – “mười”, vừa đối nhau về ý đã chẳng những làm cho nhạc thơ bỗng trầm lắng trước nỗi khổ tâm chồng chất ngày 1 dâng lên theo cấp số nhân của bà Tú nhưng mà còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ lúc biết áp dụng triệt để trị giá của các thành ngữ cùng các con số mộc mạc để thiêng liêng hóa hình ảnh bà Tú. Có thể nói, dẫu có gian khổ muôn trùng, hóc búa trước mắt, “nợ” nghiêng về mình mà bà Tú chưa 1 lần chùn bước nhưng mà chỉ gật đầu nhẫn nhục cho qua và 3 tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” đã trình bày được điều ấy. Nguyên nhân dẫn tới sự chăm chỉ, lặng thầm đầy cam chịu của bà Tú tuy giản đơn mà cũng rất cao quý: ấy là vì mối nhân duyên thiên định và vì mai sau của đàn con bé. Quả là 1 người mẹ, người vợ giàu đức hi sinh !
Từ việc pha trộn lời thơ đan xen những thành ngữ đã đạt tới độ xuất sắc về nội dung với các phép đảo ngữ cực tinh tế cùng các đơn vị quản lý số nhân rất thực và xác thực, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân dung 1 người vợ kết tinh đầy đủ đức hi sinh, sự kiên nhẫn, sự tảo tần chịu thương cần mẫn của người đàn bà Việt Nam truyền thống trong 2 câu luận. Qua ấy, ông còn ngầm ý bộc bạch lòng hàm ân thâm thúy tới người vợ thân yêu của mình lúc bà đã quên đi cái tôi nhưng mà đảm trách hết mọi phận sự của 1 rường cột trong gia đình. Thật vậy:
“Có con phải khổ vì con,Có chồng phải gánh sơn hà nhà chồng.”
(Kho tàng lục bát dân gian)
Vì quá thương vợ, quá thương cho phận đời nhi nữ cơ mà mua vai rường cột, Tú Xương tự trách bản thân mình và phê chuẩn ấy cũng nói lên tiếng chửi vừa cay đắng vừa căm phẫn cho thành kiến khe khắt “trọng nam khinh nữ” đã biến ông thành 1 kẻ ăn hại :
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm hình như có sự chuyển biến đột ngột lúc giờ đây, Tú Xương ko còn “ẩn mình” sau những vần thơ để tán thưởng vợ nữa nhưng mà ông đã chịu hiện ra để nói thay cho sự ân oán trách chồng, trách phận của bà Tú. “Cha mẹ thói thường” thật là 1 cách nói có phần thô cứng, xù xì mà lại rất thích hợp với cá tính thơ ca trào lộng của nhà thơ. Ấy là sự giận đời, hận đời vì cái xã hội “Tây tàu nhố nhăng” khi bấy giờ ko cho phép ông chia sẻ gánh nặng gia đình cùng vợ.
Thêm vào ấy, ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của 1 con người chất chứa bao niềm căm uất, chua xót và tái tê:
“Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Tú Xương chửi “đời” mà cũng “tự chửi” mình, “tự chửi” cái thói thể diện của 1 đấng đại trượng phu đang trên đường công danh, thói gia trưởng chỉ biết ngồi than thở sự đời, nhưng mà ko biết được mọi người bao quanh đang đau khổ vì mình. Tú Xương coi mình như kẻ vô tâm, “ăn ở bạc” với vợ con, xoành xoạch “thờ ơ” trong phận sự và vai trò của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thật là “có chồng thờ ơ cũng như ko”! Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc 1 cách sáng sủa thì Tú Xương không phải đáng trách cơ mà rất đáng thương bởi suy cho cùng, chính xã hội nhem nhuốc kia đã đẩy ông, 1 tài năng xuất chúng vào bước đường cùng làm cho người vợ vốn thuộc dòng dõi cao quý phải chịu khổ. Thật đớn đau !
“Con gái nhà dòng lấy chồng kẻ chợTiếng có miếng ko, gặp chăng hay chớ”
(Văn tế sống vợ – Trần Tế Xương)
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà không phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng mà rất chăm chút, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc thù là luôn bộc bạch lòng hàm ân của mình đối với vợ. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, hí hước.
Nói tóm lại, sau lúc đi sâu phân tách bài thơ Thương vợ ta thấy đây là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng mà trữ tình pha chút trào lộng, Tú Xương đã chẳng những khắc họa nên 1 bức chân dung tuyệt đẹp về người vợ tần tảo, chịu thương cần mẫn của mình nhưng mà còn trình bày vẻ đẹp trong tư cách của bản thân và hình ảnh bà Tú siêng năng, đầy toan lo ấy chính là hình ảnh đẹp tươi nhất của người đàn bà Việt Nam khi bấy giờ: vừa mộc mạc, chân chất, vừa rắn rỏi, mạnh bạo.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 13
Trong xã hội phong kiến, người đàn bà thường ko được ân cần nhiều. 1 người đàn bà phải chịu nhiều “gông cùm” đeo trên vai. Nào là “Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”. Nào là “tam tòng, tứ đức”,… Chừng như người đàn bà luôn hiện ra phía sau người chồng, người con của mình. Họ ko có được sự tự do trong cuộc sống và thường là người gánh chịu nhiều nỗi đau về ý thức do tư tưởng trọng nam khinh nữ của Nho giáo. Vậy nên trong suốt chiều dài lịch sử, những thi nhân thường ko đưa hình ảnh người vợ vào trong thơ ca của mình, nhưng mà thay vào ấy là “mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông”. Do vậy, Trần Tế Xương đã được thiên hạ nhớ tới lúc trong thơ ông, hình ảnh 1 người vợ lam lũ, khó nhọc đã được khắc họa 1 cách đầy đủ với thái độ trân trọng và mến thương. Ấy đích thực là 1 nét chấm phá đặc thù của văn chương giai đoạn phong kiến. Bài thơ “Thương vợ” của ông được xem như 1 trong những tác phẩm “khác biệt” giữa nền thi ca.
Nói bài thơ này khác biệt bởi thông thường các nhà thơ chỉ làm thơ về người bạn trăm năm của mình lúc họ đã mất đi. Còn với Tú Xương, ông đã viết về người vợ của mình 1 cách sống động, chân thực và đầy lòng mến thương ngay lúc vợ ông còn sống. Khác lạ còn bởi trong xã hội phong kiến, người con trai là chủ gia đình, mọi quyết định đều do họ. Và hiếm người nào bằng lòng 1 sự thực rằng vợ chính là người nuôi sống cả 1 gia đình. Đấy mà với Tú Xương, ấy là 1 điều hiển nhiên, bởi ông còn bận học hành, thi cử để có chút công danh. Và ko người nào khác ngoài người vợ chính là nguồn sống cho cả gia đình. Điều ấy được khẳng định ở ngay câu trước nhất của bài thơ:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Sự khó nhọc, cực nhọc đã được trình bày 1 cách rõ ràng. 1 mình người vợ nhưng mà phải “cõng” đến 5 người con và 1 đức ông chồng. Chữ “mom” ở đây rất có trị giá. Mom là 1 mô đất nhô ra bên bờ sông, nó bé nhỏ và gợi lên chút gì ấy chông chênh, ko vững bền. Đối lập với ấy là 5 người con và người chồng. 1 sự đối sánh có thuộc tính ko hợp lý đã nói lên muôn nghìn khó nhọc lo lắng của người vợ cho gia đình của mình. Làm sao để có thể kiếm sống để chăm chút cho 1 gia đình với những đứa con bé.
Người đàn bà trong thời đại phong kiến thường được giả dụ những “hạt mưa sa”, “giếng giữa đàng”, ý nói về sự cập kênh của số mệnh, may mắn thì được vào gia đình tốt, được mến thương còn ko thì gặp muôn nghìn cay đắng, đau khổ nhưng mà ko biết kêu người nào. Ở trong những câu tiếp theo, hình như Tú Xương đã cảm thán thay cho người vợ đáng thương của mình.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Hình ảnh người vợ đã được ông giả dụ cánh cò nơi dòng nước, bé nhỏ, lẻ loi. “Thân cò” là 1 sự so sánh cực kỳ có lí và thú vị dành cho người vợ. Động từ “lặn lội” đã phác họa rõ nét hơn cảnh ngộ của người vợ, người mẹ. Có nhẽ đọc tới đây ta cũng xót thương cho những người đàn bà thời xưa. Hình ảnh người vợ Tú Xương cũng là sự nói chung cho những người đàn bà Việt Nam giai đoạn phong kiến, phải lam lũ, khó nhọc 1 nắng 2 sương lo cho gia đình, mà lại ko được xác nhận. Và qua những vần thơ, hình như Tú Xương đang hình thành 1 bước chuyển mới trong nhận thức của các đấng đại trượng phu, cần phải coi trọng người đàn bà của mình nhiều hơn nữa.
1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công
Việc sử dụng cặp từ “1 duyên”, “2 nợ” cho thấy Tú Xương ko chỉ đồng cảm với sự khó nhọc của vợ, nhưng mà còn nhận thấy giữa 2 vợ chồng có sự gắn bó từ kiếp trước. Có duyên mới đến được với nhau và tới được với nhau rồi ấy lại là 1 điều chẳng thể tách rời, bởi ấy là “nợ”. Có nhẽ ông cho rằng mình đã nợ vợ 1 món nợ chẳng thể trả. Do vậy do vậy duyên phận đã gắn bó ông với vợ. Nhưng có 1 sự “nói hộ” của ông ở đây. Chừng như đây là lời của Tú Xương mà cũng chính là hàn ôn của người vợ. Bởi ở câu thơ sau: 5 nắng, mười mưa, dám quản công, cho thấy dẫu có khó nhọc, mệt nhọc, người vợ cũng ko dám kể lể công trạng của mình, xem như ấy là việc mình phải khiến cho gia đình. Ấy chính là sự vị tha, bao dong và nhẫn nhục của người đàn bà Việt Nam.
Sự cam chịu của người vợ đã làm cho Tú Xương ko đành lòng. Nhưng người vợ ko bao giờ nói ra với ông những nỗi khó nhọc, gian khổ đó. Và chính ông đã là người nói ra giúp vợ mình. 1 tiếng thơ cũng là tiếng thở than, trách cứ, dằn vặt của người chồng, là tiếng trách mắng nhẹ nhõm của người vợ dành cho người chồng:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà không phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng mà rất chăm chút, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc thù là luôn bộc bạch lòng hàm ân của mình đối với vợ. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, hí hước.
Với chất thơ bình dị, dễ đọc, dễ nhớ và đậm chất nhân bản Tú Xương đã khắc họa nên hình ảnh người vợ chịu thương cần mẫn của mình trong mối tương quan với chồng, con. Ấy cũng là lời nhắc nhở nhẹ nhõm nhưng mà ông dành cho những người chồng, người cha còn “bạc” với người vợ đầu gối tay ấp của mình bằng chất liệu trào lộng đặc thù.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 14
Khi nói đến Tú Xương, người ta thường nhớ tới 1 thi sĩ trào lộng bậc thầy. Ông là 1 tác giả viết nhiều, viết hay các bài thơ nội dung châm biếm, công kích mà tuy vậy, những tác phẩm thuộc mảng trữ tình như Sông Lấp, Thương Vợ, Áo bông che bạn,… vẫn cực kỳ tuyệt vời. Trong ấy, “Thương vợ” được xem như tác phẩm nổi trội có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất trào lộng trong cá tính thơ Tú Xương.
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồngLặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đôngMột duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Nổi trội của bài thơ trước nhất là hình tượng bà Tú qua khắc họa đầy thương mến, trân trọng của Tú Xương. Ấy là 1 người đàn bà khó nhọc, tần tảo để chăm lo cho chồng con, gánh gồng gia đình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông”
Câu vào đề tác phẩm như giới thiệu, lại như mở ra bối cảnh của câu chuyện về bà Tú. Bà hiện lên với dáng vẻ tảo tần, hối hả xuôi ngược:
“Quanh 5” là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Nó còn là tượng trưng cho sự tuần hoàn khép kín của thời kì. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng mà chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”, phần đất nhô ra phía lòng sông, 1 vị trí có phần chông chênh, nguy nan. Chỉ qua câu khởi đầu, tác giả đã gợi lên cho ta nghĩ suy: cả thời kì lẫn ko gian như hùa nhau làm nặng thêm gánh nặng đang đè trên vai bà Tú. Ấy là gánh nặng:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”!
Công tác khó nhọc, thu nhập lại ít mà bà Tú còn phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. “5 con” là số nhiều, mà dù sao chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng lại còn thêm “1” ông chồng chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia.
Hai câu thực gợi tả chi tiết hơn cuộc sống tần tảo, giao thương xuôi ngược của bà Tú:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Lặn lội thân cò” đã bao gồm trong ấy cái thân hèn, sức mọn, cả nỗi cô đơn, cô quạnh. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra giữa cái rợn ngợp của ko gian nhưng mà còn trong cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 từ “lúc quãng vắng”, tác giả đã nói lên được cả ko gian, thời kì hẻo lánh, rợn ngợp chứa đầy lo lắng, nguy nan.Cộng với ấy, cách nói đảo ngữ, thay con cò bằng “thân cò” cũng góp phần nhấn mạnh nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú. Nó gợi lên 1 nỗi đau về thân phận những con người nghèo khó trong xã hội đương thời.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ, lẻ loi thì câu thơ thứ tư lại làm rõ nỗi khó nhọc mưu sinh của bà Tú.
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn chải trên sông nước của những người giao thương bé. “Buổi đò đông” đâu phải ít lo lắng, nguy nan hơn “lúc quãng vắng”? Hai câu thực đối nhau về từ ngữ mà lại nâng đỡ nhau về ý để qua ấy nổi trội lên nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú. Qua ấy, ta cũng thấy được tấm lòng xót thương, yêu mến và trân trọng của thi sĩ dành cho vợ mình.
Dưới ngòi bút của Tú Xương, bà Tú cũng hiện lên với những đức tính cao cuốn hút nhất. Ấy là người đàn bà đảm đang, tháo vát, chăm chút với chồng con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Bà cũng là người giàu đức hi sinh. Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự quên mình của vợ:
“Duyên” 1 nhưng mà “nợ” 2 mà bà Tú ko 1 lời ca cẩm nhưng mà âm thầm, cam chịu, bằng lòng vì cuộc sống gia đình. Ở câu trên, nắng mưa chỉ sự khó nhọc, 5 mười là số lượng phiếm chỉ để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ đan chéo “5 nắng mười mưa” vừa nói lên sự khó nhọc, gian khổ vừa trình bày được tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng con của bà Tú.
Kế bên bà Tú, hình tượng Tú Xương cũng hiện lên với tấm lòng thương vợ khẩn thiết. Ông ko hiện ra trực tiếp mà phê chuẩn những câu thơ đầy mến thương, trân trọng dành cho vợ và giọng điệu có phần trào lộng lúc nói về mình, ta thấy được tình cảm sâu đậm của ông. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm.
Tú Xương kể chuyện bà Tú nuôi con đành rằng, nhưng mà còn kể thêm việc bà Tú nuôi mình 1 cách ngay thẳng, chẳng ngượng ngùng. Ở đây, ta như thấy được nụ cười mủm mỉm tự trách mình thật ăn hại của ông Tú. Ông ko gộp lại nhưng mà tách “5 con” riêng, “1 chồng” riêng. Điều ấy cho thấy Tú Xương nhận thức rõ mình là cái nợ đời nhưng mà bà Tú phải gánh chịu. “Duyên” 1 nhưng mà “nợ” 2. Sự “thờ ơ” của ông cũng là 1 biểu lộ của “thói thường” bội bạc. Xã hội xưa trọng nam khinh nữ, coi người đàn bà là thân phận lệ thuộc, Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự nhận khuyết thiếu.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Ông chửi thói thường bội bạc vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Từ cảnh ngộ riêng. Tác giả lên án thói thường bội bạc khái quát. Lời nguyền rủa trong 2 cấu kết là lời Tú Xương Tự rủa mát mình mà lại mang ý nghĩa xã hội thâm thúy.
Đặt bài thơ vào lịch sử thơ ca trung đại, chúng ta lại càng thấy được nó đáng quý tới bao lăm. Bởi, thời gian đó, đã mấy người nào trực tiếp làm văn thơ về vợ ngay lúc còn sống như Tú Xương? Phcửa ải yêu mến, trân trọng và hàm ân lắm, Tú Xương mới viết được những lời thơ cảm động và thâm thúy như thế. Có thể nói, bằng việc sử dụng từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm và cách áp dụng thông minh những chất liệu văn chương dân gian, “Thương vợ” đã trình bày tình bi cảm yêu, quý trọng của ông Tú dành cho bà Tú phê chuẩn sự thấu hiểu nỗi khó nhọc, gian khổ và ngợi ca sự hy sinh và những phẩm giá tốt đẹp của bà Tú. Cùng lúc, bài thơ cho chúng ta thấy được nỗi lòng, hàn ôn và tư cách cao đẹp của thi sĩ Tú Xương.
………………
Tải File về để xem thêm 3 bài phân tách Thương vợ

[rule_2_plain] [rule_3_plain]

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #bài #thơ #Thương #Vợ #Sơ #đồ #tư #duy #mẫu

Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Lược đồ tư duy + 17 mẫu)

Phân tích bài thơ Thương Vợ của Tú Xương để thấy được ân huệ sâu nặng và tình cảm tâm thành của thi sĩ đối với hiền phụ của mình.
Phân tích Thương vợ bao gồm lược đồ tư duy, dàn ý cụ thể kèm theo 17 bài văn mẫu sẽ giúp các bạn lớp 11 có thêm kinh nghiệm, biết cách sử dụng từ ngữ để diễn tả bài viết của mình. Ngoài ra độc giả tham khảo thêm 1 số bài văn mẫu khác tại phân mục Văn 11. Chúc các bạn học tốt.
Lược đồ tư duy phân tách Thương vợ

Xem thêm: Lược đồ tư duy bài Thương vợ của Tú Xương
Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
I. Mở bài
Đôi nét về tác giả Trần Tế Xương: 1 tác giả mang tư tưởng li tâm Nho giáo, tuy cuộc đời nhiều ngắn ngủi.
Thương vợ là 1 trong số những bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú.
II. Thân bài
1. Hai câu đề
– Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh 5 lặn lội “mom sông”.
Thời gian “quanh 5”: làm việc liên tiếp, ko trừ ngày nào, hết 5 này qua 5 khác.
Vị trí “mom sông”: phần đất nhô ra phía lòng sông ko bất biến.
⇒ Công tác và cảnh ngộ làm ăn khó nhọc, xuôi ngược, ko vững vàng, bất biến.
– Lí do:
“nuôi”: chăm nom hoàn toàn
“đủ 5 con với 1 chồng”: 1 mình bà Tú phải nuôi cả gia đình, ko thiếu cũng ko dư.
⇒ Bản thân việc nuôi con là người phổ biến, mà không những thế người đàn bà còn nuôi chồng ⇒ cảnh ngộ trớ trêu éo le.
Cách dùng số đếm lạ mắt “1 chồng” bằng cả “5 con”, ông Tú nhận mình cũng là đứa con đặc thù. Liên kết với cách ngắt nhịp 4/3 trình bày nỗi cực nhọc của vợ.
⇒ Bà Tú là người đảm đang, chăm chút với chồng con.
2. Hai câu thực
– Lặn lội thân cò lúc quãng vắng: có ý từ ca dao “Con cò lặn lội bờ sông” mà thông minh hơn nhiều (cách đảo từ lặn lội lên đầu hay thay thế con cò bằng thân cò):
“Lặn lội”: Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gian khổ, lo âu
Hình ảnh “thân cò”: gợi nỗi khó nhọc, đơn lẻ lúc làm ăn ⇒ gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung.
“lúc quãng vắng”: thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy nan lo lắng.
⇒ Sự khó nhọc gian khổ của bà Tú càng được nhấn mạnh phê chuẩn nghệ thuật ẩn dụ.
– “Eo sèo… buổi đò đông”: gợi cảnh chen lấn, xô đẩy, tranh giành ẩn chứa sự bất trắc
Buổi đò đông: Sự chen lấn, xô đẩy trong cảnh ngộ đông đúc cũng chứa đầy những sự nguy nan, lo lắng.
– Nghệ thuật đảo ngữ, phép đối, hoán dụ, ẩn dụ, thông minh từ hình ảnh dân gian nhấn mạnh sự lao động đau khổ của bà Tú.
⇒ Thực cảnh mưu sinh của bà Tú: Không gian, thời kì rợn ngợp, nguy nan cùng lúc trình bày lòng xót thương da diết của ông Tú.
3. Hai câu luận
– “1 duyên 2 nợ”: tinh thần được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, Tú Xương cũng tự tinh thần được mình là “nợ” nhưng mà bà Tú phải gánh chịu.
– “nắng mưa”: chỉ khó nhọc
– “5”, “mười”: số từ phiếm chỉ số nhiều
– “dám quản công”: Đức hi sinh lặng thầm cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn.
⇒ Câu thơ áp dụng thông minh thành ngữ, sử dụng từ phiếm chỉ vừa nói lên sự khó nhọc gian khó vừa nói lên đức tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
4. Hai cấu kết
– Bất mãn trước hiện thực, Tú Xương đã vì vợ nhưng mà lên tiếng chửi: “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”: khiếu nại hiện thực, xã hội quá bất công với người đàn bà, quá bó buộc họ để những người đàn bà phải chịu nhiều đắng cay khó nhọc.
– Tự tinh thần: “Có chồng thờ ơ”: Tú Xương tinh thần sự thờ ơ của mình cũng là 1 biểu lộ của thói thường.
– Nhận mình có khuyết thiếu, phải ăn bám vợ, để vợ phải nuôi con và chồng.
→ Từ tấm lòng thương vợ tới thái độ đối với xã hội, Tú Xương cũng chửi cả thói thường đen bạc.
III. Kết bài
Khẳng định lại những nét rực rỡ điển hình về nghệ thuật làm nên thành công nội dung của tác phẩm.
Liên hệ, bộc bạch ý kiến, nghĩ suy của bản thân về người đàn bà trong xã hội bữa nay.
…………
Xem thêm: Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
Phân tích Thương vợ – Mẫu 1
Hình ảnh người đàn bà luôn là đề tài muôn đời trong nền thi ca Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của người chồng đã ít, nay lại viết “tế sống” người vợ còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là người con trai đã đưa hình ảnh người vợ của mình vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng. Trần Tế Xương hay còn gọi là Tú Xương, giống trong buổi giao thời đầy nghèo khó nửa thực dân nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ ham học có tài làm thơ mà lại long đong trong thi cử. Ông nổi danh trong 2 mảng thơ trữ tình và trào lộng có pha chút giọng cười châm biếm, sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân với nước với đời. Tú Xương đã từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời nhất của văn chương Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Những tác phẩm ông để lại chính yếu là thơ Nôm và có nhiều bài rất rực rỡ, có thể nói là tuyệt mỹ cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Minh chứng rõ nhất là bài thơ Thương vợ. Tú Xương đã biểu lộ tình mến thương, sự trân trọng và cả nỗi hối hận trước sự hi sinh của vợ trong bài thơ này:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Thương vợ nằm trong những sáng tác của Tú Xương về bà Tú cũng là 1 trong những bài thơ hay, cảm động nhất của ông về vợ mình. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm với những ngôn từ bình dị và hình ảnh đẹp tươi. Nó ko chỉ nhắc đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội nhưng mà còn là tiếng lòng thiết tha đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội bấy giờ, đã biến con người phát triển thành ăn hại với chính bản thân và gia đình. Cùng lúc bài thơ cũng giúp người đọc thấy được đức hi sinh mập mập của người đàn bà xưa đối với gia đình.
Khởi đầu tác phẩm Tú Xương giới thiệu về cảnh ngộ và công tác mưu sinh của bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần được mở ra với bức tranh toàn cảnh về nỗi nặng nhọc toan lo của bà Tú. Câu vào đề như để giới thiệu cảnh ngộ lam lũ khó nhọc qua cách nêu thời kì, vị trí. Tác ví thử dụng từ “quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì rất dài, lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên, tác giả đã diễn đạt được nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải hết ngày này qua tháng khác, kệ thây nắng mưa. Chỉ có thế cũng đã đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 hình ảnh tảo tần, đầu tắt mặt tối của bà Tú. Thế mà chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo đong đếm thời kì như thế còn góp phần làm bật lên cái ko gian giao thương của bà phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” đầy trắc trở nguy hiểm khôn lường lại là chỗ làm ăn giao thương hàng ngày của người đàn bà. Thời gian dài đằng đặng liên kết với vị trí trắc trở càng tôn lên hình ảnh bà Tú tần tần, hết dạ cực kỳ vì miếng cơm manh áo cho cả gia đình. Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, Tú Xương đã làm nên 1 câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến đã biến những người con trai vốn là rường cột trong gia đình thành kẻ ăn hại, sống phụ thuộc và cả đời “ăn lương vợ”.
“Trống hầu vừa dứt, bố lên thangHỏi ra quan đó ăn lương … vợ”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay lại càng nhân lên những nỗi gian khổ lúc phải “cực chẳng đã” biến thành rường cột trong gia đình. Từ “đủ” vừa bộc lộ chất lượng vừa bộc lộ số lượng. Kế bên ấy cách đặt 2 từ số đếm “5” và “1” tưởng chừng khập khễnh mà lại hóa lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân với 5 người con. Ông tự cho mình là “đứa con đặc thù”, ngầm tăng lên vị thế của người vợ lên 1 ngôi thứ thiêng liêng. Hơn thế nữa, cấu trúc năm-một cùng từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang của người chồng phải sống dựa vào vợ. Hai câu khởi đầu đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp của bà Tú: chịu thương, cần mẫn để nuôi đủ gia đình. Qua ấy Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ân của mình, cùng lúc còn là sự hổ hang lúc phải đặt mình đồng nhất với những đứa con thơ. Thật xót xa, bùi ngùi biết bao!
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh con cò trong ca dao:
“Cái cò lặn lội bờ sôngGánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”
Để cực tả nỗi khổ tâm của bà Tú trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng từ “thân cò” vừa trình bày cái tính riêng, sự thông minh mang tính thời đại trong cá tính thơ của mình, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và hình ảnh của người phụ khái quát với hình ảnh mong manh của “cái cò”. Tiếp ấy chữ “thân” tuy dễ ợt mà nghe thật đắng cay, nó gợi cho người đọc về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới cực kỳ. “lúc quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc thù, nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp, cảm giác đầy nguy nan rình rập nơi mom sông hẻo lánh nhưng mà còn diễn đạt nỗi khắc khoải của thời kì. Cộng với nghệ thuật đảo ngữ, từ láy “lặn lội” đã nhấn mạnh hình ảnh khó nhọc mưu sinh tới xót xa, gầy đét của người đàn bà. Nếu câu thơ thứ 3 gợi lên nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại là sự vật lộn với cuộc sống bán sắm đông đúc. 1 lần nữa Tú Xương lại dùng giải pháp đảo ngữ với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp ầm ĩ để nhấn mạnh cảnh tượng thường tình nơi chợ búa gắn liền với người đàn bà có “5 con với 1 chồng”. Hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần làm bật lên 1 bà Tú siêng năng, hối hả. Buổi đò đông cộng với “lúc quãng vắng” đã hình thành sự nguy nan, gian khó gấp nhiều lần. Cha ông ta có câu “ sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà vì cuộc sống, vì cơm áo gạo tiền cho chồng con nhưng mà bà Tú đã phải lao vào vào chốn nguy hiểm ấy. Hai câu thực dù đối nhau về từ ngữ “buổi đò đông”- “lúc quãng vắng” mà lại tiếp nhau về ý làm nổi lên sự lam lũ gian khổ của người đàn bà bé nhỏ này.
Tới với 2 câu thơ tiếp theo, Tú Xương như đóng vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời vợ để ngâm ngợi ca những hi sinh lặng thầm nhưng mà bà dành cho chồng con:
“1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm cực kỳ thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do ông trời định sẵn, khởi hành từ sợi chỉ hồng của ông tơ hồng bà nguyệt. Thế mà lúc đưa vào lời thơ Tú Xương, 2 thứ ấy phát triển thành nặng nề như 1 lời than vãn lúc duyên chỉ có 1 nhưng mà nợ lại đến 2. Kế bên ấy việc sử dụng 2 thành ngữ song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ, vừa đối nhau về ý đã làm cho câu thơ trầm lắng trước nỗi khổ tâm của bà Tú. Không những sự thế đối lập này còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ. Đức hi sinh cao cả của bà Tú còn được nói đến qua 2 cụm từ “âu đành phận” và “dám quản công”. Nguyên nhân dẫn tới sự lam lũ hi sinh lặng thầm đầy cam chịu của bà tuy giản đơn nhưng mà cao quý. Ấy là vì mối nhân duyên với người chồng và đàn con thơ. Từ việc pha trộn lời thơ đan xen với những thành ngữ và giải pháp đảo ngữ cực kì tinh tế, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm thành tâm của người vợ với đầy đủ đức hi sinh, tảo tần như 1 người đàn bà Việt Nam truyền thống.
Vì thương vợ, thương cho thân phận đời nhi nữ cơ mà mua vai rường cột trong gia đình, Tú Xương đã tự trách bản thân mình. Hai câu thơ cuối cũng thành ra giống như tiếng chửi vừa đắng cay vừa căm phẫn cho những thành kiến khe khắt:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Mạch xúc cảm của thi phẩm hình như có sự chuyển biến đột ngột. Tú Xương ko còn ẩn mình sau những dòng thơ để tán thưởng vợ nhưng mà đã hiện ra để nói thay, để trách ông chồng, để trách phận mình của bà Tú. “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc” là 1 cách nói rất thích hợp với cá tính thơ trào lộng ấy là sự giận đời vì cái xã hội thối nát khi bấy giờ. Thêm vào ấy ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đời đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của con người chất chứa bao nỗi chua xót. Tú Xương chửi cái “thói thường” mà cũng là sự chửi mình, tự chửi 1 đống đại trượng phu đang trên đường công danh nhưng mà ko giúp được vợ lại thành kẻ ăn bám. Tú Xương coi mình là 1 người “thờ ơ” trong phận sự của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc thì Tú Xương quả là đáng thương hơn đáng trách. Bởi, suy cho cùng chính xã hội kia đã đẩy ông vào đường cùng. Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mình, rủa đời của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy, góp phần khẳng định tình cảm của ông với vợ mình. Người đó tuy “ăn lương vợ” mà rất chăm chút luôn dõi theo bà, đặc thù luôn tỏ lòng hàm ân của mình đối với người đàn bà ông mến thương. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần vừa thấm đượm được cái bi, cái xấu số trong nỗi niềm tây của tác giả, vừa dí dỏm hí hước.
Tấm lòng thương vợ của Tú Xương đối với cả thời dĩ vãng và hiện nay vẫn là tấm gương sáng cho bao người. Bài thơ giữ nguyên trị giá cộng với ý nghĩa nhân bản thâm thúy về sự mến thương, trân trọng và thấu hiểu những nỗi đau, sự hi sinh của người đàn bà cho gia đình. Cùng lúc ấy cũng là ngôn ngữ phê phán sự bất công của xã hội phong kiến thối nát, mục ruỗng.
Như vậy, bài thơ Thương vợ là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng mà trữ tình mang chút trào lộng, Tú Xương đã thành công trong việc khắc họa 1 bức chân dung về người đàn bà Việt Nam khi bấy giờ, vừa mộc mạc chân chất, vừa rắn rỏi mạnh bạo. Vì thế quả thực Tú Xương chính là thi nhân viết thơ về vợ hay và cảm động nhất. Ông đã để lại cho đời những áng văn tâm thành xúc động và đầy trị giá.
Phân tích Thương vợ – Mẫu 2
Trong văn chương có rất nhiều nhà văn, thi sĩ chọn lựa hình tượng người đàn bà để làm đề tài trong tác phẩm. Tú Xương cũng là 1 trong những thi sĩ thích thú đề tài này. Thế mà, thay vì nói dung về người đàn bà thì ông lại chuyển hướng chi tiết về người Vợ. Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy rõ hơn tình mến thương vợ và trị giá nội dung ẩn chứa bên trong.
Tú Xương sáng tác nhiều tác phẩm lấy bà Tú là hình tượng đối tượng. Nhưng Thương Vợ được xem là bài thơ cảm động nhất. Nội dung chính của bài thơ chính là tình mến thương, sự hàm ân của ông dành cho bà Tú.
Hình ảnh bà Tú được trình bày qua 6 câu thơ đầu
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Khởi đầu bài thơ khá ấn tượng với cụm từ chỉ thời kì “quanh 5”. Đi kèm với thời kì khép kín đó là hình ảnh người nữ giới tảo tần, giao thương ở nơi bé hẹp là “mom sông”. Lý do nhưng mà người nữ giới tảo tần đó chính là vì chồng con.
Bà Tú với công tác chính là giao thương cả quanh 5 để nuôi chồng con. Nỗi khó nhọc của bà ko chỉ ngày 1 ngày 2 nhưng mà là kéo dài cả quanh 5. Thế mà, ko gian giao thương của bà lại chỉ ở khúc đất nhô ra ở bờ sông không phải vững vàng và khá nguy nan.
Chỉ với 2 câu thơ mà chúng ta đã thấy được sự khó nhọc, cực nhọc trong cuộc sống của bà. Từ “nuôi đủ” trình bày sự đầy đủ ko thiếu thốn. Bà ko chỉ lo cơm ăn, áo mặc nhưng mà còn cả rượu cho ông lúc cần.
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
Hai câu thơ thực tiếp theo đã trình bày rõ nét hơn sự tảo tần, ngược xuôi của bà Tú. Bà 1 mình vượt quãng vắng, đường xa để tranh giành khách. Từ “kiêng kỵ” được sử dụng trong câu đã làm cho cuộc sắm bán phát triển thành gay go hơn. Thương trường là chiến trận cực kỳ khốc liệt. Hình ảnh bà Tú còn được so sánh với thân cò trình bày sự đáng thương, thui thủi. Khung cảnh chợ đông đúc mà người đàn bà đó trông rất lẻ loi và cô đơn.
“1 duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản công”
Mặc dầu cực nhọc, khó nhọc quanh 5 mà bà Tù ko 1 lời than thở. Bà bằng lòng tất cả lui về hậu phương để dùng cho chồng con. Ông Tú vì tấm lòng thương vợ nên đã dùng duyên nợ để trình bày. Cuộc đời bà hạnh phúc thì ít mà cực nhọc thì lại nhiều mà số mệnh là thế thì đành bằng lòng. Có nhẽ, bà Tú cũng đã từng cảm thấy cuộc đời quá bất công với mình thế mà bà đã dặn lòng yên phận và cam chịu. 1 duyên, 2 nợ như chất chứa biết bao nỗi niềm u ẩn của bà. Ẩn chứa đằng sau ấy là tình mến thương, nỗi khổ tâm của người chồng lúc để vợ xuôi ngược, khó nhọc như thế. Hai câu cuối là tình mến thương vợ của ông Tú
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Đây là tiếng chửi của chính ông Tú dành cho mình như muốn nỗi lòng trong ông vơi bớt đi. Do quá bức bối nên ông dùng lời của bà để tự chửi bản thân mình. Là chồng đáng lý ra phải chở che đi cùng cùng vợ mà ông lại ăn bám và sống vô lo. Ông đã tự cho mình là kẻ bội bạc, vô phận sự. Sợ hờ hữu của chính ông khiến bà Tú âu sầu hơn rất nhiều. Cuộc sống có chồng của bà cũng như ko.
Qua ấy, chúng ta sẽ thấy được hiện thực bấy giờ, con người ko quá coi trọng người đàn bà, xem nhẹ tình cảm và chỉ trọng danh vọng, tiền của.
Ngôn ngữ bình dị cực kỳ thiên nhiên và đầy xúc cảm. Đây là 1 trong những nét rực rỡ biệt lập trong thơ của Tú Xương. Cùng lúc, tác giả còn áp dụng hình ảnh con cò trong dân gian để thể hiện ảnh tượng bà Tú.
Ngoài ra, chúng ta còn cảm thu được giọng điệu hết sự trân trọng, ca tụng của tác giả dành cho vợ. Ẩn chứa đằng sau là sự tự trách và nỗi niềm của chính tác giả.
Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy được sự ca tụng và sẻ chia với sự khó nhọc của bà Tú. Qua ấy, mỗi người sẽ cảm thu được lời tự trách lên án của chính ông Tú dành cho mình. Nội dung sâu xa hơn được trình bày trong tác phẩm là người đàn bà Việt Nam giàu đức hi sinh và tháo vát.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 3
Bài “Thương vợ” thuộc thể loại thơ trữ tình, biểu lộ tình thương mến lẫn quý trọng người chăm chỉ, đảm đang, chịu thương cần mẫn. Tác giả dựng lên bức chân dung người vợ đảm đang thành hình tượng điển hình cho người đàn bà truyền thống Việt Nam tháo vát và giàu đức hi sinh.
Đề cập Tú Xương là nhắc đến sự thống nhất của tính “trào lộng và trữ tình”. Giọng cười mai mỉa chua chát, trong thơ ông là nụ cười mang theo nước mắt trước thực trạng xã hội. Bên giọng cười cay chua có 1 ko 2 đó, Trần Tế Xương cũng là người đi đi đầu trong việc đưa đời sống tư nhân – gia đình vào thơ của mình. Những bài thơ trữ tình của ông tràn trề thứ tình cảm gia đình, còn đó song hành với nỗi đau vì đói nghèo, đã tạo cho thơ ca Việt Nam những nét mới mẻ và thú vị: “Thương vợ” là bài thơ thuộc thể loại tình cảm đó.
Bài thơ được khởi đầu khá ấn tượng, bằng cái vòng thời kì khép kín “quanh 5” của người nữ giới giao thương, tần tảo lại gói trong 1 ko gian bé hẹp “mom sông”, vì 2 chữ “chồng – con”:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Hơn thế nữa, cái “danh” bà Tú quả cũng xứng với “cành vàng”. Thế nhưng mà, trong buổi lao lụng, phải sắm bán trong cảnh chen chúc thì quả là đáng thương. Đấy vậy nhưng mà bà Tú cũng chỉ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. “Nuôi đủ” là nuôi đủ cả con lẫn chồng. “Nuôi đủ” là nuôi đầy đủ (ko thiếu thốn), hay nuôi chỉ vừa đủ. Hiểu theo nghĩa nào đi nữa, ta cũng thấy gánh nặng đè lên vai bà Tú quả là quá mập. Nghĩa vụ này dĩ nhiên là Tú Xương phải gánh, thế mà con người tài giỏi này gặp buổi chợ chiều của Nho học, chỉ biết than thân, điển hình trong bài “Cảnh túng quẫn”.
Thế do vậy, bà Tú ko biết từ khi nào đã hóa thân thành: “Thân cò” để lặn lội nơi sóng nước kiêng kỵ, nơi quãng vắng thưa người, đã gợi lên nỗi đau thân phận:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ thứ 3, với thủ pháp nghệ thuật ẩn dụ, đã gợi rất nhiều tới hình ảnh con cò trong ca dao:
Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non
(Ca dao)
Bà Tú hẳn là ko khóc nỉ non như người nữ giới trong câu ca dao kia, mà người nào dám bảo bà chưa từng khóc trong lòng, ở cái chốn “kiêng kỵ” buổi “đò đông” ? Danh phận 1 bà Tú, lại như thân cò nơi quãng vắng đã gợi lên sự hẩm hiu, khó nhọc, đơn lẻ, lại phải mặc cả giao thương lúc đò đông thì hàng hiếm.
Tú Xương “gợi nhờ” gánh nặng lên vai người vợ, còn mình mải vui chơi, hưởng lạc và “hư hỏng”.
Biết thuốc lá, biết chè tàu Cao lâu biết vị bình khang biết mùi
(Hỏi Ông Trời)
Tú Xương đã ái ngại để rồi sự thông cảm đó đã tới chỗ cao trào của lòng thương và tự trách mình vì mang lại cho vợ thứ duyên nợ ko trọn đạo. Câu thơ rơi vào chỗ luận lí về chữ “duyên” với nhiều tầng nghĩa:
1 duyên 2 nợ âu đành phận 5 nắng mười mưa dám quản công.
Duyên theo nghĩa của dân gian hay nghĩa triết học Phật giáo hoặc nói cách khác: Duyên trong “duyên phận”, hay duyên trong “duyên số”, thì trong ngữ cảnh này, đối với Tú Xương vẫn chỉ sự thiệt thòi về phía vợ. Vậy cái nguyên cớ hay sự tiền định ở đây đều từ cái “nợ”, nhưng mà Tú Xương đã sử dụng phép đối thật hoàn hảo. Dù duyên chỉ 1 nhưng mà nợ tới 2, hạnh phúc chồng mang lại quá ít, mệt nhọc lại quá nhiều, thế mà người nữ giới đó “âu đành phận”.
Tú Xương tự trách mình:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Chữ “bạc” của Tú Xương dùng trong câu thơ chính là sự trách mình chửi mình mà lời trách, chửi đó hết mực tâm thành. Để rồi, Tú Xương đi tới sự giễu cái “ăn hại” của mình. Ta cũng từng nghe Tú Xương có lần giễu cái “chức quan” tại gia, quanh 5 chỉ được phép ra “chiếu chỉ” cho con và ăn lương vợ.
Hỏi ra quan đó ăn lương vợ Đem chuyện trăm 5 quay về bàn.
(Quan tại gia)
Thơ Tú Xương cay độc nhưng mà tâm thành, trào lộng nhưng mà trữ tình, phong túc nhưng mà thủy chung, chửi đời nhưng mà chửi mình, cười mình nhưng mà khóc mình, trong nỗi đau công danh long đong, trong nỗi đau thân phận, trong nỗi đau cùng đường tuyệt lối của cảnh cơ hàn.
Giọng thơ Tú Xương trong “Thương vợ” trào dâng 1 niềm thương thiết tha đối với vợ. Ngôn ngữ thơ giản dị, mang đậm chất ca dao, hình ảnh gợi trường liên tưởng khá rộng. Lạ mắt nhất ở bài thơ là hình tượng người đàn bà hóa thân vào “thân cò” đã gợi nhiều nỗi niềm bi cảm, 1 thứ tình bi cảm thân và chua chát. Thành công nhất của bài thơ là xây dựng được hình tượng nghệ thuật có tính đột phá, bất thần và mới mẻ. Thành công ấy cùng chính là việc: Đưa người đàn bà vào thơ ca, nhưng mà hình tượng đạt tới trình độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân bản. Hình ảnh người vợ thân thương của ông đã chiếm trọn tình cảm của người đọc cho tới mãi hiện giờ! Cái công đó của Tú Xương, có thể bù vào cái tội “thờ ơ” được chăng?
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 4
Tú Xương là bút danh của Trần Tế Xương. Học vị tú tài, long đong mãi trên tuyến đường khoa cử: “8 khoa chửa khỏi phạm trường quy”. Chỉ sống 37 5, mà sự nghiệp thơ ca của ông thì bất diệt. Quê ở làng Vị Xuyên, thị thành Nam Định. “Ăn chuối ngự, đọc thơ Xương” là câu nói kiêu hãnh của đồng bào quê ông.
Tú Xương để lại khoảng 150 bài thơ Nam, vài bài phú và văn tế. Có bài trào lộng. Có bài trữ tình. Có bài vừa trào lộng vừa trữ tình. Giọng thơ trào lộng của Tú Xương cực kỳ cay độc, dữ dội nhưng mà xót xa. Ông là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương cận kim của dân tộc.
Bài thơ ngợi ca những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, của người đàn bà đảm đang, chịu thương cần mẫn vì hạnh phúc chồng con. Câu 1, 2 giới thiệu bà Tú là người giỏi giao thương, tảo tần “quanh 5” giao thương kiếm sống ở “mom sông” cảnh đầu chợ bến đò, buôn thúng bán mẹt. Chẳng có shop cửa hiệu. Vốn liếng chẳng có là bao. Thế nhưng mà vẫn “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. Chồng đậu tú tài, chẳng là quan chẳng là cùng đinh “Ăn lương vợ”. 1 gia đạo “Vợ quen dạ đẻ cách 5 đôi”. Các số từ “5” (con), “1” (chồng) quả là đông đủ. Bà Tú vẫn cứ ”nuôi đủ”, tức là ông Tú vẫn có “Giày giôn anh dận, ô Tây anh cầm”. Câu thứ 2 rất hóm hỉnh.
Câu 3, 4 mượn hình ảnh con cò trong ca dao, tạo thành “thân cò” – thân phận lam lũ, khó nhọc “lặn lội”. Cò thì kiếm ăn nơi đầu ghềnh, cuối bãi, bà tú thì lặn lội… lúc quãng vắng, nơi mom sông. Cảnh lên đò xuống bến, cảnh cãi vã tranh giành bán sắm “kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông” để kiếm bát cơm manh áo cho chồng, con. Hình ảnh “thân cò” rất thông minh, vần thơ phát triển thành dân dã, bình dị. Hai cặp từ láy “lặn lội” và “kiêng kỵ” hô ứng, gợi tả 1 cuộc đời nhiều mồ hôi và nước mắt.
Câu 5, 6 tác giả áp dụng rất hay thành ngữ: ”1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”. Ba tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” như 1 tiếng thở dài. Có đức hi sinh. Có sự cam chịu số mệnh, có cả tấm lòng chịu đựng, toan lo vì trách nhiệm người vợ, người mẹ trong gia đình. Tú Xương có tài dùng số từ upgrade (1-2-5-10) để nói lên đức hi sinh lặng thầm cao quý của bà Tú:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận, 5 nắng mười mưa dám quản công “.
Tóm lại, bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm trách, đảm đang, kiên nhẫn,… tất cả toan lo cho hạnh phúc chồng còn. Nhà thơ biểu lộ lòng cảm ơn, nể trọng.
Câu 7 là 1 tiếng chửi, đúng là cách nói của Tú Xương vừa đắng cay vừa căm phẫn “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”. “Cái thói thường” ấy là xã hội dở tây dở ta, nửa phong kiến, nửa thực dân: trong khi đạo lí suy đồi, lòng người điên đảo. Tú Xương tự trách mình là kẻ “ăn ở bạc” vì thi mãi chẳng đỗ, chẳng giúp ích gì cho vợ con. Suốt đời vợ con phải khổ, như có bài thơ ông tự mỉa: “Vợ hăm he ở vú – Con tập tễnh đi bồi – Khách hỏi nhà ông tới – Nhà ông đã bán rồi”.
Câu 8 thấm thía 1 nỗi đau đau xót. Chỉ có Tú Xương mới nói được rung động và xót xa thế: “Có chồng thờ ơ cũng như ko?”. “Như ko” gì? 1 cách nói buông thõng, chán ngán. Nỗi buồn hàn ôn gắn liền với nỗi đau sự thế. 1 nhà nho bất đắc ý!
Bài thơ có cái hay riêng. Hay từ đầu đề. Hay ở cách áp dụng ca dao, thành ngữ và cả tiếng chửi. Chất thơ mộc mạc, bình dị nhưng mà trữ tình đượm đà. Trong mực thước 1 bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật, từ thanh điệu niêm và vần tới phép đối được trình bày 1 cách chuẩn mực, thiên nhiên, thanh thoả. Tác giả vừa tự trách mình, vừa biểu hiện tình thương vợ, hàm ân vợ. Bà Tú là 1 hình ảnh đẹp tươi của người đàn bà Việt Nam trong 1 gia đình đông con, nhiều gian khổ về kinh tế. Thành ra nhiều người cho rằng câu thơ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng” là câu thơ hay nhất trong bài “Thương vợ”.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 5
Đề cập thơ trào lộng ko người nào có thế quên ông, 1 giọng thơ công kích, phê phán sắc sảo, cay độc, mạnh bạo hiếm có. Chế Lan Viên từng viết: “Tú Xương cười như mảnh vỡ thủy tinh”. Nhưng Trần Tế Xương ko chỉ là 1 thi sĩ hiện thực chủ nghĩa tương tự, nói như Nguyễn Tuân, chất hiện thực đó chỉ là “chân trái”, còn “chân phải” của ông là chất trữ tình. Trân trọng cảm phục và nhớ đến thơ Tú Xương nhiều hơn có nhẽ do thiên hạ được nghe nhịp đập của 1 trái tim tâm thành, giàu xúc cảm, biết trọng tư cách, mang 1 nỗi đau vời vợi ko nguôi. Buồn vì ko có tiền để giúp 1 người hành khất, 1 đồng bào cùng tình cảnh, ông thề độc: “Cha thằng nào có tiếc ko cho”. Mang nỗi nhục bầy tớ của 1 kiến thức, ông chua chát: “Nhân tài đất Bắc kìa người nào ấy! Ngoảnh cổ nhưng mà trông cảnh giang sơn”…
Ấy là ngoài xã hội, còn trong gia đình ông luôn bị dày vò bởi cảm giác thiếu phận sự, Tú Xương “thương vợ”, có chồng nhưng mà phải gánh vai rường cột, ông tự xỉ vả cái vai trò “thờ ơ” của mình.
Chắc rằng các cụ ông ngày xưa phần mập là thương vợ thương con, mà vì 1 quan niệm nào ấy, thường ngại biểu lộ tình cảm của người chồng, nhất là lại trình bày tình cảm với người vợ 1 cách trực tiếp qua giấy trắng mực đen, qua văn học thì lại càng ít. Thế kỉ XIX, có 2 thi sĩ cùng người thành Nam, Nguyễn Khuyến và Tú Xương, đã ko ngại ngần nói lên tình thương mến của người chồng đối với vợ ngay lúc các bà còn đang sống. Nhưng về chủ đề này, Thương vợ của Tú Xương là bài thơ nổi danh hơn cả:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Nổi trội trong bài thơ là hình ảnh 2 con người: 1 người vợ tảo tần giàu đức hi sinh và 1 người chồng biết thông cảm san sẻ, thương mến và quý trọng vợ hết mực.
Hai câu thơ đầu giới thiệu về nghề nghiệp của bà Tú cũng như phận sự nặng nề của bà:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Buôn bán cũng là 1 nghề như mọi nghề khác, người ta hành nghề để kiếm sống. Người xưa còn coi đây là nghề độc nhất vô nhị nếu muốn làm giàu (phi thương bất phú). Nhưng việc giao thương của bà Tú thì ko được thế. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng mà chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”. Hai chữ “mom sông” đã gợi lên hình ảnh 1 khoảng đất nhô ra ở bờ sông, có thể nước xuống thì còn, nước lên thì mất, có thuyền qua thì thành chợ ko thì thôi, cũng có thể chợ họp 1 lát vào buổi sáng hoặc buổi chiều. Leo lắt đôi 3 gánh hàng, chỗ dành cho người buôn thúng bán bưng, dấn vốn ít oi, lấy công làm lãi, vững chắc thu nhập chẳng đáng là bao. Thế nhưng mà công tác nặng nhọc đó, bà Tú ko chỉ chịu đựng 1 2 buổi nhưng mà phải đeo đuổi “quanh 5”. Chữ “quanh 5” gợi 1 thời kì đằng đẵng, là 12 tháng, từ tháng giêng tới tháng chạp, cũng có tức là hết 5 này tới 5 khác. Cái công tác nặng nề đó hình như đeo đuổi bà Tú suốt cả đời, bởi nó chẳng khiến cho bà khá hơn lên để có việc khác thanh nhàn hơn hoặc tăng trưởng việc “giao thương” lên 1 cấp độ cao hơn.
Công tác thì mệt nhọc, thu nhập thì ít oi, mà bà Tú lại phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. Hơn nữa, không hề là 6 nhưng mà là “5 con với 1 chồng”, “5 con” là số nhiều, mà dù sao cũng chịu được, lo cho chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng ông chồng, là “1”, mà là chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia. Có lúc còn hơn thế nữa! Mỗi lúc ông lều chiếu đi thi, tiền lưng gạo bị lại đổ lên đầu vợ, chưa nhắc đến lúc đồng chè đồng rượu, cao hứng còn lên phố đi hát, cũng tiền vợ nốt.. Nhiều khoản chi như thế mà khi nào bà cũng lo “đủ”. Thật là đảm đang tháo vát biết chừng nào, chiều chồng biết chừng nào!
Được cái tiếng thơm đó, thật ko dễ dãi gì, bà Tú phải đổi bằng biết bao công lao:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ gợi hình ảnh con cò trong những câu ca dao không xa lạ:
… Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non;
… Con cò nhưng mà đi ăn đêmĐậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Hình ảnh về 1 loài chim hiền từ, chuyên cần lặng thầm lượm lặt, kiếm ăn nơi ruộng lúa, bãi sông đã biến thành tượng trưng về những người đàn bà lam lũ suốt đời vì chồng, vì con, chẳng mấy lúc nghĩ tới bản thân mình.
Trong thơ Tú Xương, không hề là con cò nhưng mà là thân cò. Không còn là 1 con vật chi tiết nhưng mà là thân phận, số mệnh, 1 cái gì rất mong manh, bé nhỏ trước biết bao vần vũ của cuộc đời (Thương thay thân phận con rùa/Thân em như chẽn lúa đòng đòng/Thân em như hạt mưa sa…). Yếu ớt quá, tiêu cực quá nhưng mà luôn phải lăn lộn, bươn chải. Khi quãng vắng thì lặn lội; buổi đò đông thì chịu cảnh kiêng kỵ. Hai tính từ được đối nhau ở đầu 2 câu thơ vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu lộ. Kia 1 người đàn bà còm cõi như thân cò, gánh nặng trên vai, 1 thân 1 mình, bước trầy trật trên tuyến đường lầm lội. Hàng chất về rồi, tránh mưa gió thì mất tiền, nên phải lặn lội ra đi. Và kia nữa cũng thân cò đó lại phải xù lông xù cánh chao chát, cãi cọ tranh sắm tranh bán, tranh xuống cho kịp đò, tranh lên cho kịp chợ. Chỗ đông người thì vã mồ hôi, quãng vắng thì trào nước mắt.
Nhưng ấy là bà Tú trong con mắt của ông Tú, còn với bà không phải có 1 lời phàn nàn ca cẩm nhưng mà là 1 thái độ chịu đựng vốn thường có của người đàn bà phương Đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Những số từ được dùng rất khéo, vừa theo quy trình tăng dần vừa đối nhau: 1, 2, 5, mười, gợi được những gian khổ chồng chất ngày 1 tăng dần, và sức lực phi thường của người vợ, đảm trách tất cả. Thật là bền chí mà sao nhưng mà khổ thân! Phần mập đàn bà nhờ chồng nhưng mà được lợi niềm phấn kích, còn với bà Tú chỉ là thêm 1 món nợ cả đời. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm. Xong xuôi 2 câu thơ cũng là sau những gian khổ được đưa ra là lời khẳng định: âu đành phận / dám quản công. 1 thái độ dứt khoát, 1 sự bằng lòng ko cần ranh cãi, 1 cách xử sự hiển nhiên. Người đàn bà Việt Nam là vậy, bà Tú Xương là vậy, họ coi “sơn hà nhà chồng” là việc của mình, họ tình nguyện đảm trách ko so kè ân oán than.
Bà chỉ lặng thầm chịu đựng, do vậy ông Tú đã trách hộ bà:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Lời thơ như là tiếng chửi. Nhưng mà là chửi thật: “Cha mẹ thói thường…”. Không phải là người vợ chịu nhiều khó nhọc thiệt thòi chửi nhưng mà người chồng tự chửi mình ấy thôi. Chữ “thờ ơ” nghe sao nhưng mà chua chát. Bà Tú lấy phải 1 ông chồng bội bạc, chẳng giúp gì cho gia đình, cho vợ, chẳng làm được rường cột lại còn để vợ phải nuôi báo cô. Thật là có chồng nhưng mà như ko có, thậm chí còn khổ hơn ko chồng. Câu thư có chút vị đắng trong thơ Lấy lẽ của Hồ Xuân Hương:
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩmCầm bằng làm công mướn ko công.Thân này ví biết dường này nhỉThà trước thôi đành ở vậy xong.
Tóm lại, nổi trội trong bài thơ là hình ảnh bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn quên mình toan lo cho cuộc sống của chồng con.
Có 1 con người ko hiện ra trực tiếp là ông Tú, những con mắt và trái tim của ông thì xoành xoạch hiện hữu. Con mắt ông trông thấy rõ mọi nỗi cay đắng cực nhọc hàng ngày, và con tim thì thấu hiểu những nỗi lẻ loi, tâm cảnh lặng thầm chịu đựng của bà. Bài thơ Thương vợ là 1 bản tự kiểm điểm, tự khiển trách cực kỳ tâm thành và nghiêm khắc của Tú Xương. Mỗi lời thơ như 1 tiếng thở dài chua xót của 1 con người rất có tinh thần phận sự, mà bất lực. Ấy là tấm lòng thương mến cảm phục và hàm ân rất tâm thành của người chồng đối với người vợ vì mình nhưng mà chịu nhiều cay đắng khó nhọc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 6
Tú Xương là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương Việt Nam. Ngoài những bài thơ trào lộng sắc nhọn, lấy tiếng cười làm vũ khí giễu và công kích cay chua gương mặt xấu xa, đồi tệ của cái xã hội thực dân nửa phong kiến, ông còn có 1 số bài thơ trữ tình, chứa chất bao nỗi niềm của 1 nhà nho nghèo về tình người và tình đời sâu nặng.
“Thương vợ” là bài thơ cảm động nhất trong những bài thơ trữ tình của Tú Xương. Nó là 1 bài thơ hàn ôn, cùng lúc cũng là 1 bài thơ sự thế. Bài thơ chan chứa tình thương mến của thi sĩ đối với người vợ hiền thảo.
6 câu thơ đầu nói lên hình ảnh bà Tú trong gia đình là 1 người vợ rất đảm đang, chịu thương cần mẫn. Nếu bà vợ của Nguyễn Khuyến là 1 đàn bà “hay lam hay làm, dây lưng bó que, xắn váy quai cồng, tất tả thực nam đá chân chiêu, vì tớ đỡ đần trong mọi việc” (câu đối của Nguyễn Khuyến) thì bà Tú lại là 1 người nữ giới:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
“Quanh 5 giao thương” là cảnh làm ăn đầu tắt mặt tối, từ ngày này qua ngày khác, từ tháng này qua tháng khác, ko được 1 ngày ngơi nghỉ. Bà Tú “giao thương ở mom sông”, nơi mỏm đất nhô ra, 3 bề bao bọc sông nước, nơi làm ăn là cái thế đất chông chênh. Hai chữ “mom sông” gợi tả 1 cuộc đời nhiều mưa nắng, 1 cảnh đời lắm cay cực, phải vật lộn kiếm sống, mới “nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
1 gánh gia đình đè nặng lên đôi vai người mẹ, người vợ. Thông thường người ta chỉ đếm mớ rau, con cá, đếm tiền nong,… chứ người nào “đếm” con, “đếm” chồng. Câu thơ tự trào ẩn chứa nỗi niềm chua chát về 1 gia đạo gặp nhiều gian khổ: đông con, người chồng đang phải “ăn lương vợ”.
Có thể nói, 2 câu thơ trong phần đề, Tú Xương đánh dấu 1 cách sống động hình ảnh người vợ tảo tần, đảm đang của mình.
Phần thực, tô đậm thêm chân dung bà Tú, mỗi sáng mỗi tối đi đi về về “lặn lội” làm ăn như “thân cò” nơi “quãng vắng”. Ngôn ngữ thơ upgrade, tô đậm thêm nỗi cực nhọc của người vợ. Câu chữ như những nét vẽ, gam màu nối liền nhau, bổ trợ và tăng thêm; đã “lặn lội” Lại “thân cò”, rồi còn “lúc quãng vắng”. Nỗi cực nhọc kiếm sống ở “mom sông” tưởng như chẳng thể nào nói hết được! Hình ảnh “con cò” cái cò trong ca dao cổ: “Con cò lặn lội bờ sông…”, “Con cò đi đón cơn mưa…”, “Cái cò, cái vạc, cái nông,..” được tái tạo trong thơ Tú Xương qua hình ảnh “thân cò” lầm lũi, đã mang lại cho người đọc bao liên tưởng cảm động về bà Tú, cũng như thân phận khó nhọc, khổ cực, của người đàn bà Việt Nam trong xã hội cũ:
“Lặn lội thân cò nơi quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Eo sèo” là từ láy tượng thanh chỉ sự làm rầy rà bằng lời đòi, gọi liên tục dai đẳng: gợi tả cảnh tranh sắm tranh bán, cảnh cãi vã nơi “mặt nước” khi “đò đông”. 1 cuộc đời “lặn lội”, 1 cảnh sống làm ăn “kiêng kỵ”. Nghệ thuật đối rực rỡ đã làm nổi trội cảnh kiếm ăn nhiều cùng cực. Bát cơm, manh áo nhưng mà bà Tú kiếm được “nuôi đủ 5 con với 1 chồng’” phải. “lặn lội” trong mưa nắng, phải tranh giành “kiêng kỵ”, phải trả giá bao mồ hồ, nước mắt giữa thời buổi gian khổ! Tiếp theo là 2 câu luận, Tú Xương áp dụng rất thông minh 2 thành ngữ: “1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”, đối xứng nhau hài hòa, màu sắc dân gian đặm đà trong cảm nhận và tiếng nói biểu đạt:
“1 duyên 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa dám quản công.”
“Duyên” là duyên số, duyên phận, là cái “nợ” đời nhưng mà bà Tú phải cam phận, chịu đựng. “Nắng”, “mưa” biểu tượng cho mọi khó nhọc, đau khổ. Các số từ trong câu thơ tăng dần lên: “1… 2… 5… mười… làm nổi rõ đức hi sinh lặng thầm của bà Tú, 1 người đàn bà chịu thương, cần mẫn vì sự no ấm, hạnh phúc của chồng con và gia đình. “Âu đành phận”, … “dám quản công” … giọng thơ nhiều xót xa, bi cảm, thương mình, thương gia đạo nhiều trớ trêu.
Tóm lại, 6 câu thơ đầu bằng tấm lòng hàm ân và cảm phục, Tú Xương đã phác họa 1 vài nét rất sống động và cảm động về hình ảnh bà Tú, người vợ hiền thảo của mình với bao đức tính đáng quý: đảm đang, tảo tần, chịu thương cần mẫn, lặng thầm hi sinh cho hạnh phúc gia đình. Tú Xương trình bày 1 tài năng điêu luyện trong sử dụng tiếng nói và thông minh hình ảnh. Các từ láy, các số từ, phép đối, thành ngữ và hình ảnh “thân Cò” … đã hình thành ấn tượng và sức lôi cuốn văn học.
Hai cấu kết, Tú Xương sử dụng từ ngữ thông tục, lấy tiếng chửi nơi “mom sông” khi “buổi đò đông” đưa vào thơ rất thiên nhiên, bình dị. Ông tự trách mình:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trách mình “ăn lương vợ”, nhưng mà “ăn ở bạc”. Vai trò người chồng, người cha chẳng giúp ích được gì, ăn hại, thậm chí còn “thờ ơ” với vợ con. Lời tự trách sao nhưng mà đau xót thế! Ta đã biết, Tú Xương có văn tài, mà công danh dở dang, thi cử long đong. Sống giữa 1 xã hội “dở Tây, dở ta”, chữ nho mạt vận, khi nhưng mà “Ông Nghè, ông Cống cũng nằm co”, do vậy thi sĩ tự trách mình cùng lúc cũng là trách đời đen bạc. Ông ko xu thời để vinh thân phì gia “tối rượu sâm banh, sáng sữa bò”.
Hai cấu kết là cả 1 nỗi niềm hàn ôn và sự thế đầy buồn thương, là ngôn ngữ của 1 trí thức giàu tư cách, nặng tình đời, thương vợ con, thương gia đạo nghèo. Tú Xương thương vợ cũng chính là thương mình vậy: nỗi đau thất thế của thi sĩ lúc cảnh đời chỉnh sửa!
Bài thơ “Thương vợ” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú. Ngôn ngữ thơ bình dị như là ngôn ngữ đời thường nơi “mom sông” của những người giao thương bé, cách đây 1 thế kỉ. Các cụ thể nghệ thuật lựa chọn vừa cá thể (bà Tú với “5 con, 1 chồng”) vừa nói chung thâm thúy (người đàn bà ngày xưa). Hình tượng thơ súc tích, gợi cảm: thương vợ, thương mình, buồn về gia đạo thêm nỗi đau đời. “Thương vợ’” là bài thơ trữ tình rực rỡ của Tú Xương nói về người vợ, người đàn bà ngày xưa với bao đức tính tốt đẹp, hình ảnh bà Tú được nhắc đến trong bài thơ rất thân cận với người mẹ, người chị trong mỗi gia đình Việt Nam.
Tú Xương chiếm 1 địa vị vang dội trong nền văn chương Việt Nam. Tăm tiếng ông sống mãi với non Côi, sông Vị.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 7
Thơ xưa viết về người vợ đã ít, nhưng mà viết về người vợ lúc còn sống càng hiếm hoi hơn. Các thi nhân thường chỉ làm thơ lúc người bạn trăm 5 đã tạ thế. Kể cũng là điều nghiệt ngã lúc người vợ đi vào cõi thiên thu mới được bước vào địa hạt thi ca.
Bà Tú Xương có thể đã phải chịu nhiều nghiệt ngã của cuộc đời mà bà lại có niềm hạnh phúc nhưng mà bao kiếp người vợ xưa ko có được: Ngay khi còn sống bà đã đi vào thơ ông Tú Xương với tất cả niềm thương mến, trân trọng của chồng. Trong thơ Tú Xương, có 1 mảng mập viết về người vợ nhưng mà bài Thương vợ là 1 trong những bài tiết sắc nhất.
Tình thương vợ sâu nặng của Tú Xương trình bày qua sự thấu hiểu nỗi khó nhọc gian khó và phẩm giá cao đẹp của người vợ.
Câu thơ khởi đầu nói cảnh ngộ làm ăn giao thương của bà Tú. Hoàn cảnh khó nhọc, lam lũ được gợi lên qua cách nói thời kì, cách nêu vị trí. Quanh 5 là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Quanh 5 còn là 5 này tiếp 5 khác tới chóng mặt, tới rời rã chứ đâu phải chỉ 1 5. Vị trí bà Tú giao thương là mom sông, cái doi đất nhô như lời giới thiệu, lại như 1 bối cảnh làm hiện lên hình bà Tú tảo tần, hối hả xuôi ngược:
Quanh 5 giao thương ở mom sông.
Thấm thía nỗi khó nhọc, gian khó của vợ, Tú Xương mượn hình ảnh con cò trong ca dao để nói về bà Tú. Có điều hình ảnh con cò trong ca dao đầy khổ thân nhưng mà hình ảnh con cò trong thơ Tú Xương còn khổ thân hơn. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra trong cái rợn ngợp của ko gian (như con cò trong ca dao) nhưng mà cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 diễn ra từ quãng vắng tác giả đã nói lên được cả thời kì, ko gian hẻo lánh, rợn ngợp, chứa đầy lo lắng cái rợn ngợp của thời kì, đã làm hao hụt cả ý thơ. So với câu ca dao: Con cò lặn lội bờ sông, câu thơ của Tú Xương:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Là cả 1 sự thông minh. Cách đảo ngữ – đưa ra từ lặn lội lên đầu câu, cách thay từ – thay từ con cò bằng thân cò, càng làm tăng nỗi khó nhọc gian khổ của bà Tú. Từ thân cò gợi cả nỗi đau thân phận, so với từ con của Tú Xương cũng thâm thúy, thấm thía hơn.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại làm rõ sự vật lộn với cuộc sống của bà Tú:
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn bả trên sông nước của những người giao thương bé. Sự cạnh tranh chưa tới mức sát phạt nhau mà cũng ko thiếu lời qua tiếng lại. Buổi đò đông đâu phải là ít lo lắng, nguy nan hơn lúc quãng vắng. Trong ca dao, người mẹ từng dặn con: Con ơi nhơ lấy câu này/Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua. “Buổi đò đông” ko chỉ có những lời ca cẩm, mè nheo, cau gắt, những sự chen lấn xô đẩy nhưng mà còn chứa đầy bất trắc nguy hiểm. Hai câu thực đối nhau về ngữ (lúc quãng vắng đối với buổi đò đông) mà lại thừa tiếp nhau về ý để làm nổi trội sự khó nhọc gian khổ của bà Tú: đã khó nhọc, đơn lẻ, lại thêm sự bươn bả trong cảnh ngộ chen chúc làm ăn.
Hai câu thực nói thực cảnh bà Tú cùng lúc cho ta thấy tình thật của Tú Xương: tấm lòng xót thương da diết.
Cuộc sống khó nhọc gian khổ càng ngời lên phẩm giá cao đẹp của bà Tú. Bà là người đảm đang tháo vát:
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng
Mỗi chữ trong câu thơ Tú Xương đều chất chứa bao ý tình, từ đủ trong nuôi đủ vừa nói số lượng, vừa nói chất lượng. Bà Tú nuôi đủ cả con, cả chồng, nuôi bảo đảm tới mức: “Cơm 2 bữa: cá kho rau muống – Quà 1 chiều: khoai lang, lúa ngô” (Thầy đồ dậy học).
Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự hy sinh hết mực của vợ:
5 nắng mười mưa dám quản công
Ở câu thơ này, “nắng mưa” chỉ sự khó nhọc, “5, mười” là số lượng phiếm chỉ, để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ chéo (5 nắng mười mưa) vừa nói lên sự khó nhọc gian khó, vừa trình bày được đức tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
Trong những bài thơ viết về vợ của Tú Xương, bao giờ ta cũng bắt gặp hình ảnh 2 người: bà Tú hiện lên phía trước, ông Tú khuất lấp ở phía sau, nhìn tinh mới thấy. Khi đã thấy rối thì ấn tượng thật sâu đậm. Ở bài thơ Thương vợ cũng vậy. Ông Tú ko hiện ra trực tiếp mà vẫn hiển hiện trong từng câu thơ. Đằng sau cốt cách vui nhộn, trào lộng là cả 1 tấm lòng, ko chỉ thương nhưng mà còn tri ân vợ. Về câu thơ: “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”, có người cho rằng ở đây ông Tú tự coi mình là 1 thứ con đặc thù để bà Tú phải nuôi. Tú Xương đã ko gộp mình với con để nói nhưng mà tách riêng, con riêng rất rành mạch là để ông tự riêng tri ân vợ.
Nhà thơ ko chỉ cảm phục, hàm ân sự hy sinh hết mực của vợ nhưng mà ông còn tự trách, tự lên án bản thân. Ông ko dựa vào duyên số để trút bỏ phận sự. Bà Tú lấy ông là do duyên mà duyên 1 nhưng mà nợ 2. Tú Xương tự coi mình là cái nợ nhưng mà bà Tú phải gánh chịu. Nợ gấp đôi duyên, duyên ít nợ nhiều. Ông chửi thói thường bội bạc, vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Nhưng Tú Xương cũng ko đổ vấy cho thói thường. Sự thờ ơ của ông với con cũng là 1 biểu lộ của thói thường bội bạc. Câu thơ Tú Xương tự rửa mát mình cũng là lời tự phán xét, tự lên án:
Có chồng thờ ơ cũng như ko
Ở cái thời nhưng mà xã hội đã có luật ko thành văn bản đối với người đàn bà: “xuất giá tòng phu” (lấy chồng theo chồng), đối với mối quan hệ vợ chồng thì “phụ xướng, phụ tuỳ” (chồng nói, vợ theo), thế nhưng mà có 1 nhà nho dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự thừa nhận mình là quân ăn lương vợ, chẳng những đã biết nhìn thấy khuyết điểm, nhưng mà còn dám tự nhận thiếu sót. 1 con người như thế chẳng đẹp lắm sao.
Nhan đề Thương vợ chưa nói hết sự thâm thúy trong tình cảm của Tú Xương đối với vợ cũng như chưa trình bày được đầy đủ vẻ đẹp nhân văn của hồn thơ Tú Xương. Ở bài thơ này, tác giả ko chỉ thương vợ nhưng mà còn ơn vợ, ko chỉ lên án “thói thường” nhưng mà còn tự trách.
Nhà thơ dám tự nhận thiếu sót, càng thấy mình khuyết thiếu càng thương mến, quý trọng vợ hơn.
Tình thương mến, quý trọng vợ là xúc cảm có phần mới mẻ so với những xúc cảm không xa lạ trong văn chương trung đại. Xúc cảm mới mẻ ấy lại được diễn đạt bằng hình ảnh và tiếng nói không xa lạ của văn chương dân gian, chứng tỏ hồn thơ Tú Xương dù mới lạ, lạ mắt vẫn rất thân cận với mọi người, vẫn có cỗi rễ sâu xa trong tiềm thức dân tộc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 8
Trần Tế Xương (bút danh là Tú Xương) là thi sĩ trào lộng nổi danh, có nhẽ là thi sĩ trào lộng rực rỡ nhất trong nền văn chương của giang sơn. Thơ trào phúng, châm biếm, công kích của Tú Xương sở dĩ được nhiều người tình thích vì có thuộc tính trữ tình (trong tiếng cười có nước mắt). Dòng trữ tình trong thơ Tú Xương thỉnh thoảng được tách ra thành những bài thơ trữ tình tinh khiết, thấm thía. Hai tuyệt tác “Sông Lấp” và “Thương vợ” điển hình cho dòng thơ trữ tình của Tú Xương.
Bài thơ sau đây là bài “Thương vợ” của Tú Xương:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trần Tế Xương long đong trong thi cử, đi thi tới lần thứ 8 mới đậu được cái tú tài. Ông học giỏi mà phải cái ngông quá, thật ra thái độ ngông của ông là 1 cách ông chống cự lại cơ chế thi cử lạc lậu, quan trường “ậm ọc” khi bấy giờ. Nhưng mà đậu được cái tú tài thì rồi cũng làm “quan tại gia” thôi. Hồi ấy phải đậu cử nhân mới được bổ tri huyện. Thế là bà Tú đa phần phải nuôi chồng suốt đời. Ông Tú chỉ còn biết đem tài giỏi của mình nhưng mà ghi công cho bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
Từ “mom” thật là hay, vừa thấy được nỗi gian khổ của bà Tú giao thương quanh 5 bên bờ sông Vị, vừa thấy được tấm lòng của thi sĩ đối với việc giao thương nặng nhọc của vợ. Từ “mom” là tổng hợp nghĩa của các từ ven, bờ, vực, thềm, thành 1 từ thông minh của thi sĩ làm giầu thêm cho tiếng Việt. Bà Tú buôn thúng bán bưng quanh 5 ở “mom sông” nhưng mà nuôi chồng, nuôi con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Câu thơ chỉ mấy con số khô khốc thế vậy nhưng mà tế toái lắm ấy! “Nuôi đủ 5 con” là vì con, phải nuôi, nên đếm ra để nhưng mà nuôi. Nhưng còn chồng thì 1 chồng chứ mấy chồng, cớ sao lại cũng phải đếm ra “1 chồng”? Là vì chồng cũng phải nuôi, nhưng mà bà Tú với cái gánh trên vai nuôi 5 đứa con đã là khó nhọc, lại thêm 1 ông Tú trong nhà nữa thì gánh nặng gấp đôi. Thời ấy nhưng mà nuôi 1 ông Tú, lại là Tú Xương nữa thì nhiêu khê lắm.
Nhưng bà Tú được xoa dịu là vì ông Tú, cái con người tưởng như chỉ biết bông đùa, cười cợt ấy lại để tâm tới từng bước chân của bà trên đường lặn lội giao thương:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Có thể nói lòng thương vợ của thi sĩ dào dạt lên trong 2 câu thơ này. Hình ảnh lặn lội thân cò được tác giả mô phỏng theo 1 tượng trưng trong thi ca dân gian để nói về người đàn bà lao động:
“Con cò lặn lội bờ sôngGánh tạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non”
Ví như từ “lặn lội” được đảo ra phía trước chủ ngữ để nhấn mạnh sự khó nhọc của bà Tú, thì từ “kiêng kỵ” gợi lên âm thanh hổ lốn (tiếng kì kèo mặc cả, tiếng cãi cọ giành giật) của “buổi đò đông”. Hai cảnh huống đối lập thật hay: “vắng” và “đông”. Người đàn bà gánh hàng lặn lội trên quãng đường vắng thật là khổ. Nhưng mà tới chỗ “đò đông” thì thật là đáng sợ!
Nghĩa là nhìn từ phía nào, thi sĩ cũng thương vợ, tình thương thấm thía, cảm động.
Sang 2 câu luận, tác giả chuyển sang diễn đạt nội tâm của bà Tú, lời thơ như lời độc thoại của người vợ:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công”
Nhân dân ta thường nói “vợ chồng là duyên nợ”. Nhà thơ Tú Xương đã chỉ từ ghép “duyên nợ” thành 2 từ đơn: “duyên – nợ”. “Duyên” thì thiêng liêng rồi vì đã có sự tham dự của đấng vô hình (ông Tơ bà Nguyệt), còn “nợ” thì đã thành phận sự nặng nề. “1 duyên 2 nợ” đã diễn đạt được sự chuyển di trong tâm não của bà Tú. “1 duyên 2 nợ âu đành phận” là bà Tú đã thuận theo lòng trời và thuận theo lòng người (tấm lòng của chính bà!). Nói gọn lại là bà Tú đã bằng lòng! Và bằng lòng cuộc hôn nhân duyên nợ này, bà bằng lòng 1 ông đồ nho ngông “8 khoa chưa khỏi phạm trường quy”, bà bằng lòng vị quan “ăn lương vợ” nên bà đâu “dám quản công”:
“5 nắng mười mưa dám quản công”
Thành ngữ “dầm mưa dãi nắng” được tác giả áp dụng thông minh thành “5 nắng mười mưa”. Phcửa ải nói những con số trong thơ Tú Xương rất có thần. Ta đã thấm thía với 2 số 5 – 1 trong câu thừa đề (Nuôi đủ 5 con với 1 chồng). Giờ đây là sự linh diệu của những con số 1 – 2 và 5 – mười trong câu luận. “1 duyên 2 nợ” đối với “5 nắng mười mưa”, cho thấy gian truân cứ nâng cao, bà Tú chịu đựng hết.
Trước người vợ giỏi giang, tảo tần, chịu đựng mọi gian khó khó nhọc để “nuôi đủ 5 con với 1 chồng” thì thi sĩ chỉ còn biết tự trách mình.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Vì quá thương vợ nhưng mà thi sĩ tự trách mình, trách 1 cách nặng nề. “Cha mẹ thói thường…” thì đã thành lời xỉ vả mình. Thật ra là 1 cách ông Tú nhún nhường để cho công tích của bà Tú nổi lên, chứ Tú Xương đâu phải là người “ăn ở bạc”. Ăn chơi sa đà thì có, “thờ ơ” nữa, thì thi sĩ đã thành thật nói rồi, chứ phụ bạc, tệ bạc thì ko. Gang thép với cường quyền nhưng mà nhũn với vợ như thế thì thật là con người đáng kính.
Bằng tình cảm tâm thành, bằng nghệ thuật chân thực, Tú Xương đã trình bày được hình ảnh người đàn bà giỏi giang, lam lũ, tảo tần nuôi chồng nuôi con. Bà Tú có những phẩm giá tốt đẹp của người đàn bà Việt Nam xưa.
Bao nhiêu công tích trong gia đình, ông Tú dành cho bà Tú, ông chỉ nhận về cho mình 1 chữ “ko”. Nhưng bình tâm nhưng mà xét thì ông Tú cũng xứng với bà Tú vì trên quốc gia gian khó và khó nhọc này có hàng triệu người như bà Tú, mà chỉ có 1 bà Tú là được vào cõi thơ, cõi bất diệt!
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 9
Trần Tế Xương hay còn có bút danh là Tú Xương, ông là 1 tác giả nổi danh với nhiều tác phẩm mang chất trào lộng và trữ tình. Ông chỉ sống 37 tuổi và học vị tú tài, mà sự nghiệp thơ ca của ông đã biến thành bất diệt. Ông để lại khoảng 100 tác phẩm gồm: thơ, văn tế, phú, câu đối. 1 trong những tác phẩm điển hình của ông là bài thơ “Thương vợ”. 1 bài thơ tô đọng trong ấy là những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, người đàn bà đảm đang, chịu thương, cần mẫn vì hạnh phúc của chồng con. Bài thơ được Tú Xương viết như sau:
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ, âu đành phậnNăm nắng mười mưa, dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc!Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với bố cục được chia làm 4 phần: đề, thực, luận, kết. Mỗi phần 2 câu nhằm khắc họa 1 cách sắc nét hình ảnh bà Tú- vợ Tú Xương, cũng như đang nói lên 1 phần nào ấy hình ảnh người đàn bà ở xã hội xưa.
Trong 2 cầu đề Tú Xương đã giới thiệu 1 cách nói chung về công tác của bà Tú. Ấy là sự tảo tần “quanh 5” giao thương ở mom sông, việc sắm bán này không phải có cửa tiệm hay vốn liếng nhiều. Đây là 1 công tác khó nhọc, cực nhọc, thu nhập bất ổn sông bà Tú vẫn đang “nuôi đủ” 5 con với 1 chồng nhưng mà ko 1 lời ân oán trách. Trong câu này, tác giả tách mình 1 bên, con 1 bên nhằm nhấn mạnh việc, dù rằng ông đỗ tú tài mà ko được làm quan, phải đặt gánh nặng lên đôi vai của người vợ, người nhưng mà ông mến thương. Câu thơ như là lời trách nặng nề của tác giả đối với chính bản thân mình, Nhưng qua câu thơ ta cũng thấy được cái tình cảm mến thương nhưng mà Tú Xương dành tặng cho vợ mình.
Để diễn đạt 1 cách chi tiết hơn sự khó nhọc trong công tác của bà Tú, trong 2 câu thực tác giả đã mượn hình ảnh con cò trong ca dao Việt Nam để trở thành “thân cò” nhằm trình bày sự lặn lội khó nhọc của bà Tú trong công tác mưu sinh hàng ngày tại nơi “quãng vắng”. Kế bên ấy, Tú Xương còn nói chung 1 cách sinh động cảnh bán sỉ ở mom sông của bà Tú qua câu “Eo sèo mặt nước buổi đò đông”. Ấy là hình ảnh nhốn nháo, mâu thuẫn sắm bán của nhiều con người có công tác như bà Tú. Nhìn chung, cuộc đời bà Tú ko ít gian khổ gian truân.
Sự nặng nhọc, khó nhọc của bà Tú ko được ngừng lại ở 2 phần đề và thực nhưng mà nó còn nâng cao ở phần luận. Bằng việc sử dụng 2 câu thuật ngữ “1 duyên, 2 nợ” và “5 nắng mười mưa” tác giả đã toát lên sự hi sinh cao cả của bà Tú, ấy là việc bằng lòng số mệnh chăm lo cho chồng con và dù nắng hay mưa cũng ko bỏ việc. Ở đây, Tú Xương đã nêu lên đức tính tốt đẹp của bà Tú nói riêng và người đàn bà khái quát, ấy là sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn, chuẩn bị hi sinh vì gia đình. Cùng lúc qua đây tác giả cũng biểu lộ nỗi niềm hàm ân và quý trọng đối với bà Tú.
Cộng với quý trọng và hàm ân bà Tú ở 2 câu luận, thì 2 cấu kết là 1 cách nói chán ngán về nỗi niềm hàn ôn của tác giả- Tú Xương. 1 lời thở dài về “cái thói thường” ông nói đến chính là cái xã hội khi bấy giờ- 1 xã hội mang tính nửa tây nửa ta, nửa phong kiến, nửa thực dân với những tư tưởng và đạo lí bị suy thoái. Kế bên ông tự trách bản thân sao nhưng mà “ăn ở bạc” thi cử hoài nhưng mà ko đỗ đạt, không thể làm quan, ko giúp được gì cho vợ con, đẩy vợ con phải chịu khổ vì mình. Cuối cùng mọi thứ đúc kết trong lời than đầy xót xa của Tú Xương
“Có chồng thờ ơ cũng như ko”.
Tóm lại “Thương vợ” là 1 bài thơ hay mang đậm trị giá xúc cảm của Tú Xương. Nó hay trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong ca dao, thành ngữ của Tú Xương. Bài thư lại mang đậm xúc cảm tâm thành, lời thơ giản dị nhưng mà thâm thúy, nói lên tình cảm mến thương, sự quý trọng nhưng mà Tú Xương dành cho vợ. Kế bên ấy, bài thơ còn trình bày đức tính đẹp của người đàn bà Việt Nam xã hội xưa khái quát và bà Tú nói riêng.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 10
Thơ văn Trần Tế Xương gồm 2 mảng mập: trào lộng và trữ tình. Có bài hoàn toàn là công kích, châm biếm, có bài thuần là trữ tình. Tuy vậy, 2 mảng ko tuyệt đối cách trở. Thường là châm biếm thâm thúy mà vẫn có chất trữ tình. Ngược lại, trữ tình thấm thìa cũng pha chút cười cợt theo lề thói trào lộng. Thương vợ là 1 bài thơ tương tự.
Thương vợ là bài thơ phản ảnh hình ảnh bà Tú khó nhọc, đảm đang, âm thầm hi sinh vì chồng vì con, cùng lúc trình bày tình thương mến, quý trọng và hàm ân của Tú Xương đối với người vợ của mình.
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Chỉ bằng vài lời kể nôm na, bình dị, Tú Xương đã giúp người đọc tưởng tượng ra cảnh bà Tú 1 mình mang trên vai gánh nặng gia đình, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ.
Mom sông là mỏm đất nhô ra dòng sông, cũng là 1 vị trí ở phía Bắc thị thành Nam Định. Ngày xưa, đây là nơi trên bến dưới thuyền, người từ các nơi đổ về giao thương. Quanh 5, bà Tú làm ăn ở ấy để kiếm tiền trang trải cho cuộc sống gia đình gồm 2 vợ chồng và 5 đứa con thơ.
Quanh 5 giao thương có tức là ko ngơi nghỉ ngày nào. Hơn nữa, chữ mom sông càng tô đậm thêm cái thế chông chênh, ko vững vàng của công tác làm ăn. Mom sông 3 bề là nước, có thể đổ ùm xuống sông khi nào ko biết. Ở cái mỏm đất chông chênh đó, hình ảnh bà Tú hình như càng bé nhỏ và lẻ loi. 1 mình bà phải xông pha nơi đầu sông đầu đuôi, khó nhọc khổ thân biết bao! Trên đây là thời kì, ko gian và cả thuộc tính công tác làm ăn giao thương của bà Tú.
Vì sao bà Tú lại bằng lòng sự lam lũ, khó nhọc như thế? Hẳn nhiên là để nuôi chồng, nuôi con. Ngày xưa, xã hội phong kiến dành cho đàn bà nghĩa vụ là thờ chồng, nuôi con. Với bà Tú, vững chắc là có chuyện thờ chồng. Thờ chồng bao hàm cả trách nhiệm nuôi chồng. Ấy là sự bất công của xã hội, mà xét về mặt đức độ thì sức đảm đang tháo vát của những người vợ như bà Tú thật đáng nể sợ.
Cái ko phổ biến trong bài thơ là cách đếm số người. Giá như tính gộp lại là 6 mồm ăn và 1 mình bà Tú nhưng mà phải đảm đương tới chừng đó cũng đã là nhiều. Trên đời, phần mập đàn bà cũng gặp cảnh như thế. Đằng này, tác giả đếm rõ ràng là: 5 con với 1 chồng. Đặc trưng là tách riêng ông chồng ra và đếm là 1. Xuân Diệu có nhận xét rất hay lúc đọc câu thơ này: “Hoá ra ông chồng cũng phải nuôi, tợ hồ như lũ con bé nhỏ nên mới tới ngang hàng với chúng nó: 1 mồm ăn, 2 mồm ăn…”.
Nhưng mà bà Tú nuôi chồng đâu có dễ ợt như nuôi con. Cơm ăn đành rằng, thỉnh thoảng phải có tí rượu tí trà cho ông ngâm nga câu thơ câu phú. Áo mặc đành rằng, còn phải có bộ cánh đàng hoàng cho ông đi đây đi ấy, chứ người nào lại để cho ông quanh 5 “Bức sốt mà mình vẫn áo bông” và “1 đoàn rách rưới con như bố”. Lại phải cho ông xổng xểnh ít tiền trong túi để gặp bạn, gặp bè. Đấy thế nhưng mà bà nuôi đủ, nghĩa là đủ cả về số lượng lẫn chất lượng. Như vậy là bà Tú ko chỉ nuôi ông Tú nhưng mà còn cung phụng, còn thờ.
Nhưng kể ra được những điều đó chứng tỏ là ông chồng thấu hiểu và biết bình chọn 1 cách xứng đáng công sức của bà vợ. Như vậy là thương vợ.
Tới câu thứ 3, hình ảnh bà Tú 1 mình lủi thủi làm ăn càng hiện lên chi tiết và rõ nét hơn:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Tú Xương dùng 1 hình tượng không xa lạ trong văn học dân gian nói về người đàn bà lao động ngày xưa: Con cò lặn lội bờ sông mà ông ko so sánh nhưng mà tương đồng thân phận bà Tú với thân cò. Tấm thân mảnh dẻ, yếu ớt của bà Tú nhưng mà phải chịu dãi nắng dầm sương thì đã là gian truân, khổ thân, vậy nhưng mà bà còn phải lặn lội sớm trưa. Nghĩa đen của từ này cũng gợi ra đầy đủ cái khó nhọc, nặng nhọc trong nghĩa bóng. Tấm thân cò đó lại lặn lội trên quãng vắng đường xa. Nói quãng vắng là thiên nhiên nổi lên cái cô đơn, đìu hiu, khi cần ko biết nương tựa vào đâu, chưa nhắc đến những nguy hiểm bất trắc đối với thân gái dặm trường. Eo sèo chi sự nói đi nói lại, có ý bất bình. Đò đông có thể hiểu 2 cách: 1 là đò ngang đã chở đầy người, 2 là đò từ các nơi tập trung lại rất đông. Hiểu cách nào cũng đúng với ý định đặc tả nỗi nặng nhọc, gian truân trong cảnh kiếm ăn của bà Tú.
Kế bên nỗi khổ vật chất còn có nỗi khổ ý thức. Vì chồng con nhưng mà phải lặn lội đường xa quãng vắng, mà liệu chồng con có biết cho chăng? Và bà Tú cứ lặng thầm toan lo tương tự cho tới hết đời, hết kiếp số mệnh bà là vậy.
Câu thơ mô tả nhưng mà đầy chất trữ tình, nghe thật xót xa, khổ thân! Ông Tú tỏ ra cảm thông với nỗi nặng nhọc của vợ và thương vợ tới vậy là thâm thúy.
Ông Tú hiểu thấu công tác làm ăn của bà Tú. Khi quãng vắng, buổi đò đông, bà đều khó nhọc nặng nhọc, không tính gian truân, ko quản thân mình, 1 lòng vì chồng, vì con. Bà Tú nhưng mà nghe được những lời như thế của ông chắc cũng thấy gánh nặng trên vai mình nhẹ bớt và trong thâm tâm bà cũng được xoa dịu nhiều ít.
Nhưng không hề chỉ có thế, giọng điệu trữ tình bí hiểm lồng trong 2 câu trần thuật mô tả (câu 3, 4) chứng tỏ tim ông Tú không hề thờ ơ. Thương vợ mà cũng là tự trách mình. Không phải chỉ tự coi mình là 1 mồm ăn để vợ phải nuôi nhưng mà còn hổ hang, thấy mình có cái gì ấy như đang tâm. Ông chồng rường cột gia đình là mình ở đâu rồi nhưng mà để vợ phải mệt nhọc, gian truân tới vậy? Tự trách mình như thế cũng là thương vợ thêm sâu.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Tú Xương lại áp dụng thêm 1 thành ngữ, 1 câu ca dân gian khác: Vợ chồng là duyên là nợ, 1 duyên 2 nợ 3 tình. Vợ chồng gặp nhau là do ông Tơ bà Nguyệt xếp đặt từ kiếp trước. Có duyên thì tốt đẹp, hạnh phúc, là nợ thì âu sầu 1 đời.
Có nhẽ ở đây, ông Tú mượn tâm sự bà Tú nhưng mà suy ngẫm hay lẽ ra, ông hoá thân vào bà để thông cảm thâm thúy hơn: lấy chồng như thế này thì cũng là duyên hoặc nợ thôi, số mệnh đã thế thì cũng đành thế. Cho nên có đau khổ bao lăm, 5 nắng mười mưa cũng phải chịu, phải lo, nào dám quản công. Chẳng còn là chuyện thân nữa, dù là thân cò, nhưng mà đã là chuyện phận rồi, chuyện số mệnh.
Ôi! Lấy vợ lấy chồng, người ta bảo là duyên là nợ, nghĩ cũng đúng thật! Số mệnh đã như thế thì cũng đành thôi, chứ biết làm thế nào?! Cái số kiếp người đàn bà như tấm lụa đào, như hạt mưa sa, như con thuyền lênh đênh mười 2 bến nước, như cơm nguội đỡ lúc đói lòng… Trách làm sao được! Vậy thì còn dám kể gì gian khó, dám quản gì mưa nắng!
Lại thêm nghĩa của mấy nhóm từ âu đành, dám quản. Âu đành là 1 sự cực chẳng đã, xếp lại, nén xuống những gì bất bình, tủi hổ. Dám quản nghĩa là ko dám kể gì tới công sức, là thái độ bằng lòng gánh chịu mọi sự mệt nhọc. Thêm âm thanh nặng nề của từ phận ở cuối câu khép lại càng khiến cho câu thơ thích hợp với xúc cảm bị dồn nén vào trong.
Vậy là chỉ 4 câu thơ nhưng mà chân dung bà Tú hiện lên hoàn chỉnh: từ khó nhọc bon chen, lăn lộn ở ngoài đời, tới 5 liệu 7 lo trong gia đình, từ con người của công tác làm ăn, đảm đang tháo vát, chịu thương cần mẫn, tới con người của đức độ, thảo hiền, đầy ý thức vị tha. Hình ảnh bà Tú điển hình cho phẩm giá tốt đẹp của những người vợ, người mẹ Việt Nam.
Thương vợ nhưng mà nói ra là mình thương thì cũng đã quý. Ở đây, ông Tú đã nhập thân vào bà Tú để thấu hiểu nỗi niềm và trình bày tình cảm của mình bằng những lời thơ tâm thành, thấm thía. Như vậy nhưng mà không hề là thương vợ thâm thúy hay sao?
Ấy là thương vợ, còn tự trách mình? Ngày ngày ngồi ko, làm 1 mồm ăn cho vợ nuôi, nghiễm nhiên tận hưởng khi mà vợ phải xuôi ngược tảo tần, nghe cũng đã có cái gì ấy tàn tệ. Nay vợ thầm ân oán trách, tủi hờn nhưng mà quy số mệnh xấu số đó là do 1 duyên 2 nợ, thử hỏi ông chồng làm sao nhưng mà ko nhận thấy lỗi của mình? Tự trách tới tương tự là ngoài tình thương vợ đã có thêm tinh thần phận sự.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Cấu kết là 1 tiếng chửi đổng cái thói thường ăn ở bạc. Không phải lần này ông Tú mới chửi như thế. Trong bài Gặp người ăn mày, ông cũng đã từng chửi – chửi mình nhưng mà thực ra là chửi đời: Người đói, ta đây cũng chẳng no, Cha thằng nào có, tiếc ko cho. Chỉ khác ở chỗ là lần này, lời chửi tuy có ném thẳng vào đời, mà trước nhất là ném vào mình. Để tự trách mình thì ông phải chửi. Nhưng mà ông phải đặt câu chửi đó vào mồm bà Tú thì mới đích đáng! Nhưng bà Tú vốn con gái nhà dòng, chẳng lẽ nào lại chanh chua, tục tĩu dám chửi chồng. Nhưng đối với ông Tú thì tự trách tới mức phải bật ra tiếng chửi như thế là giận mình thật sự. Bài thơ ông viết ra cốt để bộc bạch tình thương mến, quý trọng người vợ đảm đang và tự trách mình là đồ bình thường, ăn hại.
Bà Tú khó nhọc tới thế, ông Tú tự trách mình tới thế thì dĩ nhiên là phải bực bõ tới bật ra tiếng chửi. Nhận lỗi chưa đủ, chửi rủa mình bằng câu chửi đổng mới xứng với tội trạng, ông Tú lại chẳng dè dặt gì với chữ nghĩa nhưng mà dùng luôn cách chửi dân gian: Cha mẹ thói thường.
Bà Tú không phải coi chồng là ăn ở bạc, mà ông Tú thì gọi chính danh tội trạng của mình ra tương tự, vợ chồng với nhau nhưng mà như thế thì còn gì nhưng mà ko ông Tú lại ko nói trực tiếp là mình ăn ở bạc nhưng mà nói chung nó lên thành thói thường. Thói đời đen bạc biểu tượng cho thực chất của xã hội kim tiền dưới thời thực dân phong kiến, ở thị thành điều ấy càng tệ hại hơn. Hoá ra môn đệ của thánh hiền là ông Tú nhưng mà cũng bị nhiễm cái thói thường xấu xa đó. Như vậy là từ hổ hang, ông Tú đã đi đến chỗ xót xa, tự trách.
Cấu kết là sự phán xét cực kỳ đớn đau mà cũng rất công minh, ông Tú xỉ vả mình là ăn ở bạc, mà xét ra cái bạc đó cũng chỉ mới ở mức thờ ơ. Hững hờ trước việc nhà, trước mọi toan lo, khó nhọc, trước thái độ cam phận của vợ. Đã là vợ chồng, trăm sự cùng lo mới phải. Bà Tú ko buộc phải ông khó nhọc như bà nhưng mà chỉ mong ông đừng thờ ơ, ông hãy ân cần lo cho gia đình đôi chút, trước nhất là ông hiểu cho bà, như thế cũng đủ cho bà ấm lòng và có thú vui.
Cả bài thơ cô đúc lại ở ý này: ở câu đề, ông chồng có mặt với nhân cách là 1 mồm ăn phải nuôi, ở câu thực, câu luận, ông chồng vắng bóng. Bài thơ hoàn thành bằng sự day dứt, hối hận trong cấu kết: Có chồng thờ ơ cũng như ko, càng làm gia tăng nỗi thương vợ của thi sĩ. Ấy là cách nói của Tú Xương, đã nói gì là nói ráo riết tới cùng tận. Tuy nhiên, có điều này ông đã nói oan cho mình: ấy là 2 chữ thờ ơ. Vì giận mình nhưng mà ông nói thế thôi, chứ thực bụng ông đâu có thờ ơ với bà. Bởi nếu ông thờ ơ thì đã ko có bài Thương vợ thấm thía và cảm động tới tương tự.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 11
Tú Xương thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương trung đại. Ông thuộc lớp nhà Nho cuối mùa, sống giữa buổi giao thời, trong khi thời đại phong kiến suy vong, những trị giá của dĩ vãng đang dần mất đi mà cái mới chưa kịp tạo nên, những nét đẹp truyền thống đang dần rạn nứt. Cho nên thơ ông đầy tiếng u ẩn, chua chát. Nhưng chất trào lộng trong thơ ông chỉ là “chân trái” còn “chân phải” vẫn là chất trữ tình.
Thơ ông luôn khắc khoải những suy tư, âu lo rộng là với xã hội, hẹp là với gia đình, với bà Tú – người vợ hết thực tảo tần. Bài thơ Thương vợ đã trình bày đầy đủ chất trữ tình cũng như chất trào lộng đó trong thơ ông. Viết về người vợ là điều hiếm thấy trong thơ xưa, đặc thù là lúc người vợ còn sống.
Riêng với Tú Xương, ông ko chỉ viết về vợ nhưng mà còn có hẳn 1 đề tài riêng về bà Tú: Đau mắt, Văn tế sống vợ, Hỏi mình,… điều ấy đã cho thấy địa điểm, ý nghĩa mập mập của người vợ trong cuộc đời ông. Hai câu đề tác giả giới thiệu tổng quan về bà Tú cũng như công sức mập mập của bà đối với gia đình:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Tú Xương đã miêu tả rất chuẩn xác về nghề nghiệp của bà Tú ấy là buôn gạo ở ven sông. Công tác của bà tuần hoàn, đều đặn suốt 5, hình như ko có bất kỳ khi nào bà được ngơi nghỉ, có được thời kì cho riêng mình. Không gian bà làm việc cũng chứa đựng đầy sự nguy nan. Bà Tú phải làm việc cực nhọc quanh 5, với bao khó nhọc gian khổ, bà chính là rường cột của gia đình.
Bà chẳng những phải nuôi con nhưng mà còn phải nuôi thêm chồng . Vậy là 1 người nữ giới phải nuôi 6 mồm ăn trong gia đình. Trong câu thơ Tú Xương tự tách mình riêng ra 1 vế so với 5 đứa con, cho thấy ông tự nhận thức được gánh nặng của thân đối với vợ, gánh nặng đó còn hơn cả 5 đứa con. Ví như những đứa con chỉ cần phục vụ nhu cầu ăn uống, áo quần cho chúng thì với ông Tú ngoài những nhu cầu căn bản, còn phải phục vụ cả thú ăn, thú chơi của ông. Câu thơ thấy 1 nụ cười tự châm biếm chính mình.
Nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú tiếp diễn được tô đậm ở 2 câu tiếp theo: “Lặn lội thân cò lúc quãng vắng/ Èo sèo mặt nước buổi đò đông”. Phép đảo ngữ: đẩy “lặn lội” “kiêng kỵ” lên đầu câu, tô đậm nỗi khó nhọc, mệt nhọc của bà Tú trong cuộc mưu sinh. “Đò đông” gợi nên sự nguy nan trong việc chuyển động, giao thương hàng ngày “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua”.
Hình ảnh bà Tú được mô tả qua phép ẩn dụ “thân cò” đầy ám ảnh, gợi dáng dấp bé nhỏ, chịu đựng, chơ vơ, mồ côi mồ cút tới khổ thân. Hình ảnh cái cò lặn lội vốn là mẫu gốc trong văn chương dân gian, cho thấy sự tần tảo, lam lũ của công nhân, cùng lúc gợi sự đồng cảm nơi người. Câu 3,4 với hình ảnh ẩn dụ “thân cò” liên kết với từ đầy tình tạo hình“lặn lội” đã khắc sâu hơn nỗi mệt nhọc trong cuộc mưu sinh của bà Tú.
Duyên vợ chồng vốn do trời định sẵn, còn “nợ” là gánh nặng, nếu 2 người có cuộc sống tốt đẹp đó là duyên, cuộc sống trớ trêu, xấu số đó là nợ. Trong câu thơ: “1 duyên 2 nợ âu đành phận/ 5 nắng mười mưa dám quản công” cho thấy cái duyên với chồng thì ít nhưng mà cái nợ với nhau thì nhiều.
Ông Tú tự nhận thấy mình là cái nợ, là gánh nặng suốt đời của bà Tú. Nhưng bà Tú không phải cay nghiệt điều ấy, nhưng mà hết dạ hi sinh, như 1 lẽ thiên nhiên, lặng thầm ko yêu cầu hay ân oán trách bất kỳ điều gì với ông Tú. Với 6 câu thơ đầu, Tú Xương đã khắc họa sống động và đầy đủ nhất vẻ đẹp tần tảo, chịu thương, cần mẫn của bà Tú đối với gia đình. Chỉ tới 2 câu thơ rốt cục hình ảnh ông Tú mới hiện ra:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko!
Tiếng chửi cất lên cực kỳ gay gắt, ném vào cuộc đời cũng chính là tự mắng chính mình. “Thói đời” – những luật lệ khắc nghiệt của cơ chế phong kiến, phân biệt đối xử, trọng nam khinh nữ, coi việc nhà, việc mưu sinh là của nữ giới. Là cái xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẻ ra thói thường bội bạc, những bất công phi lí. Tiếng chửi đó khởi hành từ lòng mến thương và hàm ân vô hạn của ông Tú dành cho vợ.
Tác phẩm là sự việt hóa của thể thơ thất ngôn bát cú. Tú Xương có sự đan xen, liên kết hài hòa giữa chất trữ tình và chất trào phú, trong ấy chất trữ tình là chủ yếu để nói lên lòng hàm ân thâm thúy với vợ. Đây cùng lúc cũng là nét rực rỡ và lạ mắt trong thơ Tú Xương. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, như lời ăn ngôn ngữ hàng ngày. Hình ảnh thơ không xa lạ, giản dị tạo cho câu thơ vẻ đẹp thiên nhiên, tâm thành mà vẫn có sức truyền cảm mạnh bạo.
Với dung lượng của 1 bài thơ ngắn mà Tú Xương đã mang lại những nét vẽ đầy đủ và toàn vẹn nhất về vẻ đẹp tư cách, phẩm giá hi sinh cao quý của bà Tú đối với gia đình. Cùng lúc đây cũng là những lời thơ tự trào lộng về sự bất lực của bản thân. Ngoài ra, bài thơ cũng là sự thành công trên nhiều bình diện: tiếng nói, hình ảnh, liên kết giữa chất trào lộng và trữ tình.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 12
“Thân em như củ ấu gai.Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen,Ai ơi nếm thử nhưng mà xem.Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi,”
(Ca dao)
Hình ảnh của người đàn bà luôn là đề tài muôn đời cho nền văn học cổ lai Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của 1 người chồng đã ít nay lại viết về người vợ đang sống lại còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là 1 trong những bậc thức giả hiếm hoi của nền thơ ca trung đại Việt Nam đã đưa hình ảnh người vợ tảo tần của mình ngay lúc bà vẫn còn là 1 đóa hoa tươi tỉnh trên đường đời vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng làm bật lên được đức hi sinh đảm đang, tấm lòng tháo vát chịu thương cần mẫn của người bạn trăm năm, bà Tú, qua ấy cũng trình bày tấm lòng tri ân tới người vợ của mình :
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Trần Tế Xương, thường gọi là Tú Xương, sống trong buổi giao thời đầy nghèo khó nửa thực dân Pháp – nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ, ham học, hào hoa, phóng túng, có tài làm thơ hay mà lại long đong trên tuyến đường thi sử và nổi danh chính yếu ở 2 mảng thơ: trào lộng và trữ tình có pha chút giọng cười châm biếm sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân, với nước, với đời. Ông từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương Việt Nam quá trình cuối thế kỉ XIX.
Kho tàng thơ văn của Tú Xương tuy ko nhiều chỉ với 100 bài, chính yếu là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ như thất ngôn bát cú đường luật, lục bát,… và 1 số bài văn tế, phú, câu đối… mà có nhiều bài rất rực rỡ, đạt tới trình độ tuyệt mĩ về cả nội dung và nghệ thuật và được xem như những bài thơ bất diệt. Minh chứng rõ ràng nhất ấy là thi phẩm “Thương vợ” được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ nhắc đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội, cùng lúc cũng là tiếng lòng thiết tha, sự tri ân đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội nhố nhăng, điên đảo biến con người biến thành ăn hại với chính mình và gia đình, đối với bà Tú, qua ấy, người đọc cũng phần nào thấy được những đức hi sinh mập mập của những người đàn bà khi bấy giờ hay của bà Tú đối với người chồng của mình.
Khởi đầu tác phẩm, Tú Xương giới thiệu về cảnh ngộ và công tác mưu sinh của bà Tú, qua ấy bộc bạch lòng hàm ân tâm thành đối với người vợ tần tảo ban mai của mình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần dần mở ra với bức tranh toàn cảnh đầy nỗi nặng nhọc, toan lo của bà Tú – tên thật là Phạm Thị Mẫn. Tác giả đã sử dụng “Quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì trường kì lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên để cực tả nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải dài hết tháng ngày này sang tháng ngày khác, 5 này qua 5 nọ mặc cho nắng gắt hay mưa rào vẫn ko bỏ sót khoảnh khắc nào cả. Chỉ có thế thôi cũng đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 ấn tượng khó phai về hình ảnh người vợ đầu tắt mặt tối toàn vẹn mọi sự trong gia đình như bà Tú. Chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo, đong đếm như thế của thời kì còn góp phần làm bật lên cái ko gian, vị trí bán sỉ của bà Tú phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” rất trắc trở, đầy rẫy những nguy hiểm khôn lường bởi lẽ ấy chỉ là 1 doi đất nhô ra phía lòng sông nơi người làng chài thường tụ họp giao thương nên những lúc tiết trời hà khắc, địa thế chông chênh mong manh kia sẽ dễ sạt lở gây nhiều gian khổ cho bà Tú. Khó khăn là thế, gian truân là vậy mà bà Tú vẫn mạnh bạo vượt qua, xoành xoạch phấn đấu để cho gia đình được no ấm:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến xưa đã biến những người con trai vốn là những rường cột chắc chắn trong gia đình thành những kẻ ăn hại chỉ biết sống dựa vào vợ, nhưng mà đặc thù là “ăn lương vợ”:
“Trống hầu chưa dứt bố lên thang,Hỏi ra quan đó ăn lương vợ.”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay còn nhân lên bội phần lúc bà “cực chẳng đã” biến thành rường cột chính trong gia đình. Hai chữ “nuôi đủ” là vừa đủ, vừa đủ nuôi, ko thiếu nhưng mà cũng ko thừa vang lên tạo cho câu thơ 1 âm điệu long trọng mà cũng ko kém phần kiêu hãnh gợi tả sự đảm đang tột đỉnh nơi bà Tú lúc chỉ với công tác giao thương “quanh 5” ở nơi “mom sông” chông chênh, nguy nan nhưng mà bà vẫn có thể bảo đảm cuộc sống vật chất và ý thức đầy đủ cho “5” đứa con và người chồng của mình. Kế bên ấy, cách đặt 2 danh từ số đếm “5” và “1” song song với nhau tưởng dường như khập khễnh mà lại rất lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân ngang hàng với “5 đứa con thơ” vì ông là 1 “đứa con đặc thù” ngầm tăng lên vị thế người vợ tần tảo của mình lên 1 ngôi thứ thiêng liêng khác như 1 người “mẹ hiền” để có thể đề cao công sức của bà Tú 1 cách chí lí và xác thực nhất. Hơn thế nữa, cấu trúc “5” – “1” cùng liên từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang, buồn phiền đã khắc họa nên chiếc đòn gánh nhưng mà ở giữa là đôi vai gầy đét, bé nhỏ của người đàn bà chịu thương cần mẫn còn 2 bên đều nặng trĩu với “5 con” và “1 chồng” mà hình như sự gian khổ lại nghiêng lệch về phía người chồng ăn hại nhiều hơn vì cơ chế “trọng nam khinh nữ” rẻ rúng trong xã hội cũ. Có thể nói, bà Tú “nuôi đủ” cho Tế Xương ko chỉ toàn vẹn cho ông “chăn ấm, nệm êm” nhưng mà còn lo cho ông đủ thứ quyền quý tốn kém khác để khiến ông phải nở mày nở mặt vì suy cho cùng, Tế Xương vẫn là 1 tú tài, là người có chí thi cử công danh:
“Biết thuốc lá, biết chè tàu,Cao lâu biết vị, bình khang biết mùi.”
(Hỏi ông trời – Trần Tế Xương)
Hay:
“Bữa qua anh tới chơi đây,Giày “giôn” anh dận, “ô Tây” anh cầm.”
(Đi hát mất ô – Trần Tế Xương)
Hai câu đề khởi đầu thi phẩm tuy chỉ gói gọn trong mười 4 chữ mà đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp nơi bà Tú với sự chịu thương cần mẫn, tảo tần ko quản nắng mưa để toàn vẹn mọi việc trong gia đình. Qua ấy, Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ân của mình đối với bà Tú, cùng lúc cũng phần nào mô tả sự hổ hang của tác giả lúc là 1 đấng đại trượng phu cơ mà chẳng thể làm gì hỗ trợ vợ tới nỗi phải đặt mình trong mối tương quan với “5 đứa con thơ”. Thật xót xa !
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ lớn lao của mình, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh “con cò” 5 xưa trong ca dao:
“Con cò lặn lội bờ sông,Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.”
(Ca dao)
để cực tả nỗi khổ tâm nhưng mà bà Tú đang trải qua trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng “thân cò” chứ không hề “con cò” như trong ca dao xưa vừa trình bày được phong cách riêng, sự thông minh mang thuộc tính thời đại trong cá tính thơ ca của nhà thơ, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và người đàn bà khái quát với hình ảnh gầy đét của “con cò” để nói lên sự cùng cực trong cuộc sống của 1 người đàn bà rường cột. Tiếp ấy, chữ “thân” tuy dễ ợt mà nghe sao đắng cay quá, nó luôn gợi cho mọi người về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới cực kỳ. Và lúc xưa, thi sĩ Hồ Xuân Hương cũng đã từng bùi ngùi trên trang giấy lúc nhắc đến chữ “thân” bạc phận:
“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,7 nổi 3 chìm với non sông.”
(Bánh trôi nước)
“Khi quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc thù vì nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp cảm giác đơn nhất đầy nguy nan rình rập nơi bờ sông hẻo lánh, lạnh buốt khi bấy giờ nhưng mà còn diễn đạt thâm thúy nỗi khắc khoải về thời kì của sự tần tảo và 1 lúc được song hành cộng với giải pháp nghệ thuật đảo ngữ của từ láy “lặn lội”, hình ảnh giản dị, chân chất của người đàn bà gầy đét chân trần mưu sinh nơi rừng núi sông bãi vào đêm tối – thời kì nhưng mà những người đàn bà khác đang hạnh phúc bên chồng con, đang hưởng thụ những giấc ngủ say, hằng mong có thể kiếm thêm thu nhập để trang trải cuộc sống càng phát triển thành nổi trội và chói lọi hơn trong quang cảnh đìu hiu tới ghê sợ nơi doi đất chông chênh.
Ví như câu thơ thứ 3 gợi nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thơ thứ tư lại là sự vật lộn đầy gay cấn của bà Tú giữa thời buổi sắm bán đông đúc:
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
1 lần nữa, giải pháp nghệ thuật đảo ngữ lại được sử dụng trong lời thơ của Tú Xương mà với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp, ầm ĩ để nhấn mạnh thuộc tính thường tình nơi chợ búa và sự lam lũ của người đàn bà “5 con với 1 chồng”. Mặt khác, hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần mạnh bạo trong việc xây dựng hình tượng 1 bà Tú siêng năng, hối hả và sự đông đúc, xô bồ ấy đã từng được ca dao xưa nói đến:
“Con ơi nhớ lấy câu này,Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua.”
Mặc dầu vang vọng bên tai là lời dạy thành tâm của ông cha ta: “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà bà Tú vẫn cứ một mực lao vào vào trận đấu tranh lặng thầm và dằng dai của những lần đôi co “kiêng kỵ”, chen chúc, giành giật khách, phân sắm với các gian hàng khác, bất chấp người qua kẻ lại đếm nhiều ko xuể lúc “đò đông” để bươn chải miếng cơm, manh áo cho chồng, con vì chỉ lúc nhộn nhịp như thế, thời cơ kiếm thêm thu nhập sẽ tăng vọt hơn “lúc quãng vắng” cho dù phải chịu cảnh đau nhức lúc “đầu đội trời, chân đạp đất”, thương tổn về thân xác lúc bị dòng người xô ngã. Ôi ! Quả là 1 người đàn bà chan hòa tình mến thương, bà đã đánh đổi cả bản thân mình nhưng mà chen lấn bán đi từng món hàng của mình để kiếm từng đồng bạc ít oi lo cho cuộc sống gia đình mình, thật đáng bái phục !
Bằng cách đảo những từ láy hô ứng vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu cảm “lặn lội”, “kiêng kỵ” lên ngay địa điểm đầu câu thơ liên kết với 2 hình ảnh đối nhau rất chỉnh “lúc quãng vắng” – “buổi đò đông” trong 2 câu thực, hình tượng người vợ tháo vát vã mồ hôi chỗ đông đúc vì phải tranh giành, trào nước mắt nơi đìu hiu lúc tìm được người mua hiện lên với tất cả niềm kiêu hãnh của thi sĩ cả về thể chất mạnh bạo lẫn ý thức thép của bà Tú dù trong mọi cảnh ngộ khắc khổ nhất.
Tới với những câu thơ tiếp theo, Tú Xương như đóng vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời hàn ôn của vợ để ngầm ngợi ca những công sức lặng thầm vì chồng vì con nhưng mà bà Tú đang gánh gồng trên vai:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm cực kỳ thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do trời định sẵn, khởi hành từ số mệnh, từ sợi chỉ hồng của ông Tơ bà Nguyệt:
“Kiếp người sao mãi lận đận,Ông tơ bà nguyệt bà Nguyệt chỉ hồng se duyên”
Thế mà lúc đi vào lời thơ của 1 bậc thức giả dày dặn kinh nghiệm như Tú Xương, khái niệm ấy hình như đã đánh mất đi thuộc tính sang trọng của mình nhưng mà phát triển thành nặng nề cực kỳ như 1 lời than vãn lúc “duyên” thì chỉ có 1 nhưng mà “nợ” lại 2:
“Chồng gì anh, vợ gì tôi,Chẳng qua là cái nợ đời chi đây”
(Ca dao)
Kế bên ấy, cách sử dụng 2 thành ngữ xưa song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ: “1” – “2”, “5” – “mười”, vừa đối nhau về ý đã chẳng những làm cho nhạc thơ bỗng trầm lắng trước nỗi khổ tâm chồng chất ngày 1 dâng lên theo cấp số nhân của bà Tú nhưng mà còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ lúc biết áp dụng triệt để trị giá của các thành ngữ cùng các con số mộc mạc để thiêng liêng hóa hình ảnh bà Tú. Có thể nói, dẫu có gian khổ muôn trùng, hóc búa trước mắt, “nợ” nghiêng về mình mà bà Tú chưa 1 lần chùn bước nhưng mà chỉ gật đầu nhẫn nhục cho qua và 3 tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” đã trình bày được điều ấy. Nguyên nhân dẫn tới sự chăm chỉ, lặng thầm đầy cam chịu của bà Tú tuy giản đơn mà cũng rất cao quý: ấy là vì mối nhân duyên thiên định và vì mai sau của đàn con bé. Quả là 1 người mẹ, người vợ giàu đức hi sinh !
Từ việc pha trộn lời thơ đan xen những thành ngữ đã đạt tới độ xuất sắc về nội dung với các phép đảo ngữ cực tinh tế cùng các đơn vị quản lý số nhân rất thực và xác thực, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân dung 1 người vợ kết tinh đầy đủ đức hi sinh, sự kiên nhẫn, sự tảo tần chịu thương cần mẫn của người đàn bà Việt Nam truyền thống trong 2 câu luận. Qua ấy, ông còn ngầm ý bộc bạch lòng hàm ân thâm thúy tới người vợ thân yêu của mình lúc bà đã quên đi cái tôi nhưng mà đảm trách hết mọi phận sự của 1 rường cột trong gia đình. Thật vậy:
“Có con phải khổ vì con,Có chồng phải gánh sơn hà nhà chồng.”
(Kho tàng lục bát dân gian)
Vì quá thương vợ, quá thương cho phận đời nhi nữ cơ mà mua vai rường cột, Tú Xương tự trách bản thân mình và phê chuẩn ấy cũng nói lên tiếng chửi vừa cay đắng vừa căm phẫn cho thành kiến khe khắt “trọng nam khinh nữ” đã biến ông thành 1 kẻ ăn hại :
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm hình như có sự chuyển biến đột ngột lúc giờ đây, Tú Xương ko còn “ẩn mình” sau những vần thơ để tán thưởng vợ nữa nhưng mà ông đã chịu hiện ra để nói thay cho sự ân oán trách chồng, trách phận của bà Tú. “Cha mẹ thói thường” thật là 1 cách nói có phần thô cứng, xù xì mà lại rất thích hợp với cá tính thơ ca trào lộng của nhà thơ. Ấy là sự giận đời, hận đời vì cái xã hội “Tây tàu nhố nhăng” khi bấy giờ ko cho phép ông chia sẻ gánh nặng gia đình cùng vợ.
Thêm vào ấy, ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của 1 con người chất chứa bao niềm căm uất, chua xót và tái tê:
“Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Tú Xương chửi “đời” mà cũng “tự chửi” mình, “tự chửi” cái thói thể diện của 1 đấng đại trượng phu đang trên đường công danh, thói gia trưởng chỉ biết ngồi than thở sự đời, nhưng mà ko biết được mọi người bao quanh đang đau khổ vì mình. Tú Xương coi mình như kẻ vô tâm, “ăn ở bạc” với vợ con, xoành xoạch “thờ ơ” trong phận sự và vai trò của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thật là “có chồng thờ ơ cũng như ko”! Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc 1 cách sáng sủa thì Tú Xương không phải đáng trách cơ mà rất đáng thương bởi suy cho cùng, chính xã hội nhem nhuốc kia đã đẩy ông, 1 tài năng xuất chúng vào bước đường cùng làm cho người vợ vốn thuộc dòng dõi cao quý phải chịu khổ. Thật đớn đau !
“Con gái nhà dòng lấy chồng kẻ chợTiếng có miếng ko, gặp chăng hay chớ”
(Văn tế sống vợ – Trần Tế Xương)
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà không phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng mà rất chăm chút, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc thù là luôn bộc bạch lòng hàm ân của mình đối với vợ. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, hí hước.
Nói tóm lại, sau lúc đi sâu phân tách bài thơ Thương vợ ta thấy đây là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng mà trữ tình pha chút trào lộng, Tú Xương đã chẳng những khắc họa nên 1 bức chân dung tuyệt đẹp về người vợ tần tảo, chịu thương cần mẫn của mình nhưng mà còn trình bày vẻ đẹp trong tư cách của bản thân và hình ảnh bà Tú siêng năng, đầy toan lo ấy chính là hình ảnh đẹp tươi nhất của người đàn bà Việt Nam khi bấy giờ: vừa mộc mạc, chân chất, vừa rắn rỏi, mạnh bạo.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 13
Trong xã hội phong kiến, người đàn bà thường ko được ân cần nhiều. 1 người đàn bà phải chịu nhiều “gông cùm” đeo trên vai. Nào là “Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”. Nào là “tam tòng, tứ đức”,… Chừng như người đàn bà luôn hiện ra phía sau người chồng, người con của mình. Họ ko có được sự tự do trong cuộc sống và thường là người gánh chịu nhiều nỗi đau về ý thức do tư tưởng trọng nam khinh nữ của Nho giáo. Vậy nên trong suốt chiều dài lịch sử, những thi nhân thường ko đưa hình ảnh người vợ vào trong thơ ca của mình, nhưng mà thay vào ấy là “mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông”. Do vậy, Trần Tế Xương đã được thiên hạ nhớ tới lúc trong thơ ông, hình ảnh 1 người vợ lam lũ, khó nhọc đã được khắc họa 1 cách đầy đủ với thái độ trân trọng và mến thương. Ấy đích thực là 1 nét chấm phá đặc thù của văn chương giai đoạn phong kiến. Bài thơ “Thương vợ” của ông được xem như 1 trong những tác phẩm “khác biệt” giữa nền thi ca.
Nói bài thơ này khác biệt bởi thông thường các nhà thơ chỉ làm thơ về người bạn trăm năm của mình lúc họ đã mất đi. Còn với Tú Xương, ông đã viết về người vợ của mình 1 cách sống động, chân thực và đầy lòng mến thương ngay lúc vợ ông còn sống. Khác lạ còn bởi trong xã hội phong kiến, người con trai là chủ gia đình, mọi quyết định đều do họ. Và hiếm người nào bằng lòng 1 sự thực rằng vợ chính là người nuôi sống cả 1 gia đình. Đấy mà với Tú Xương, ấy là 1 điều hiển nhiên, bởi ông còn bận học hành, thi cử để có chút công danh. Và ko người nào khác ngoài người vợ chính là nguồn sống cho cả gia đình. Điều ấy được khẳng định ở ngay câu trước nhất của bài thơ:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Sự khó nhọc, cực nhọc đã được trình bày 1 cách rõ ràng. 1 mình người vợ nhưng mà phải “cõng” đến 5 người con và 1 đức ông chồng. Chữ “mom” ở đây rất có trị giá. Mom là 1 mô đất nhô ra bên bờ sông, nó bé nhỏ và gợi lên chút gì ấy chông chênh, ko vững bền. Đối lập với ấy là 5 người con và người chồng. 1 sự đối sánh có thuộc tính ko hợp lý đã nói lên muôn nghìn khó nhọc lo lắng của người vợ cho gia đình của mình. Làm sao để có thể kiếm sống để chăm chút cho 1 gia đình với những đứa con bé.
Người đàn bà trong thời đại phong kiến thường được giả dụ những “hạt mưa sa”, “giếng giữa đàng”, ý nói về sự cập kênh của số mệnh, may mắn thì được vào gia đình tốt, được mến thương còn ko thì gặp muôn nghìn cay đắng, đau khổ nhưng mà ko biết kêu người nào. Ở trong những câu tiếp theo, hình như Tú Xương đã cảm thán thay cho người vợ đáng thương của mình.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Hình ảnh người vợ đã được ông giả dụ cánh cò nơi dòng nước, bé nhỏ, lẻ loi. “Thân cò” là 1 sự so sánh cực kỳ có lí và thú vị dành cho người vợ. Động từ “lặn lội” đã phác họa rõ nét hơn cảnh ngộ của người vợ, người mẹ. Có nhẽ đọc tới đây ta cũng xót thương cho những người đàn bà thời xưa. Hình ảnh người vợ Tú Xương cũng là sự nói chung cho những người đàn bà Việt Nam giai đoạn phong kiến, phải lam lũ, khó nhọc 1 nắng 2 sương lo cho gia đình, mà lại ko được xác nhận. Và qua những vần thơ, hình như Tú Xương đang hình thành 1 bước chuyển mới trong nhận thức của các đấng đại trượng phu, cần phải coi trọng người đàn bà của mình nhiều hơn nữa.
1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công
Việc sử dụng cặp từ “1 duyên”, “2 nợ” cho thấy Tú Xương ko chỉ đồng cảm với sự khó nhọc của vợ, nhưng mà còn nhận thấy giữa 2 vợ chồng có sự gắn bó từ kiếp trước. Có duyên mới đến được với nhau và tới được với nhau rồi ấy lại là 1 điều chẳng thể tách rời, bởi ấy là “nợ”. Có nhẽ ông cho rằng mình đã nợ vợ 1 món nợ chẳng thể trả. Do vậy do vậy duyên phận đã gắn bó ông với vợ. Nhưng có 1 sự “nói hộ” của ông ở đây. Chừng như đây là lời của Tú Xương mà cũng chính là hàn ôn của người vợ. Bởi ở câu thơ sau: 5 nắng, mười mưa, dám quản công, cho thấy dẫu có khó nhọc, mệt nhọc, người vợ cũng ko dám kể lể công trạng của mình, xem như ấy là việc mình phải khiến cho gia đình. Ấy chính là sự vị tha, bao dong và nhẫn nhục của người đàn bà Việt Nam.
Sự cam chịu của người vợ đã làm cho Tú Xương ko đành lòng. Nhưng người vợ ko bao giờ nói ra với ông những nỗi khó nhọc, gian khổ đó. Và chính ông đã là người nói ra giúp vợ mình. 1 tiếng thơ cũng là tiếng thở than, trách cứ, dằn vặt của người chồng, là tiếng trách mắng nhẹ nhõm của người vợ dành cho người chồng:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà không phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng mà rất chăm chút, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc thù là luôn bộc bạch lòng hàm ân của mình đối với vợ. Thi phẩm xong xuôi thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, hí hước.
Với chất thơ bình dị, dễ đọc, dễ nhớ và đậm chất nhân bản Tú Xương đã khắc họa nên hình ảnh người vợ chịu thương cần mẫn của mình trong mối tương quan với chồng, con. Ấy cũng là lời nhắc nhở nhẹ nhõm nhưng mà ông dành cho những người chồng, người cha còn “bạc” với người vợ đầu gối tay ấp của mình bằng chất liệu trào lộng đặc thù.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 14
Khi nói đến Tú Xương, người ta thường nhớ tới 1 thi sĩ trào lộng bậc thầy. Ông là 1 tác giả viết nhiều, viết hay các bài thơ nội dung châm biếm, công kích mà tuy vậy, những tác phẩm thuộc mảng trữ tình như Sông Lấp, Thương Vợ, Áo bông che bạn,… vẫn cực kỳ tuyệt vời. Trong ấy, “Thương vợ” được xem như tác phẩm nổi trội có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất trào lộng trong cá tính thơ Tú Xương.
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồngLặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đôngMột duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Nổi trội của bài thơ trước nhất là hình tượng bà Tú qua khắc họa đầy thương mến, trân trọng của Tú Xương. Ấy là 1 người đàn bà khó nhọc, tần tảo để chăm lo cho chồng con, gánh gồng gia đình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông”
Câu vào đề tác phẩm như giới thiệu, lại như mở ra bối cảnh của câu chuyện về bà Tú. Bà hiện lên với dáng vẻ tảo tần, hối hả xuôi ngược:
“Quanh 5” là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Nó còn là tượng trưng cho sự tuần hoàn khép kín của thời kì. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng mà chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”, phần đất nhô ra phía lòng sông, 1 vị trí có phần chông chênh, nguy nan. Chỉ qua câu khởi đầu, tác giả đã gợi lên cho ta nghĩ suy: cả thời kì lẫn ko gian như hùa nhau làm nặng thêm gánh nặng đang đè trên vai bà Tú. Ấy là gánh nặng:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”!
Công tác khó nhọc, thu nhập lại ít mà bà Tú còn phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. “5 con” là số nhiều, mà dù sao chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng lại còn thêm “1” ông chồng chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia.
Hai câu thực gợi tả chi tiết hơn cuộc sống tần tảo, giao thương xuôi ngược của bà Tú:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Lặn lội thân cò” đã bao gồm trong ấy cái thân hèn, sức mọn, cả nỗi cô đơn, cô quạnh. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra giữa cái rợn ngợp của ko gian nhưng mà còn trong cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 từ “lúc quãng vắng”, tác giả đã nói lên được cả ko gian, thời kì hẻo lánh, rợn ngợp chứa đầy lo lắng, nguy nan.Cộng với ấy, cách nói đảo ngữ, thay con cò bằng “thân cò” cũng góp phần nhấn mạnh nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú. Nó gợi lên 1 nỗi đau về thân phận những con người nghèo khó trong xã hội đương thời.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ, lẻ loi thì câu thơ thứ tư lại làm rõ nỗi khó nhọc mưu sinh của bà Tú.
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn chải trên sông nước của những người giao thương bé. “Buổi đò đông” đâu phải ít lo lắng, nguy nan hơn “lúc quãng vắng”? Hai câu thực đối nhau về từ ngữ mà lại nâng đỡ nhau về ý để qua ấy nổi trội lên nỗi khó nhọc, gian khổ của bà Tú. Qua ấy, ta cũng thấy được tấm lòng xót thương, yêu mến và trân trọng của thi sĩ dành cho vợ mình.
Dưới ngòi bút của Tú Xương, bà Tú cũng hiện lên với những đức tính cao cuốn hút nhất. Ấy là người đàn bà đảm đang, tháo vát, chăm chút với chồng con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Bà cũng là người giàu đức hi sinh. Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự quên mình của vợ:
“Duyên” 1 nhưng mà “nợ” 2 mà bà Tú ko 1 lời ca cẩm nhưng mà âm thầm, cam chịu, bằng lòng vì cuộc sống gia đình. Ở câu trên, nắng mưa chỉ sự khó nhọc, 5 mười là số lượng phiếm chỉ để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ đan chéo “5 nắng mười mưa” vừa nói lên sự khó nhọc, gian khổ vừa trình bày được tính chịu thương cần mẫn, hết dạ vì chồng con của bà Tú.
Kế bên bà Tú, hình tượng Tú Xương cũng hiện lên với tấm lòng thương vợ khẩn thiết. Ông ko hiện ra trực tiếp mà phê chuẩn những câu thơ đầy mến thương, trân trọng dành cho vợ và giọng điệu có phần trào lộng lúc nói về mình, ta thấy được tình cảm sâu đậm của ông. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm.
Tú Xương kể chuyện bà Tú nuôi con đành rằng, nhưng mà còn kể thêm việc bà Tú nuôi mình 1 cách ngay thẳng, chẳng ngượng ngùng. Ở đây, ta như thấy được nụ cười mủm mỉm tự trách mình thật ăn hại của ông Tú. Ông ko gộp lại nhưng mà tách “5 con” riêng, “1 chồng” riêng. Điều ấy cho thấy Tú Xương nhận thức rõ mình là cái nợ đời nhưng mà bà Tú phải gánh chịu. “Duyên” 1 nhưng mà “nợ” 2. Sự “thờ ơ” của ông cũng là 1 biểu lộ của “thói thường” bội bạc. Xã hội xưa trọng nam khinh nữ, coi người đàn bà là thân phận lệ thuộc, Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự nhận khuyết thiếu.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Ông chửi thói thường bội bạc vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Từ cảnh ngộ riêng. Tác giả lên án thói thường bội bạc khái quát. Lời nguyền rủa trong 2 cấu kết là lời Tú Xương Tự rủa mát mình mà lại mang ý nghĩa xã hội thâm thúy.
Đặt bài thơ vào lịch sử thơ ca trung đại, chúng ta lại càng thấy được nó đáng quý tới bao lăm. Bởi, thời gian đó, đã mấy người nào trực tiếp làm văn thơ về vợ ngay lúc còn sống như Tú Xương? Phcửa ải yêu mến, trân trọng và hàm ân lắm, Tú Xương mới viết được những lời thơ cảm động và thâm thúy như thế. Có thể nói, bằng việc sử dụng từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm và cách áp dụng thông minh những chất liệu văn chương dân gian, “Thương vợ” đã trình bày tình bi cảm yêu, quý trọng của ông Tú dành cho bà Tú phê chuẩn sự thấu hiểu nỗi khó nhọc, gian khổ và ngợi ca sự hy sinh và những phẩm giá tốt đẹp của bà Tú. Cùng lúc, bài thơ cho chúng ta thấy được nỗi lòng, hàn ôn và tư cách cao đẹp của thi sĩ Tú Xương.
………………
Tải File về để xem thêm 3 bài phân tách Thương vợ

[rule_2_plain] [rule_3_plain]

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #bài #thơ #Thương #Vợ #Sơ #đồ #tư #duy #mẫu


#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #bài #thơ #Thương #Vợ #Sơ #đồ #tư #duy #mẫu

Vik News

Đỗ Thủy

Tôi là Đỗ Thủy đam mê sáng tạo viết Blog hàng ngày là những công việc mà tôi đang làm nó thực sự là những gì tôi yêu thích hãy theo dõi tôi để có những kiến thức bổ ích về xã hội ,cộng đồng và học tập.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button